Πριν από περίπου 10 μήνες, ο Πρύτανης του ΕΜΠ ευχαριστούσε τον τότε Υπουργό ΠΑΙΘ για τα «τόσα πολλά χρήματα» που «είχε να πάρει το Μετσόβιο πάρα πάρα πάρα πολλά χρόνια». Φαίνεται ωστόσο ότι οι «ευχαριστίες» δεν έπιασαν τελικά τόπο. Το 2025, ο Τακτικός Προϋπολογισμός του ΕΜΠ μειώθηκε σε ποσοστό άνω του 13% σε σύγκριση με το 2024, από 5,067 εκατ. ευρώ σε 4,398 εκατ. ευρώ, όταν οι προβλεπόμενες δαπάνες του τρέχοντος οικονομικού έτους για ΔΕΗ, φυσικό αέριο/ΕΥΔΑΠ/τηλεφωνία, καθαριότητα και φύλαξη λόγω των πληθωριστικών πιέσεων και της αύξησης του κατώτατου μισθού υπερβαίνουν τα 5,244 εκατ. ευρώ (και με το χρέος στη ΔΕΗ να έχει υπερβεί τα 6 εκατ. ευρώ)!

Η οικονομική δυσπραγία είχε άμεσο αντίκτυπο στις Σχολές, καθώς μηδενίστηκαν τα κονδύλια των λειτουργικών δαπανών (πρακτικά, τα χρήματα των Σχολών από τον Τακτικό Προϋπολογισμό αφορούν μόνο σε επικουρικό έργο – και αυτό κουτσουρεμένο, εκπαιδευτικές εκδρομές, catering, κλπ.). Σε αντιστάθμισμα, αποφασίστηκε από το Συμβούλιο Διοίκησης να δοθούν στις Σχολές 0, 5 εκ ευρώ από τον ΕΛΚΕ. Για να συνειδητοποιήσουμε το χάλι το 2010 οι πραγματοποιηθείσες δαπάνες των Σχολών από τον Τακτικό Προϋπολογισμό είχαν ανέλθει σε 8,5 εκατ. ευρώ.

Οι ευθύνες του Πρύτανη είναι προφανείς αλλά δεν είναι -μόνο- προσωπικές. Η πλειοψηφία των συλλογικών οργάνων Διοίκησης, του Συμβουλίου Διοίκησης και της Συγκλήτου τηρεί «σιγή ιχθύος» έναντι της πρωτοφανούς οικονομικής κατρακύλας, αποφεύγοντας κάθε δημοσιοποίηση που μπορεί να ενοχλήσει. Μάλιστα, η πλειοψηφία του Συμβουλίου Διοίκησης συνυπέγραψε ότι η κρατική επιχορήγηση είναι σε αυτά τα επίπεδα υπεραρκετή, πλεονασματική, για τα τέσσερα επόμενα χρόνια! «Σφάξε με αγά μ’ να αγιάσω»…

Θα πρέπει πάντως να αναγνωρίσουμε ότι δεν παρέμειναν απολύτως με σταυρωμένα χέρια. Η Σύγκλητος αποφάσισε κατά πλειοψηφία να εισάγει δίδακτρα στα ΠΜΣ (λες και οι 950 περίπου μεταπτυχιακοί φοιτητές θα μπορούσαν να σηκώσουν την απώλεια των δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ από την κρατική επιχορήγηση) και να τα διεθνοποιήσει προσδοκώντας σε ορδές ξένων φοιτητών («καλωσήρθε το δολάριο», που έλεγε και μια παλιά ελληνική ταινία). Το δε Συμβούλιο Διοίκησης, επίσης κατά πλειοψηφία, αποφάσισε (παρά την αντίθετη γνώμη των Σχολών του ΕΜΠ, πλην των Σχολών ΠΜ και ΑΤΜ&ΜΓ) να χρεώνει εφεξής τα κόστη εγκατάστασης μεγάλων οργάνων (κάνοντας την αρχή με τα όργανα που αγοράστηκαν από τα «Πανεπιστήμια Αριστείας»), που αποτελούν περιουσία το Ιδρύματος, σε μέλη ΔΕΠ με προσωπικό δάνειο και εγγυήτριες τις επισπεύδουσες Σχολές! Να το πούμε απλά, για να γίνει κατανοητό: για την άσκηση του ερευνητικού κι εκπαιδευτικού έργου μας, θα πληρώνουμε και μάλιστα αδρά, αφού στόχος είναι να μπουν οριζόντιες χρεώσεις στη χρήση των οργάνων, για να αποπληρωθούν τα δάνεια, δημιουργώντας έναν ιδιότυπο δαρβινισμό. Όσοι έχουν ερευνητικά θα έχουν πρόσβαση στον καλύτερο εξοπλισμό του ΕΜΠ. Οι υπόλοιποι συνάδελφοι και οι υποψήφιοι διδάκτορές τους; Έχει ο θεός… Ας ελπίσουμε πως σε επόμενη φάση δεν θα κληθούμε να καταβάλλουμε ενοίκιο για τα γραφεία μας ή να πληρώνουμε από την τσέπη μας ηλεκτρικό και τηλέφωνο (γιατί πολλά άλλα τα πληρώνουμε ήδη…).

Κι εκεί που πιστεύαμε ότι πιάσαμε πάτο, διαψευστήκαμε πανηγυρικά. Όπως μας ενημέρωσε η Διοίκηση με σχετική ανακοίνωση1, καταφύγαμε στην λύση των χορηγών για μερικά κιλά χρώμα, μιας πρώτης τάξης έμμεση διαφήμιση με τον Πρύτανη και Κοσμήτορα Σχολής του ΕΜΠ.

Τελικά πόσο κοστολογείται η αξιοπρέπεια του δημόσιου πανεπιστημίου;

Η κυβέρνηση έχει επιλέξει τη συνειδητή απαξίωση του δημόσιου πανεπιστημίου, την μέχρι εξάντλησης οικονομική δυσπραγία. Ακριβώς γι’ αυτό το λόγο προσθέτει ολοένα και περισσότερες αλυσίδες, για να προλάβει εκρήξεις. Η επιδεικτική παρουσία αστυνομίας εντός του ΕΜΠ είναι ίσως το πιο κραυγαλέο δείγμα του μηνύματος που θέλει να επιβάλει. Ταυτόχρονα, αναθέτει τον ρόλο του «παιδονόμου» στα μέλη ΔΕΠ και ποινικοποιεί κάθε μορφή συνδικαλιστικής δράσης. Και, βέβαια, στέλνει σήμα στο υπερσυντηρητικό της ακροατήριο διαγράφοντας φοιτητές. Αυτά είναι πια εξόφθαλμα. Εκείνο που είναι ακατανόητο είναι η πλήρης ανοχή και σύμπλευση του Συλλόγου μελών ΔΕΠ με ανοιχτά καταστροφικές για το Δημόσιο Πανεπιστήμιο πολιτικές, και της Διοίκησης του ΕΜΠ και της Κυβέρνησης. Η υπόθεση του Συλλόγου πρέπει να γίνει υπόθεση όλων μας, ως πρώτο βήμα για να δηλώσουμε «είμαστε εδώ».

Υ.Γ. 1. Αν το Συμβούλιο Διοίκησης και η Σύγκλητος θεωρούν πως θα εξακολουθήσουμε να παράγουμε υψηλής ποιότητας εκπαιδευτικό και ερευνητικό έργο, ζώντας με όλο και λιγότερους πόρους, να τους θυμίσουμε τη γνωστή ιστορία με τον Χότζα, που ήθελε να μάθει τον γάιδαρό του να ζει χωρίς τροφή. Το τέλος του φουκαρά του γαϊδάρου είναι γνωστό.

Υ.Γ. 2. Υπάρχουν δεκάδες διεθνή άρθρα και αναλύσεις για τις επιπτώσεις των ιδιωτικών χορηγιών στην ακαδημαϊκή ελευθερία αλλά και στην υστεροφημία των ιδρυμάτων, για να αντιληφθεί κάποιος πως δεν είναι η ενδεικνυόμενη λύση. Αλλά, δύσκολα αποφεύγει κανείς τον πειρασμό να μην σχολιάσει ότι, μολονότι ο συνιδρυτής της Nike και η σύζυγός του έκαναν δωρεά 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων στο Oregon Health & Science University για την υποστήριξη της θεραπείας του καρκίνου, δεν καταφέραμε να εντοπίσουμε φωτογραφία των δωρητών και των αρχών του πανεπιστήμιου με…αθλητικό παπούτσι. Ίσως δεν ψάξαμε αρκετά καλά.

Η κυβέρνηση όλο και περισσότερο αποκτά καθεστωτική λογική. Μεταφράζει τη βουβή και συμπιεσμένη αγανάκτηση, σήμερα, των εκατομμυρίων που βγήκαν στους δρόμους για τα Τέμπη ως νίκη των μηχανισμών χειραγώγησης που ελέγχει. Και νοιώθει ικανή να βάλει σε εφαρμογή τις πιο μύχιες επιδιώξεις της. Νοιώθει απελευθερωμένη από πιέσεις που την ανάγκασαν στο παρελθόν να προσποιηθεί είτε «αυτοκριτική» για τα Τέμπη, είτε προοδευτικότητα. Στο πάνδημο αίτημα για Δικαιοσύνη στο έγκλημα των Τεμπών απαντά με την διατήρηση του ίδιου υπουργού Δικαιοσύνης, με τις γνωστές προκλητικές δηλώσεις για το «μπάζωμα», ακριβώς για να συνεχίσει στο ίδιο μοτίβο. Ο πρωθυπουργός της χώρας 24ωρα μετά τη δήλωση Τραμπ, ανακαλύπτει και ο ίδιος πως «κατά τη γνώμη του, τα φύλα είναι δύο», κλείνοντας το μάτι στο ακροδεξιό και οπισθοδρομικό ακροατήριο που εναγωνίως ζητά να εκφράσει. Κρατά την ίδια γραμμή με τα Τέμπη («θα σας βγάλω τρελούς») και στο κραυγαλέο σκάνδαλο του Ο.ΠΕ.ΚΕ.ΠΕ. Και, βεβαίως, για να μη χαθεί ο συμβολισμός, αντικαθιστά στο Υπουργείο Μετανάστευσης τον Βορίδη με τον… Πλεύρη, για να μην υπάρχει καμμιά αμφιβολία για το μήνυμα, ενώ περιορίζει δραστικά το διεθνώς κατοχυρωμένο ανθρώπινο δικαίωμα στην αίτηση ασύλου, και μιλά πλέον ανοικτά για στρατόπεδα συγκέντρωσης μεταναστών.

Σε αυτό ακριβώς στο πλαίσιο, δεν θα μπορούσε να λείπει η νέα επίθεση στο δημόσιο πανεπιστήμιο. Άλλωστε, καλοκαίρι έχουμε, υπάρχουν και οι συνήθειες που δεν κόβονται. Αφού, λοιπόν, διαλάλησε με κάθε τρόπο την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας για την συνταγματικότητα του Νόμου με τον οποίο ιδρύονται τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, κάνοντάς μας, καθηγητές άνθρωποι, να αμφισβητούμε το αν δικαιούμαστε να πιστεύουμε ότι γνωρίζουμε τουλάχιστον γραφή και ανάγνωση, καλοκαιριάτικα δίνει νέο μποναμά στα ιδιωτικά πανεπιστήμια χαλαρώνοντας κι άλλο τις – αστείες– προϋποθέσεις για την ίδρυσή τους. Ποιος νοιάζεται για τη σοβαρότητα και την ακαδημαϊκότητα; Οι business πρέπει να προχωρήσουν.

Και βέβαια περνάει το αφήγημα της ανομίας στα πανεπιστήμια σε άλλο επίπεδο. Απόλυτα συνειδητά αφήνει στο έλεος της υποχρηματοδότησης και της υποστελέχωσης τα πανεπιστήμια να μαραζώνουν, μπας και λάμψουν συγκριτικά οι καρικατούρες που στήνουν ως πανεπιστήμια, και ξεκινάει αμείλικτο αγώνα ενάντια στην «ανομία». Εξάλλου πάντα τα μέτρα ενάντια στο φοιτητικό κίνημα και τα δημόσια πανεπιστήμια ήταν «σημείο ταυτότητας» για την συντηρητική ατζέντα. Στο κλίμα που αναφέραμε, αυτή παίρνει χαρακτηριστικά υστερίας. Διαμορφώνει ειδικό ποινολόγιο σε πράγματα που αφορούν ακόμη και σε απλές τυπικές μορφές φοιτητικών κινητοποιήσεων, με λογική «ιδιωνύμου». Δηλαδή, μια πράξη δεν αντιμετωπίζεται ισότιμα και καθολικά από τον νόμο ανεξάρτητα ποιος είναι ο παραβάτης, αλλά υπάρχουν ειδικές ποινές όταν αυτός είναι φοιτητής ή γενικότερα όταν αγωνίζεται εντός των πανεπιστημίων. Με κραυγαλέο παράδειγμα την καταστρατήγηση του τεκμηρίου αθωότητας όταν κατηγορούμενος είναι φοιτητής. Αρκεί απλώς να κατηγορηθεί κάποιος-α και χάνει την φοιτητική ιδιότητά του μέχρι 24 μήνες, ανεξάρτητα της πιθανής αθώωσης. Επιπλέον, προβλέπονται πειθαρχικές διώξεις μελών ΔΕΠ και μελών ακαδημαϊκών οργάνων που δεν επιλαμβάνονται της επιτήρησης και της κατάδοσης των «παρανομούντων» φοιτητών στις αρχές. Θλιβερό, αδιανόητο και απαράδεκτο. Ολοταχώς, στροφή προς τον μεσαίωνα… Και, μαζί, διαγραφές φοιτητών. Ο καλοδουλεμένος (και καλοταϊσμένος) μηχανισμός μιλάει για διαγραφές «αιωνίων», «από την δεκαετία του ‘60», όταν στο ΕΜΠ ανήκουν στην ψευδεπίγραφη αυτή κατηγορία (και με ευθύνη του), σε αρκετές Σχολές, πάνω από το 40% των φοιτητών.

Και το ΕΜΠ; Δυστυχώς σε αφωνία ή σε πλήρη ευθυγράμμιση. Στην εμπεδωμένη πια τακτική της «σιωπής των αμνών», απορρόφησε χωρίς να βγάλει τσιμουδιά την μείωση των 750.000 ευρώ (!) στον προϋπολογισμό του, με αποτέλεσμα οι Σχολές του ΕΜΠ να έχουν φέτος μηδενικό τακτικό προϋπολογισμό! Δηλαδή, τι άλλο πρέπει να γίνει ώστε Συμβούλιο και Σύγκλητος να δείξουν ότι… υπάρχουν; Κατά τα άλλα, το ΕΜΠ πρωτοπορεί σε κάθε μέτρο που συντονίζεται στον «ιερό» και κίβδηλο αγώνα της κυβέρνησης «ενάντια στην ανομία». Αποστείρωση του ιστορικού Πολυτεχνείου, ώστε τίποτε να μην συνδέεται πια με τις στιγμές ανάτασης του ελληνικού λαού και της νεολαίας. Μόνιμη και επιδεικτική παρουσία αστυνομικών στην Πολυτεχνειούπολη. Κάμερες, κάμερες, κάμερες παντού, ακόμη και στους κοινόχρηστους χώρους, ακόμη και μέσα στις Σχολές  και επίσημη θεσμοθέτηση του «μεγάλου αδελφού» που θα παρακολουθεί τα πάντα.

Η ίδια καθεστωτική λογική μοιάζει να επικρατεί παντού. Ο «πλανητάρχης» εγκατέλειψε την ιδέα να προσαρτήσει τον… Καναδά, αλλά συνεχίζει να θεωρεί λογικό να προσαρτήσει την Γροιλανδία και να μετατρέψει τη Γάζα σε Ριβιέρα. Μπροστά στα μάτια μας εξελίσσεται ένα έγκλημα κατά του παλαιστινιακού λαού, χωρίς προηγούμενο. Η κοινή γνώμη συνηθίζει να βλέπει εκατόμβες θυμάτων, σε σχολεία και νοσοκομεία, άνθρωποι να χτυπιούνται στην ουρά για φαγητό και νερό. Οι «καταδίκες» των ενεργειών αυτών μοιάζουν περισσότερο με απαθείς συνέργειες και όλα μοιάζουν να κινούνται από το κακό στο χειρότερο. Όχι όλα. Ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές υπάρχουν αυτοί που αντιστέκονται και σώζουν την τιμή της ανθρωπιάς και της ανθρωπότητας, όπως η κινητοποίηση για την λευτεριά στην Παλαιστίνη https://www.facebook.com/share/v/19GLejQYnL/ στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, ένα από τα πιο ιστορικά πανεπιστήμια παγκοσμίως (έτος ίδρυσης 1583), αλλά και τόσες άλλες σε ολόκληρο τον κόσμο.

Ξεχνούν, όμως, κάτι. Την μοίρα όλων των καθεστώτων. Αποχαλινωμένοι, με την αίσθηση του «ότι θέλω κάνω», χάνουν την επαφή με την πραγματικότητα και τα βουβά ρεύματα αγανάκτησης ακόμη και απελπισίας που συσσωρεύονται στα θεμέλια της κοινωνίας (στην Ελλάδα το νοίκι είναι πιο δυσβάσταχτο από οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή χώρα, οι νέοι της χώρας μας βασανίζονται καλοκαιριάτικα στο σύγχρονο σκλαβοπάζαρο της «σεζόν», πάνω από το 50% των Ελλήνων δεν θα κάνει καν διακοπές), και νομίζουν θα είναι αιώνιοι. Μέχρι να καταρρεύσουν, και το οικοδόμημά τους να αποδειχθεί τραπουλόχαρτα.

Αλλά μέχρι τότε, όλοι εμείς, θα ανήκουμε σε αυτούς που στάθηκαν βουβοί όταν γινόταν «σημεία και τέρατα», σαν αυτά που διαβάζαμε και αναρωτιόμασταν πώς γίνεται οι άνθρωποι στον καιρό τους να τα ανέχονταν;

Η απαράδεκτη και καταδικαστέα, όχι μόνο για τους προφανείς πολιτικούς λόγους αλλά πρωτίστως για λόγους αξιακούς ως προς την υπεράσπιση του ελεύθερου δημόσιου πανεπιστημίου, επίθεση αγνώστων σε εκδήλωση στη Νομική Σχολή, τις τελευταίες μέρες, έδωσε το πρόσχημα για μια συντονισμένη στοχοποίηση του πανεπιστημίου. Με εντυπωσιακή ετοιμότητα, σε λίγες μόνο ώρες(!) η κυβέρνηση πραγματοποίησε υπουργική σύσκεψη «για την πάταξη της βίας στα Πανεπιστήμια». Σε απόλυτο συγχρονισμό, οι γνωστοί επαγγελματίες συκοφάντες του δημόσιου πανεπιστημίου, συνεπικουρούμενοι από τους «αυθόρμητους» (out of the “Blue Skies”) υποστηρικτές του εκάστοτε κυβερνητικού αφηγήματος έσπευσαν να «τσουβαλιάσουν» οτιδήποτε μπόρεσαν να ανασύρουν από τη συνήθη ρητορική που περιγράφει τα πανεπιστήμια ως επικίνδυνες «εστίες ανομίας», για να υποστηρίξουν την πάγια θέση τους: για όλα φταίνε ο δημόσιος χαρακτήρας του πανεπιστημίου και οι συλλογικοί αγώνες.

Ενδιαφέρεται η κυβέρνηση για την ασφάλεια στα πανεπιστήμια;

Σε αντίθεση με ότι περιγράφουν τα κυβερνητικά ΜΜΕ, η εγκληματικότητα στα πανεπιστήμια, σύμφωνα με τα στοιχεία της αστυνομίας αλλά και την καθημερινή μας εμπειρία, είναι σίγουρα μικρότερη από άλλους κοινωνικούς χώρους. Και ενώ οι εκτελέσεις μαφιόζων με βροχή από σφαίρες, μέρα-μεσημέρι και σε πολυσύχναστα μέρη, δεν αποδεικνύονται ικανές να προκαλέσουν υπουργικές συσκέψεις, ούτε να απασχολήσουν τα «ανεξάρτητα» ΜΜΕ για περισσότερο από μια μέρα, τα όποια περιστατικά βίας στα πανεπιστήμια γίνονται αμέσως καύσιμο για την προώθηση ακόμη πιο επικίνδυνων συνταγών («η πανεπιστημιακή αστυνομία απέτυχε γιατί ήταν light, εμπρός για μόνιμη στρατοπέδευση αστυνομικών στα πανεπιστήμια»). Από την άλλη, για τα υπαρκτά και οξύτατα προβλήματα ασφάλειας για φοιτητές, εργαζομένους και καθηγητές στους πανεπιστημιακούς χώρους που προκύπτουν από την ανύπαρκτη συντήρηση των υποδομών, σιγή ιχθύος (ενδεικτικά, τα διαθέσιμα ποσά για κάθε σχολή του ΕΜΠ θα είναι φέτος της τάξης των δύο-τριών χιλιάδων ευρώ). Και όχι μόνο αυτό. Σύμφωνα με τις δηλώσεις που ακολούθησαν την σχετική υπουργική σύσκεψη, προτείνεται ο περαιτέρω οικονομικός στραγγαλισμός ως μέσο πίεσης για την ανάθεση διωκτικού ρόλου στις ίδιες τις διοικήσεις και τα μέλη ΔΕΠ των πανεπιστημίων, κάνοντας ξεκάθαρο πως η υποχρηματοδότηση και η συκοφάντηση αποτελούν μέρη της ενιαίας επίθεσης στο δημόσιο πανεπιστήμιο ως τέτοιο.

Τι είναι αυτό που καθιστά το δημόσιο πανεπιστήμιο «επικίνδυνο»;

Στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, τα πράγματα λέγονται ξεκάθαρα δια στόματος Trump: «οι αριστεροί παράφρονες προκαλούν χάος στα πανεπιστήμια για να αποσπάσουν την προσοχή από τα σύνορα», στοχοποιώντας  ως  «εσωτερικό  εχθρό»  όχι  μόνο  την  αριστερά  αλλά  και  τις  διοικήσεις  τους  ως «συνοδοιπόρους» που τους ανέχονται. Μήπως θυμίζει εμφυλιοπολεμική ρητορική; Και ενώ οι εγχώριοι θιασώτες της «αριστείας» επικαλούνται συνεχώς συγκρίσεις με τα αμερικάνικα πανεπιστήμια μόνο για να μειώσουν τα ελληνικά (αγνοώντας τεχνηέντως τις διαφορές σε υποδομές και χρηματοδότηση), φαίνεται να αγνοούν τις αντιστάσεις που προβάλει η ακαδημαϊκή κοινότητα και οι διοικήσεις κορυφαίων πανεπιστημίων στην προσπάθεια ποδηγέτησής τους από την κυβέρνηση Trump.

Στην Ελλάδα, η ίδια μύχια «αλλεργία» των κυβερνώντων (και των συν αυτών) ενάντια στον δημόσιο χαρακτήρα του πανεπιστημίου εκφράζεται με κάθε ευκαιρία. Ο ιστορικός ρόλος του ελληνικού πανεπιστημίου στα κοινωνικά δρώμενα στην νεότερη ιστορία ταυτίστηκε πολλές φορές με την κοινωνική πρόοδο και την αντίσταση στην κοινωνική αδικία και την απολυταρχία. Τα χαρακτηριστικά αυτά είναι σύμφυτα με την ίδια την έννοια του θεσμού πανεπιστημίου, στο οποίο η πολιτεία αναγνώρισε συνταγματικά ένα πλαίσιο αυτοδιοίκησης και ελευθερίας το οποίο επιτρέπει την αμφισβήτηση που οδηγεί στην πρόοδο και την αλλαγή της κοινωνίας, και αποτελεί μηχανισμό εξέλιξης. Τα χαρακτηριστικά αυτά του πανεπιστημίου δεν αποτελούν παραχώρηση του κράτους, αλλά κοινωνική κατάκτηση και βρίσκονται πάντα στο στόχαστρο των κυβερνήσεων, σε περιόδους κατά τις οποίες οι κυβερνήσεις επιδιώκουν αναδιαρθρώσεις που συναντούν κοινωνική αντίδραση. Οι πρόσφατοι νόμοι, σε συνδυασμό με τον συνεχή οικονομικό εκβιασμό, αφαιρούν κάθε χαρακτηριστικό αυτοδιοίκησης. Από τον τρόπο εκλογής των διοικήσεων, αλλά ακόμη και μέχρι τον τρόπο διεξαγωγής των εξετάσεων, το κράτος καθορίζει πλέον κάθε πτυχή της ακαδημαϊκής λειτουργίας, επιβάλλοντας ένα καθεστώς κρατικής εποπτείας.

Παράλληλα, εξελίσσεται η κοπιώδης προσπάθεια της κυβέρνησης να καθιερώσει την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων (με τη γνωστή πια πορεία ευτελισμού της). Η ίδια η διοίκηση του ΕΜΠ, μέσα από θεσμικές ακροβασίες και παρά τις οξύτατες αντιδράσεις της ακαδημαϊκής κοινότητας, αποπειράται να ιδρύσει ιδιωτικό παράρτημα στην Κύπρο.

Το ΕΜΠ στο στόχαστρο, ξανά.

Είναι ξεκάθαρο πως στόχος των κυβερνητικών σχεδίων δεν είναι ούτε η ασφάλεια, ούτε η στήριξη των δημοσίων πανεπιστημίων, αλλά η επιβολή του δυστοπικού δόγματος «νόμος και τάξη» τόσο λόγω ιδεολογικής εμμονής, όσο και ως τρόπο διαχείρισης της αυξανόμενης κοινωνικής δυσαρέσκειας και απαίτησης για δικαιοσύνη και αλλαγή. Το Πολυτεχνείο, ιστορικά, με διοικήσεις προοδευτικών ή ακόμη και συντηρητικών Πρυτάνεων, στάθηκε στο ύψος του ακαδημαϊκού και κοινωνικού του ρόλου σε εποχές όπως η Κατοχή και η Δικτατορία, και έγινε σύμβολο δημοκρατίας, ελεύθερης έκφρασης και απαίτησης για δικαιοσύνη. Σε πλήρη αντίθεση με την ιστορία του, η σημερινή του διοίκηση εμφανίζεται σε απόλυτη σύμπνοια με την κυβερνητική ρητορική εναντίον του, σπεύδοντας προς συνεχή επίρρωση του αφηγήματος για εστίες ανομίας.

Με βάση το πρόσφατο περιστατικό βίας εντός της πολυτεχνειούπολης, την επόμενη μέρα και σε πλήρη ευθυγράμμιση με τις κυβερνητικές δηλώσεις, ο Πρύτανης έσπευσε να προτρέψει την κυβέρνηση να νομοθετήσει για τη διαδικασία σύστασης των πειθαρχικών που θα οδηγήσουν σε διαγραφές φοιτητών που εμπλέκονται σε έκνομες ενέργειες, ενώ δήλωσε ανοιχτά ότι «η άποψή μου είναι να υπάρχει διαρκής κίνηση της αστυνομίας μέσα στα ιδρύματα, ώστε να μη μεσολαβεί χρόνος να μεταβεί η αστυνομία σε ένα συμβάν». Την άλλη κιόλας μέρα, πάνοπλοι αστυνομικοί έχουν στρατοπεδεύσει εντός του ΕΜΠ. Πώς να μην πάρει, λοιπόν, τα εύσημα γνωστού «αμερόληπτου δημοσιογράφου» με την ακραία φιλοκυβερνητική του στάση.

Η προσπάθεια να «σιγήσει» οριστικά το ιστορικό συγκρότημα της Πατησίων, μέσω των επαναλαμβανόμενων και συστηματικών απαγορεύσεων εκδηλώσεων, ακόμη και εκδηλώσεων που συμμετέχουν καθηγητές του ΕΜΠ και φορείς του ΤΕΕ, εντάσσεται ακριβώς στον ίδιο στόχο, ακόμη και σε βάρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας της Σχολής των Αρχιτεκτόνων. Για μια ακόμη φορά η Πρυτανεία αποφασίζει το κλείσιμο του κάτω Πολυτεχνείου και την διακοπή της εκπαιδευτικής διαδικασίας της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών για να σιωπήσουν οι ενοχλητικές φωνές. Εδώ κλειστό, θλιβερό και παντέρημο Πολυτεχνείο.

Η κοινότητα του ΕΜΠ οφείλει να αποστασιοποιηθεί από την αυτοκαταστροφική στάση της άκριτης και πρόθυμης υπακοής, μέσω των ζωντανών συλλογικών της οργάνων. Σε αυτή την κατεύθυνση, ο Σύλλογος ΔΕΠ ΕΜΠ θα πρέπει να σταματήσει να εμφανίζεται ως πρόθυμος υποστηρικτής των προθύμων υποστηρικτών της κυβερνητικής επίθεσης στο δημόσιο πανεπιστήμιο. Αν δεν αντιστραφεί αυτή η πορεία, σύντομα θα λειτουργούμε πλήρως υπό ασφυκτική και ταπεινωτική κρατική επιτροπεία, η επιβολή της οποίας θα περιλαμβάνει και εμάς σαν επιτηρητές και επιτηρούμενους σε συνθήκες διαρκούς σύγκρουσης.

Το απαίσιο πρόσωπο του πολέμου

Στη γειτονιά μας, στη Γάζα, συνεχίζεται το φρικτό έγκλημα του κράτους του Ισραήλ ενάντια σε ένα ολόκληρο λαό. Και ένας ολόκληρος πλανήτης μοιάζει να έχει συνηθίσει στις εικόνες των σκοτωμένων παιδιών και των ισοπεδωμένων σχολείων και νοσοκομείων. Καταδικάζουμε με όλη μας τη δύναμη την επίθεση με drone σε πλοίο που μετέφερε ανθρωπιστική βοήθεια στη Γάζα που εξαπέλυσε, στηριγμένο στον αμερικάνικο Ιμπεριαλισμό, το κράτος δολοφόνος του Ισραήλ την περασμένη Παρασκευή σε διεθνή ύδατα κοντά στη Μάλτα και εκφράζουμε την αμέριστη αλληλεγγύη μας στον συνάδελφο Τάκη Πολίτη. Τώρα που το απαίσιο πρόσωπο του πολέμου αρχίζει να γίνεται τμήμα της «καθημερινότητας» είναι που πρέπει να επιβεβαιωθεί και, κυρίως, να εφαρμοστεί η απόφαση της Συγκλήτου του ΕΜΠ για μη συμμετοχή στην πολεμική έρευνα.

Την περασμένη εβδομάδα ανακοινώθηκαν αυξήσεις από 13% έως 20% στο προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων και μόλις χθες, ο πρώην Υπουργός ΠΑΙΘ και νυν Οικονομικών, Κ. Πιερρακάκης, έσπευσε να καθησυχάσει το προσωπικό των Σωμάτων Ασφάλειας λέγοντας ότι, στη ΔΕΘ θα υπάρξουν ανακοινώσεις και για αυτούς εξαντλώντας όλα τα δημοσιονομικά περιθώρια. Για τους πανεπιστημιακούς τσιμουδιά. Άλλωστε, σιγά το έργο που αυτοί παράγουν, μπροστά στα όργανα της Τάξης. Τάξη θέλουμε, όχι Παιδεία.

Η κυβέρνηση μας χλευάζει προκλητικά. Αγνοεί επιδεικτικά την υπ’ αριθμ. 1911/2022 απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ, η οποία έκρινε αντισυνταγματικές τις διατάξεις του Ν. 4472/2017, μέσω του «τρικ» της «αναμόρφωσης» των μισθολογίων με το Ν. 5045/2023, για να ματαιώσει την απόφαση και να οδηγήσει σε δαπανηρές, σε χρόνο και σε χρήμα προσφυγές. Για να μην την… αδικούμε στην πρωτοτυπία της άρνησης συμμόρφωσης σε απόφαση της δικαιοσύνης, τα ίδια έκανε και η προηγούμενη κυβέρνηση όταν αναμόρφωσε το μισθολόγιό μας με το Ν. 4472/2017, αγνοώντας την υπ’ αριθμ. 4741/2014 απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ. Έτσι, έβαλε δεκάδες συναδέλφους να διεκδικήσουν μέσω των δικαστηρίων το δίκιο τους, καθυστερώντας με κάθε τρόπο να επιστραφεί έστω ένα μέρος των εξοντωτικών μειώσεων των μισθών των μελών ΔΕΠ στην μνημονιακή περίοδο. Ας προσθέσουμε εδώ και την, επίσης προκλητική, δήλωση του Διοικητή Τράπεζας της Ελλάδος ότι η επαναφορά του 13^ου και 14^ου μισθού θα στερήσει χρήματα από τους… φτωχούς. Μάλιστα, εμείς, λοιπόν, και οι υπόλοιποι δημόσιοι υπάλληλοι και συνταξιούχοι είμαστε οι… πλούσιοι.

Οι συνάδελφοι που προσέφυγαν δικαιώθηκαν μεν, αλλά μετά ξεκινά ένα νέο παιχνίδι παραλόγου. Πρώτον, η απόφαση αυτή δεν μεταφέρεται αυτοδικαίως και σε όλους τους άλλους, ώστε το παιχνίδι των καθυστερήσεων κυνικά να συνεχίζεται. Δεύτερον, ακόμη και σε αυτούς που δικαιώθηκαν μέχρι σήμερα δεν έχουν επιστραφεί τα χρήματα από το ΕΜΠ. Καλό μεν ότι δεν ασκήθηκε έφεση ενάντια στην απόφαση, θα ήταν εξάλλου σκανδαλώδες, αλλά γιατί οι συνάδελφοι σε άλλα πανεπιστήμια έχουν πάρει ήδη τα χρήματά τους και στο ΕΜΠ ακόμη περιμένουμε;

Με αυτά και με αυτά, διαιωνίζεται η κατάφωρα άδικη μισθολογική αντιμετώπιση των Ελλήνων πανεπιστημιακών από την Πολιτεία έναντι των άλλων ειδικών μισθολογίων και ειδικά των δικαστικών λειτουργών, όπως και έναντι των Ευρωπαίων συναδέλφων μας (όπως έχουμε επισημάνει σε παλαιότερη ανακοίνωσή μας, οι ακαθάριστες μηνιαίες αποδοχές ενός Καθηγητή στην Ελλάδα κυμαίνονται στα ίδια επίπεδα με αυτά ενός Καθηγητή στη Λετονία, στην Κροατία, στην Τσεχία και στην Πολωνία και είναι υψηλότερες μόνο από τις αποδοχές ενός Καθηγητή στη Ρουμανία, στη Σλοβακία, στην Ουγγαρία και στη Βουλγαρία, ενώ το κόστος ζωής στις οκτώ αυτές χώρες, με εξαίρεση τη Σλοβακία, είναι χαμηλότερο από της Ελλάδας).

Η άλλη πλευρά του νομίσματος της εγκατάλειψης των πανεπιστημίων και των πανεπιστημιακών στη μοίρα τους είναι η έξαρση του αυταρχισμού. Για να καλυφθούν τα τεράστια προβλήματα λειτουργίας κάτω από το χαλί, για να περάσει μια ψευδαίσθηση κανονικότητας, απαιτείται η αποστείρωση του πανεπιστημιακού χώρου από τις ενοχλητικές φωνές. Ειδικότερα, το ιστορικό σύμπλεγμα του ΕΜΠ στην Πατησίων, συνδεδεμένο με κορυφαίες στιγμές αμφισβήτησης και αγώνων γίνεται συστηματική προσπάθεια να σιγήσει οριστικά, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την απόπειρα ματαίωσης της εκδήλωσης για τα Τέμπη. Και βέβαια, το “escorts” του Πρύτανη σε φοιτήτριες, που μόνο ως κατρακύλα στον πιο βαθύ σκοταδισμό μπορεί να εκληφθεί. Και ούτε καν μια συγγνώμη, απεναντίας αναφορά σε «ανθρώπινη αντίδραση» και απόπειρα δικαιολόγησης της απαράδεκτης φράσης. Και τα Όργανα Διοίκησης, η Σύγκλητος και το Συμβούλιο Διοίκησης; Και η Επιτροπή Ισότητας; Αιδήμων σιωπή.

Τέλος, η συστηματική προσπάθεια ιδιωτικοποίησης της ανώτατης εκπαίδευσης συνεχίζεται κανονικά, άλλωστε ο Πρωθυπουργός ανακοίνωσε την ανάγκη επιτάχυνσης του κυβερνητικού έργου, έστω και αν έπεσε ο φερετζές και αποκαλύφθηκε πλήρως ότι τα μεγάλα και σοβαρά ιδιωτικά πανεπιστήμια που, τάχα, θα έκαναν ουρά για να σώσουν την πανεπιστημιακή εκπαίδευση στη χώρα μας, ήταν μόνο πρόσχημα για την αναβάθμιση, ή καλύτερα τα «βαφτίσια», των ιδιωτικών Κολλεγίων σε Πανεπιστήμια.

Η ασφυξία γίνεται όλο και πιο καθολική και το οξυγόνο που ζητήσαμε όλοι στις κινητοποιήσεις για τα Τέμπη ολοένα και πιο απαραίτητο.

Απαιτούμε:

• Την άμεση συμμόρφωση της Πολιτείας με τις αποφάσεις της Ολομέλειας του ΣτΕ και την κατάθεση ενός συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος για ένα νέο ειδικό μισθολόγιο των Ελλήνων πανεπιστημιακών, αντίστοιχο του έργου που προσφέρουν, που θα εξασφαλίζει αξιοπρεπείς μισθούς και συντάξεις και την άμεση επαναφορά του 13^ου και 14^ου μισθού.
• Την πραγματική δραστηριοποίηση του Συλλόγου μελών ΔΕΠ και της ΠΟΣΔΕΠ για τα μισθολογικά με δυναμικές κινητοποιήσεις. Για πόσο ακόμη απλά και μόνο άσφαιρες ανακοινώσεις, που περνούν απαρατήρητες;
• Την άμεση καταβολή των αναδρομικών, σε όλα τα μέλη ΔΕΠ, από το 2017 έως σήμερα, στη βάση της μισθολογικής διαφοράς που αναγνωρίζουν οι σχετικές αποφάσεις της Ολομέλειας του ΣτΕ.
• Να σταματήσει επιτέλους ο αυταρχικός κατήφορος στο ΕΜΠ! Το ΕΜΠ είναι και θα παραμείνει χώρος ανοικτής έκφρασης όλων των απόψεων, μια κατάκτηση που κερδήθηκε με αίμα.

Την Τρίτη 19 Νοεμβρίου 2024 διοργανώθηκε από την Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής ημερίδα με θέμα «Η Διεθνοποίηση των Ελληνικών Πανεπιστημίων». Στην ημερίδα παρέστη και τοποθετήθηκε και ο Πρύτανης του ΕΜΠ αναφερόμενος στις δράσεις διεθνοποίησης του Ιδρύματος. Πέραν όμως από τη συζήτηση για τα θέματα της εξωστρέφειας στην οποία ο Πρύτανης δήλωσε ότι «ως ΕΜΠ… στη διεθνοποίηση δεν τα πάμε καθόλου καλά» (!!), αναφέρθηκε και στη χρηματοδότηση του Ιδρύματος δηλώνοντας, επί λέξει, «…είμαι ικανοποιημένος από αυτά που πήραμε πέρυσι… πήραμε 20 εκατομμύρια, τόσα πολλά χρήματα είχε να πάρει το Μετσόβιο πάρα πάρα πάρα πολλά χρόνια…». Σημείωσε δε ότι, το είπε για να το ακούσει και ο Υπουργός (ΠΑΙΘΑ) και επειδή ήθελε να το βγάλει από μέσα του «…ούτως ώστε να πάρουν και όλοι αυτοί οι οποίοι εργάστηκαν τα credits…»(!!).

Πάλι καλά που ο Πρύτανης δεν ευχαρίστησε τον Υπουργό για τα 7,2 περίπου εκατ. ευρώ της επιχορήγησης από τον Τακτικό Προϋπολογισμό, εκ των οποίων 5 εκατ. ευρώ περίπου διατέθηκαν για δαπάνες διοίκησης και λειτουργίας που δεν επαρκούν ούτε καν για τις βασικές ανάγκες. Αλλά ας σοβαρευτούμε, διότι η τραγική πραγματικότητα που βιώνουν όλα τα μέλη της πολυτεχνειακής κοινότητας – συνάδελφοι, εργαζόμενοι και φοιτητές – δεν προσφέρεται για αστεία…

Ποια είναι λοιπόν η πραγματικότητα;

Το ΕΜΠ έλαβε (πλέον της επιχορήγησης από τον Τακτικό Προϋπολογισμό) λιγότερα από 20 εκατ. ευρώ, 9,7 εκατ. ευρώ από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ) στο πλαίσιο του «ΤΠΑ ΥΠΑΙΘΑ – ΤΟΜΕΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ 2021-2025» και 8,7 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» στο πλαίσιο της πρόσκλησης SUB2: «Πανεπιστήμια Αριστείας». Αυτό που δεν αναφέρθηκε είναι πως πρόκειται για εφάπαξ κονδύλια και όχι για τακτική ετήσια χρηματοδότηση.

Tο 2009, η επιχορήγηση από τον Τακτικό Προϋπολογισμό ανερχόταν σε 11,165 εκατ. ευρώ (αξίζει να αναφερθεί ότι, το 2009, οι εννέα Σχολές του ΕΜΠ είχαν λάβει από τον Τακτικό Προϋπολογισμό 9,985 εκατ. ευρώ για δαπάνες λειτουργίας, εργαστηριακά μαθήματα, οδοιπορικά έξοδα, εκπαιδευτικές εκδρομές, φιλοξενίες, συνέδρια, κλπ., ενώ το 2024 έλαβαν περίπου 840 χιλ. ευρώ, δηλ. μείωση άνω του 90%!). Η μείωση που ακολούθησε τα επόμενα χρόνια, έως και σήμερα, είχε ως αποτέλεσμα την αθροιστική απώλεια άνω των 90 εκατ. ευρώ. Αν συμπεριληφθούν οι απώλειες του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ), λαμβάνοντας ως έτος βάσης το 2009, καθώς και το αναγκαστικό «κούρεμα», για να μην πούμε κλοπή, των αποθεματικών του ΕΜΠ (και άλλων πανεπιστημίων) που έγινε με το «περιβόητο» PSI, οι συνολικές απώλειες πλησιάζουν (αν δεν υπερβαίνουν) τα 200 εκατ. ευρώ.

Εξαιτίας της χρόνιας υποχρηματοδότησης, η πολυτεχνειακή κοινότητα βιώνει στο χώρο εργασίας – χωρίς υπερβολή – συνθήκες φτώχειας, λαμβάνοντας υπόψη – κατ’ αναλογία – διάφορες ποιοτικές και ποσοτικές προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν το πολυδιάστατο αυτό κοινωνικό πρόβλημα. Για παράδειγμα, εργαζόμαστε σε κτήρια με μη ικανοποιητική ψύξη και θέρμανση, με προβλήματα υγρασίας (κι όχι μόνο) και, παράλληλα, το ΕΜΠ οφείλει ένα αξιοσέβαστο ποσό στους λογαριασμούς ενέργειας. Πρόκειται για τρεις «κλασικούς» δείκτες που χρησιμοποιούνται από την Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης των Νοικοκυριών της ΕΛΣΤΑΤ για την αναγνώριση των ενεργειακά φτωχών νοικοκυριών. Αλλά και γενικότερα, όλη η κοινότητα αντιλαμβάνεται πως οι διαθέσιμοι πόροι (χρηματικοί και μη) δεν επαρκούν για να συμμετάσχουν οι συνάδελφοι, αλλά και οι φοιτητές, με ισότιμους όρους στο διεθνές επιστημονικό γίγνεσθαι, κατ’ αναλογία με την αδυναμία των φτωχών νοικοκυριών να συμμετέχουν ικανοποιητικά στον οικονομικό, κοινωνικό και πολιτιστικό ιστό.

Αυτές οι συνθήκες φτώχειας, σε συνδυασμό με τις απώλειες στις μισθολογικές απολαβές και τις ατελείωτες ώρες δουλειάς για να αναπληρωθούν τα διδακτικά κενά από την υποστελέχωση ή για να προετοιμαστούν προτάσεις για χρηματοδοτούμενα έργα με ελάχιστες πιθανότητες επιτυχίας, εκβιάζουν προς την κατεύθυνση της εμπορευματοποίησης της ανώτατης εκπαίδευσης και ωθούν σε μια ολοένα και μεγαλύτερη έκπτωση των ηθικών αξιών και της ιστορικής φυσιογνωμίας του ΕΜΠ (π.χ. συζήτηση για δίδακτρα στα ΠΜΣ, ξενόγλωσσα ΠΜΣ μήπως και έρθει κάποιος ξένος – επί πληρωμή πάντα – φοιτητής, ίδρυση Παραρτήματος-«ιδιωτικού εκπαιδευτηρίου» στην Κύπρο, κ.ά.), υπενθυμίζοντάς μας, με σκληρό τρόπο, τη ρήση του Μαχάτμα Γκάντι: «Η χειρότερη μορφή βίας είναι η φτώχεια».