Στις 20/12/2023, ο Υπουργός ΠΑΙΘ παρουσίασε στο Υπουργικό Συμβούλιο το σχέδιο νόμου για το «Ελεύθερο Πανεπιστήμιο», γιατί προφανώς ο τίτλος αυτός είναι πιο εύηχος και λιγότερο τρομαχτικός από το «Νεοφιλελεύθερο Πανεπιστήμιο», όπως θα έπρεπε να ονομάζεται στην πραγματικότητα. Δεν είναι άλλωστε η πρώτη – και σίγουρα όχι η τελευταία – φορά που ο ακραίος νεοφιλελευθερισμός χρησιμοποιεί τη γλώσσα ως επικοινωνιακό όπλο για να διαστρεβλώσει την πραγματικότητα. Η εξαθλίωση μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας μέσω της δραστικής περικοπής μισθών ονομάζεται «προσαρμογή». Η ισοπέδωση εργασιακών δικαιωμάτων αιώνων ονομάζεται «μεταρρύθμιση». Το λουκέτο σε εκπαιδευτικές δομές όλων των βαθμίδων ονομάζεται «συγχώνευση». Η δραστική περικοπή σε ιατροφαρμακευτικές δαπάνες που οδηγεί σε απώλειες ανθρώπινων ζωών ονομάζεται «εξορθολογισμός». Και πλείστα άλλα παραδείγματα.

Το πλέον όμως χαρακτηριστικό και κοντινό παράδειγμα στο «Ελεύθερο Πανεπιστήμιο» που ευαγγελίζεται η κυβέρνηση είναι η «ελεύθερη αγορά». Τι κι αν τόσες φορές έχει αποδειχθεί απάνθρωπη, απρόσωπη και αδυσώπητη; Τι κι αν εμπορευματοποιεί βασικά κοινωνικά αγαθά κάνοντάς τα απρόσιτα για μεγάλα κοινωνικά στρώματα; Τι κι αν μεγεθύνει κοινωνικές ανισότητες και καταστρέφει τον κοινωνικό ιστό; Αρκεί που είναι «ελεύθερη»… Αυτό ακριβώς θα είναι το μέλλον της ανώτατης εκπαίδευσης αν το συγκεκριμένο σχέδιο νόμου ψηφιστεί. Μία ανεξέλεγκτη, κερδοσκοπική, αν όχι αισχροκερδής, αγορά ανώτατης εκπαίδευσης, η οποία θα βάλει ακόμη βαθύτερα το χέρι στην τσέπη της καθημαγμένης ελληνικής μικρομεσαίας οικογένειας και θα μεγεθύνει τις ανισότητες. Και όταν αυτό συμβεί, γιατί είναι σίγουρο πως θα συμβεί, θα βρεθεί με περισσό θράσος κάποιο κορυφαίο στέλεχος της κυβέρνησης να μας νουθετήσει λέγοντας ότι «…έτσι είναι η ελεύθερη οικονομία, δεν μπορούμε να ρυθμίζουμε τα πάντα…». Μόνο που τότε θα είναι πολύ αργά.

Το σχέδιο νόμου για το «Ελεύθερο Πανεπιστήμιο» θα μπορούσε κάλλιστα να αποτελέσει την έμπνευση του Γκάμπριελ Γκαρσία Μαρκές για το «Χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου». Στο γνωστό μυθιστόρημά του, ο συγγραφέας αποκαλύπτει το τέλος του κεντρικού του ήρωα στην πρώτη μόλις πρόταση: «Την ημέρα που θα τον σκότωναν, ο Σαντιάγο Νασάρ σηκώθηκε στις πεντέμισι το πρωί για να περιμένει το βαπόρι που θα έφερνε τον επίσκοπο…». Ο κεντρικός ήρωας δολοφονείται από δύο αδέλφια που θέλουν να ξεπλύνουν την τιμή της οικογένειάς τους. Κι ενώ όλη η τοπική κοινωνία γνώριζε τι επρόκειτο να συμβεί, κανείς δεν έκανε κάτι για να εμποδίσει το φονικό. Αρκεί στο ρόλο του κεντρικού ήρωα να τοποθετήσουμε το Δημόσιο Πανεπιστήμιο, στο ρόλο των δύο αδελφών να τοποθετήσουμε την Κυβέρνηση, οι οποίοι υπό τις προσταγές της νεοφιλελεύθερης πολιτικής – ως άλλης σκληρής κοινωνίας – δολοφονούν τον κεντρικό ήρωα για την τιμή της αδελφής τους (στην περίπτωσή μας, της ιδιωτικής εκπαίδευσης) και, κυρίως, στο ρόλο των υπόλοιπων δευτερευόντων χαρακτήρων του μυθιστορήματος ας τοποθετήσουμε όλους εμάς. Γιατί ενώ γνωρίζουμε τι ακριβώς θα συμβεί αν κατατεθεί το σχέδιο νόμου κι ενώ ξέρουμε πoιo είναι το ηθικά σωστό απέναντι στους εαυτούς μας, στο δημόσιο πανεπιστήμιο και στην ελληνική κοινωνία, δεν παίρνουμε θέση και, έτσι, δεν θα αποτρέψουμε το προδιαγεγραμμένο έγκλημα. Η αρχή αυτής της παθητικής στάσης έγινε από την πρόσφατη (12-15/12/2023) Σύνοδο των Πρυτάνεων, η οποία δεν άρθρωσε λέξη για τον «ελέφαντα στο δωμάτιο», πρακτική που ακολούθησε δυστυχώς και η τελευταία συνεδρίαση (18/12/2023) της Συγκλήτου του ΕΜΠ και του Συμβουλίου Διοίκησης (21/12/2023). Και βέβαια, είναι εκκωφαντική η σιωπή του Συλλόγου ΔΕΠ ΕΜΠ. Άραγε αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η πλειοψηφία του ΔΣ είναι ομονοούσα ως προς την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων ή απλά υποταγμένη στην υπεράσπιση του κομματικού καθήκοντος;

Τι ακριβώς συμβαίνει; Παρακολουθούμε βουβοί και απαθείς, νιώθοντας αδύναμοι να αντιδράσουμε απέναντι σε κάθε μορφής βία, στη συγκεκριμένη περίπτωση την παραβίαση του Ελληνικού Συντάγματος με νομικίστικες λαθροχειρίες; Γιατί, πώς αλλιώς, πέρα από βία, μπορείς να χαρακτηρίσεις την παράκαμψη της διατύπωσης του Άρθρου 16 ότι «5. H ανώτατη εκπαίδευση παρέχεται αποκλειστικά από ιδρύματα που αποτελούν νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου με πλήρη αυτοδιοίκηση. Tα ιδρύματα αυτά τελούν υπό την εποπτεία του Kράτους, έχουν δικαίωμα να ενισχύονται οικονομικά από αυτό και λειτουργούν σύμφωνα με τους νόμους που αφορούν τους οργανισμούς τους… 6. Οι καθηγητές των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων είναι δημόσιοι λειτουργοί…»; Οι δύο αυτές παράγραφοι δείχνουν ευθέως ότι αυτό που δεν επιτρέπει  το Σύνταγμα είναι η εμπορευματοποίηση και όχι απλά τα ιδιωτικά πανεπιστήμια.

Ας θυμηθούμε λίγο, λοιπόν, μερικά από τα βήματα που η σημερινή κυβέρνηση (αλλά και προηγούμενες), ακολούθησε για να φτάσουμε μέχρι εδώ. Για αρχή, εξαθλίωσε οικονομικά και λειτουργικά τα δημόσια πανεπιστήμια. Οι δαπάνες για την ανώτατη εκπαίδευση, όπως και για την Παιδεία γενικότερα, δεν αποτελούσαν ποτέ πρώτη προτεραιότητα των ελληνικών κυβερνήσεων. Με την οικονομική κρίση, όμως, δόθηκε μια χρυσή ευκαιρία για να επιταχυνθεί η εξαθλίωση αυτή. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για το 2019 (που αναφέρονται στοιχεία για όλες τις χώρες), η μέση δημόσια δαπάνη ανά φοιτητή στην Ελλάδα ήταν 1.780 ευρώ, η χαμηλότερη στην ΕΕ-27 και μόλις στο 17,5% του ευρωπαϊκού μέσου όρου (10.132 ευρώ)! Η δημόσια δαπάνη στη Βουλγαρία και τη Ρουμανία ήταν 2.759 και 3.533 ευρώ ανά φοιτητή, αντίστοιχα! Αν η δημόσια δαπάνη ανά φοιτητή ανερχόταν στο μέσο όρο της ΕΕ-27, θα έπρεπε για το 2021 να διαθέσει στο ΕΜΠ των 10.773 ενεργών φοιτητών (με βάση τα στοιχεία της ΕΘΑΕΕ) 103 εκατ. ευρώ έναντι των 44 εκατ. ευρώ που τελικά διέθεσε (η δημόσια αυτή χρηματοδότηση περιλαμβάνει τις πιστώσεις μισθοδοσίας, τη χρηματοδότηση δημοσίων επενδύσεων και την ετήσια επιχορήγηση από το ΥΠΑΙΘ). Για το δε σύνολο των ελληνικών πανεπιστημίων, η συνολική κρατική δαπάνη θα έπρεπε να αγγίζει τα 4 δισ. ευρώ.

Παράλληλα με την υποχρηματοδότηση, τα δημόσια πανεπιστήμια βρέθηκαν αντιμέτωπα με την υποστελέχωση σε διδακτικό, εργαστηριακό και διοικητικό προσωπικό. Ο λόγος φοιτητών ανά διδακτικό προσωπικό στην Ελλάδα είναι ο χειρότερος στην ΕΕ-27, καθώς, το 2021, αντιστοιχούσαν 49,1 φοιτητές ανά μέλος διδακτικού προσωπικού έναντι περίπου 16 φοιτητών ανά μέλος διδακτικού προσωπικού στην ΕΕ-27 (η αμέσως χειρότερη ως προς το λόγο αυτό χώρα είναι η Κύπρος, με 25,6 φοιτητές ανά μέλος διδακτικού προσωπικού, περίπου τους μισούς σε σχέση με την Ελλάδα). Η ίδια τακτική ακολουθήθηκε απέναντι στο έμψυχο δυναμικό των πανεπιστημίων: μισθοί μειωμένοι κατά 40-50% σε σχέση με την προ κρίσης περίοδο, εξουθενωτικά ωράρια εργασίας, λόγω της σταδιακής μείωσης του προσωπικού (το ΕΜΠ τα τελευταία χρόνια λαμβάνει 25-30% λιγότερες θέσεις από όσες χάνει λόγω συνταξιοδότησης) και της αύξησης των εισακτέων. Και βέβαια, να μην ξεχνάμε το ασφυκτικό γραφειοκρατικό πλαίσιο λειτουργίας και προμηθειών, που καθιστά άθλο τη διεκπεραίωση και της πιο απλής διοικητικής ή οικονομικής πράξης, το αυταρχικό μοντέλο διοίκησης και το εξοντωτικό πειθαρχικό πλαίσιο του Ν. 4957/2022 για να προληφθούν τυχόν αντιδράσεις ή τις συνεχείς νομοθετικές ρυθμίσεις για εξίσωση των πτυχίων των κολλεγίων με αυτά των πανεπιστημίων και την αναγνώριση ξένων τίτλων σπουδών αφειδώς μέσα από  συνοπτικές διαδικασίες…

Για να επέλθει όμως η περίφημη «απελευθέρωση» της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από τα δεσμά του «αναχρονιστικού κρατικού μονοπωλίου» δεν αρκούσε η καταστροφή και η πειθάρχηση των δημόσιων πανεπιστημίων σε μια προσπάθεια δημιουργίας αθέμιτου ανταγωνισμού σε όφελος των ιδιωτικών. Έπρεπε να αναπτυχθεί και η κινητήριος δύναμη της «ελεύθερης αγοράς», η ζήτηση του «προϊόντος». Κι αυτή ήρθε μέσω της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής και της «αναμόρφωσης» του ακαδημαϊκού χάρτη (βλ. κατάργηση ή συγχώνευση Σχολών και Τμημάτων), αφήνοντας σε ετήσια βάση χιλιάδες εισακτέους εκτός δημόσιων πανεπιστημίων, κυρίως περιφερειακών. Όλοι αυτοί οι εισακτέοι θα αποτελέσουν τους εν δυνάμει πελάτες των ιδιωτικών πανεπιστημίων. Και αν δεν υπάρχουν τα χρήματα για τα δίδακτρα; Κανένα πρόβλημα. Υπάρχουν και τα φοιτητικά δάνεια. Σιγά μην τρομάξουμε από τα 1,6 τρισ. δολάρια χρέους από τα φοιτητικά δάνεια των 43,5 περίπου εκατ. χρεωμένων Αμερικανών αποφοίτων….

Το μέλλον του δημόσιου πανεπιστημίου, και της ελληνικής κοινωνίας, αν το νομοσχέδιο ψηφιστεί είναι προδιαγεγραμμένο, όπως το μέλλον του ήρωα του Μαρκές. Τα δημόσια πανεπιστήμια, χωρίς καν την παρουσία ιδιωτικών, καλούνται να επιβιώσουν με «εξωτερικούς» (sic!) πόρους: διαρκής αναζήτηση χρημάτων από ερευνητικά έργα, δίδακτρα σε μεταπτυχιακά προγράμματα, δίδακτρα από προγράμματα επιμόρφωσης μέσω των ΚΕΔΙΒΙΜ και πολλά άλλα. Η κατάσταση θα επιδεινωθεί, καθώς τα ιδιωτικά πανεπιστήμια θα πάρουν το μερίδιό τους από τους πενιχρούς δημόσιους πόρους, όπως συμβαίνει παντού, όπου υπάρχουν. Το ίδιο θα συμβεί και με τους ερευνητικούς πόρους, οι οποίοι στην Ελλάδα κυμαίνονται στο 1,5% του ΑΕΠ περίπου, έναντι του 2,2% στην ΕΕ-27 (για να μην τρέφει κανείς αυταπάτες, το 64% περίπου των 2 δισ. δολαρίων της χρηματοδοτούμενης έρευνας του ΜΙΤ προέρχεται από κρατικούς πόρους).

Διοικήσεις και συνάδελφοι δηλώνουν πως δεν ανησυχούν, αφού τα ελληνικά πανεπιστήμια δεν έχουν τάχα να φοβηθούν τίποτε. Τις περισσότερες φορές, ωστόσο, απλά το κάνουν για να υποστείλουν συνειδητά τη σημαία μιας μάχης ιστορικής σημασίας και για τα δημόσια πανεπιστήμια και για την ελληνική κοινωνία. Η ίδια τάχα αφ’ υψηλού αντιμετώπιση, λόγω της θέσης που είχε στην κοινωνία, οδήγησε τον Σαντιάγο να ξεκινήσει τη μέρα του ανενόχλητος, σαν να μην συμβαίνει τίποτε, αγνοώντας όλα τα σημάδια και τις προειδοποιήσεις. Αυτή η μέρα όμως έμελλε να είναι η τελευταία του. Ας ελπίσουμε ότι, έστω και την ύστατη στιγμή, θα ξυπνήσουμε από τον λήθαργό μας και θα κάνουμε ό,τι πρέπει για να αποφύγουμε το μοιραίο.

Για το (νεοφιλ)ελεύθερο πανεπιστήμιο_22-12-2023

Αγαπητές και αγαπητοί συνάδελφοι,

Οι προσεχείς εκλογές της 19ης Δεκεμβρίου για την εκλογή των μελών του ΔΣ του Συλλόγου ΔΕΠ ΕΜΠ και αντιπροσώπων για το συνέδριο της ΠΟΣΔΕΠ, βρίσκουν το ΕΜΠ και όλους μας σε μια ακόμα κρίσιμη περίοδο.

Μεγάλο διακύβευμα της τρέχουσας περιόδου είναι η διακηρυγμένη πρωτοβουλία της κυβέρνησης για ίδρυση Ιδιωτικών Πανεπιστημίων, με μια ανήκουστη, για οποιαδήποτε συνταγματική δημοκρατία, λαθροχειρία, στην οποία ομολογείται ανοιχτά η προσπάθεια παραχάραξης του συντάγματος! Πέρα από την έντονη ανησυχία για το αντιδημοκρατικό και αντιθεσμικό αυτό ολίσθημα, η συγκεκριμένη πρωτοβουλία της κυβέρνησης που αφορά στα πανεπιστήμια μπορεί να αξιολογηθεί κοιτάζοντας τη συνολική εικόνα.

• To 2009, η κρατική επιχορήγηση (Τακτικός Προϋπολογισμός και Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων), ανέρχονταν στα 20,3 εκατ. ευρώ. Το 2022 το αντίστοιχο ποσό ήταν 6,4 εκατ. ευρώ, εν πολλοίς σταθερό τα τελευταία χρόνια, πράγμα που σημαίνει ένα αθροιστικό έλλειμμα πάνω από 150 εκ. ευρώ για το ΕΜΠ.  Οι πραγματικές απώλειες είναι σημαντικά υψηλότερες αν ληφθούν υπόψη οι πόροι που χάθηκαν από την απώλεια των υπέρ ΕΜΠ κρατήσεων και το «κούρεμα» των αποθεματικών του Ιδρύματος με το PSI. Ο διαρκής αυτός οικονομικός στραγγαλισμός όχι μόνο καθιστά αδύνατη την απαραίτητη ανάπτυξη σύγχρονων ερευνητικών και εκπαιδευτικών υποδομών αλλά οδηγεί σε καθημερινές εικόνες υπανάπτυξης και παρακμής, όπου ούτε τα στοιχειώδη (θέρμανση-ψύξη, φωτισμός και λειτουργία εγκαταστάσεων υγιεινής) δεν είναι δεδομένα. Σε αυτό πρέπει να προστεθεί και η δραματική υποστελέχωση: Το 2009, τα μέλη ΔΕΠ του ΕΜΠ ήταν πάνω από 600, ενώ σήμερα είναι λιγότερα από 390 (περίπου 35% μείωση), με όλα όσα αυτό συνεπάγεται τόσο για τις συνθήκες εργασίας των μελών ΔΕΠ όσο και για το επίπεδο σπουδών στο ΕΜΠ.
• Έναντι αυτής της οριακής κατάστασης λειτουργίας των δημόσιων πανεπιστημίων η κυβέρνηση, προκλητικά, αποφασίζει ως «πρώτη κίνηση» της να υλοποιήσει τον διακαή της πόθο: την ίδρυση Ιδιωτικών Πανεπιστημίων. Αφού υπονόμευσε συστηματικά, τόσο αυτή όσο και προηγούμενες κυβερνήσεις τα δημόσια πανεπιστήμια παραβιάζοντας τη συνταγματική επιταγή για τη στήριξή τους, έρχεται τώρα να θεσμοθετήσει τον ανταγωνιστή τους. Πόσο, άραγε, θεμιτό και ηθικό είναι κάτι τέτοιο; Κι αν για τα δημόσια πανεπιστήμια η ίδρυση των ιδιωτικών ΑΕΙ είναι συνώνυμη της επίσημης εγκατάλειψης, για τον ελληνικό λαό σημαίνει την απώλεια ενός ακόμα δημόσιου αγαθού, όπως ακριβώς συνέβη στον χώρο της Υγείας: Ο συστηματικός μαρασμός του δημόσιου συστήματος υγείας πριμοδότησε μια αγορά για ιδιωτικές υπηρεσίες υγείας, η οποία οδήγησε σε περαιτέρω εγκατάλειψη των δημόσιων υγειονομικών δομών, αλλά και στασιμότητα των ήδη εξαιρετικά χαμηλών αμοιβών του προσωπικού τους. To «Ελεύθερο Πανεπιστήμιο» θα αναβαθμίσει τα Δημόσια Πανεπιστήμια, όσο τα Ιδιωτικά Νοσοκομεία αναβάθμισαν τα Δημόσια…
• Οι πρόσφατες αυξήσεις του Ν. 5045/2023 παρουσιάστηκαν, δυστυχώς, από όσους έχουν προτεραιότητα την υποστήριξη της κυβερνητικής πολιτικής, ως μερική αποκατάσταση των χρόνιων αδικιών. Στην πραγματικότητα, η μισθολογική μας αντιμετώπιση, παραμένει κατάφωρα άδικη έναντι των άλλων ειδικών μισθολογίων, και ειδικά των δικαστικών λειτουργών. Οι πρόσφατες αυξήσεις μόλις και μετά βίας αντιστοιχούν στους ονομαστικούς μισθούς των προ του Ν. 4093/2012 περικοπών για τις χαμηλές βαθμίδες, ενώ για τη βαθμίδα του Καθηγητή στο υψηλότερο μισθολογικό κλιμάκιο οι ετήσιες μεικτές απολαβές είναι μειωμένες κατά 6% περίπου, παραβιάζοντας καταφανώς τις σχετικές αποφάσεις του ΣτΕ. Σε πραγματικές τιμές δε, η αγοραστική μας δύναμη με το νέο μισθολόγιο είναι μειωμένη από 12% (για τις χαμηλές βαθμίδες) έως 20% περίπου (για τη βαθμίδα του Καθηγητή στο ανώτερο μισθολογικό κλιμάκιο) σε σύγκριση με το μισθολόγιο του Ν. 4093/2012 και 35% έως 42% σε σχέση με το προ των μνημονιακών περικοπών μισθολόγιο, με το οποίο πρέπει να συγκρίνουμε. Και βέβαια, ούτε κουβέντα για τα αναδρομικά της περιόδου Ιανουάριος 2017-Σεπτέμβριος 2022. «Ατομική ευθύνη» η διεκδίκησή τους…

Πιστεύουμε ότι η προσεχής περίοδος θα είναι καθοριστική για το μέλλον της Δημόσιας Ανώτατης Εκπαίδευσης και τον δωρεάν χαρακτήρα της, ο οποίος διαμόρφωσε καθοριστικά την Ελληνική κοινωνία, δίνοντας τη δυνατότητα σε νέους και νέες από μη-εύπορες οικογένειες να αλλάξουν το κοινωνικό τους πεπρωμένο προς το καλύτερο. Οι Πανεπιστημιακοί Δάσκαλοι ΕΜΠ,  θεωρούμε τη γνώση, όχι ως εμπόρευμα, αλλά ως ένα βασικό κοινωνικό αγαθό που παράγεται συλλογικά και ανήκει στην κοινωνία, με την πρόσβαση σε αυτό να αποτελεί μέτρο δημοκρατικότητας και δικαιοσύνης ενός κοινωνικού σχηματισμού. Έχοντας απόλυτη συναίσθηση του κοινωνικού ρόλου του Δημόσιου Πανεπιστημίου θεωρούμε αδιαπραγμάτευτο χρέος μας την υπεράσπισή του.

Η απερχόμενη πλειοψηφία του ΣΔΕΠ δεν στάθηκε αντάξια των ευθυνών της απέναντι στους συναδέλφους και της ιστορίας του Συλλόγου. Η θητεία της ταυτίστηκε με μια απόλυτη επιδείνωση των συνθηκών ζωής και εργασίας μας. Ωστόσο, αυτό δεν οδήγησε σε αποφάσεις και, κυρίως,  δράσεις του Συλλόγου αντίστοιχες της κατάστασης. Αντιθέτως, τόσο εντός ΕΜΠ, έφτασε σχεδόν να αποτελεί… γραφείο τύπου της διοίκησης, όσο και σε σχέση με τη κυβέρνηση, πρωτεύουσα παράμετρος υπήρξε η επί της ουσίας υπεράσπιση της πολιτικής της. Έτσι ο ΣΔΕΠ, μακριά από το ζητούμενο του να αποτελεί έναν χώρο γόνιμης συνάντησης και σύνθεσης απόψεων, αποτέλεσε πεδίο στείρας καταγραφής προδιαμορφωμένων θέσεων, με κριτήριο πολιτικές «συμπάθειες» και δεσμεύσεις.

Οι Πανεπιστημιακοί Δάσκαλοι ΕΜΠ αποτελούμε μια ανοικτή συλλογικότητα διαλόγου και συνδιαμόρφωσης γνώμης που στέκεται μακριά από προκαθορισμένες κυβερνητικές και κομματικές γραμμές, καθώς και προσωπικές ατζέντες. Αντίθετοι προς την μοναχική ατομικότητα που κατακερματίζει την ακαδημαϊκή ζωή περιορίζοντάς την στους τοίχους των γραφείων και των εργαστηρίων μας, προτάσσουμε την συλλογικότητα ως απαραίτητη συνθήκη δημιουργικής ύπαρξης και έκφρασης μέσα στο ΕΜΠ. Αντιλαμβανόμαστε την αξία μιας δημοκρατικής ακαδημαϊκής κοινότητας με ζωντανή αλληλεπίδραση και σεβασμό όλων των συνιστωσών της – καθηγητών, φοιτητών, ερευνητών και εργαζομένων – για τη διαμόρφωση των ακαδημαϊκών εκείνων συνθηκών που προάγουν την παραγωγή και τη μετάδοση της επιστημονικής γνώσης και την απόδοση των αποτελεσμάτων της ως κοινωνικό αγαθό.

• Υπερασπιζόμαστε μια δημόσια και δωρεάν ανώτατη εκπαίδευση, υψηλού επιπέδου και πρωτοπόρα σε ιδέες και αξίες, σύμμαχο της ελληνικής κοινωνίας. Τα σημερινά επίπεδα υποχρηματοδότησης και υποστελέχωσης τη μετατρέπουν σε παρία του διεθνούς επιστημονικού γίγνεσθαι και την ωθούν να γίνει, ακόμη περισσότερο, αντικείμενο εμπορευματοποίησης. Να μην κατατεθεί το σ/ν για την ίδρυση «μη κρατικών»-ιδιωτικών πανεπιστημίων μέσω συνταγματικής λαθροχειρίας.
• Υπερασπιζόμαστε το δικαίωμα του πανεπιστημιακού σε μισθολογικές απολαβές, αντίστοιχες του λειτουργήματος που επιτελεί. Να σταματήσει άμεσα ο εμπαιγμός με τα αναδρομικά και να υλοποιηθούν στο ακέραιο οι αποφάσεις του ΣτΕ για τους μισθούς των πανεπιστημιακών. Να επιστρέψουν οι μισθοί άμεσα στα προ-μνημονιακά επίπεδα. Διεκδικούμε αύξηση των συντάξεων σε αξιοπρεπή επίπεδα.
• Υπερασπιζόμαστε τη δημοκρατία στα πανεπιστήμια και την ουσιαστική αυτοτέλειά τους. Να καταργηθεί ο Ν. 4957/2022, που επιβλήθηκε παρά τη σχεδόν καθολική και κλιμακούμενη απόρριψή του από την πανεπιστημιακή κοινότητα. Διεκδικούμε ένα νέο δημοκρατικό θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας.

Για τις προσεχείς εκλογές του ΣΔΕΠ δεν ζητούμε απλώς την στήριξη των Πανεπιστημιακών Δασκάλων με μια εντολή ανάθεσης και εκπροσώπησης. Πολύ περισσότερο ζητούμε την ενεργό συμμετοχή όλων των συναδέλφων στην αναγέννηση του ΣΔΕΠ ως ανεξάρτητου συλλογικού φορέα, με ρόλο μαχητικό στη διεκδίκηση των δικαιωμάτων και αναγκών μας, με πλούσιες σε περιεχόμενο και μαζικές δημοκρατικές διαδικασίες, ικανό να εκφράσει τις ανησυχίες μας και να υπερασπιστεί το ρόλο του ΕΜΠ στην κοινωνία, θυμούμενοι τα λόγια του ποιητή Γ. Σεφέρη:

«…Σ’ αυτόν τον κόσμο που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους….»

ΠΔ_για εκλογές ΔΣ ΕΜΠ – ΠΟΣΔΕΠ

ΠΔ_Ψηφοδέλτιο_ΣΔΕΠ_2023

ΠΔ Ψηφοδέλτιο ΠΟΣΔΕΠ 2023

Όσον αφορά στην απάντηση του συναδέλφου Παναγιώτη Τσανάκα, κοσμήτορα της ΣΗΜΜΥ, στην ανακοίνωσή μας με τίτλο “Δάσκαλοι ή «παιδονόμοι»” θα θέλαμε να παρατηρήσουμε τα εξής:

Η απάντηση του συναδέλφου Π.Τ. στηρίζεται στο «αξίωμα» ότι μαθήματα χάνονται μόνο στις αργίες. Έτσι απλά. Να μην έχει ακούσει καν για την ύπαρξη συνδικαλιστικής δράσης στα πανεπιστήμια (φοιτητών, καθηγητών, εργαζομένων) και τις μορφές που αυτή παίρνει δεν είναι πολύ πιθανό, οπότε το πιθανότερο είναι να αποφάσισε να εγκαινιάσει μια νέα στάση. Ας επιστρέψουμε, πάλι, στο γεγονός. Η τρίωρη αποχή που αποφάσισε ο φοιτητικός σύλλογος για τη συμμετοχή στις εκδηλώσεις μνήμης για τη δολοφονία του Αλέξη Γρηγορόπουλου δεν γίνεται αποδεκτή από τον κοσμήτορα της ΣΗΜΜΥ και οργανώνει «δημοψήφισμα» με επιλογές: την τιμωρητική επέκταση του εξαμήνου «σε βάρος των επόμενων φάσεων του ακαδημαϊκού ημερολογίου» ή άλλες δύο επιλογές, και οι δύο ανοιχτή κλήση για ματαίωση της απόφασης του συλλόγου (συμμετοχή δια ζώσης ή διαδικτυακά (αχ, αυτοί οι κρυφοί έρωτες) την ώρα των κινητοποιήσεων). Ή οτιδήποτε από τα παραπάνω. Έξω από γεγονός ότι η ίδια η διοργάνωση του «δημοψηφίσματος» από τον κοσμήτορα παραβιάζει κάθε έννοια συνδικαλιστικής ανεξαρτησίας των φοιτητών, δύσκολα μπορούμε να αποφύγουμε τον πειρασμό να σχολιάσουμε την κραυγαλέα μεροληπτικότητα των επιλογών. Σε επιστημονική δημοσίευση ένα τέτοιο ερωτηματολόγιο θα είχε απορριφθεί αυτοστιγμεί και παραχρήμα – στην ακαδημαϊκή πραγματικότητα αποτελεί πρόκληση.

Ας ξεκινήσουμε από κάποια θέματα αρχής. Ο κοσμήτορας της Σχολής, κάθε κοσμήτορας Σχολής, είναι εκτελεστικό όργανο της Γενικής Συνέλευσής της. Η ενέργεια αυτή συζητήθηκε στη Γ.Σ. και αποφάσισε σχετικά η Σχολή; Μπορεί, οποιοσδήποτε κοσμήτορας, να αναλαμβάνει «πρωτοβουλίες» που και θεσμικά δεν προβλέπονται και ανοίγουν νέα και αχρείαστα «εσωτερικά μέτωπα» και, κατά τη γνώμη μας, αμαυρώνουν την εικόνα μας σε ένα ζήτημα που ο λαός και ειδικά η νεολαία «θυμούνται» τραυματικά;

Κι ακόμη, ποια θα ήταν η θέση μας ως μέλη του ΣΔΕΠ (όπως είναι και ο συνάδελφος Π.Τ.), καθώς και των παρατάξεων που συμμετέχουν στον ΣΔΕΠ, στην ευθέως ανάλογη περίπτωση όπου ο Σύλλογος αποφάσιζε απεργία (ή κάποια άλλη μορφή κινητοποίησης) και κάποιο θεσμικό πρόσωπο (ούτε καν συλλογικό όργανο) – όπως π.χ. Πρύτανης, Υπουργός, Υφυπουργός – αμφισβητούσε τη δημοκρατικότητα της απόφασης και απευθυνόταν με αντίστοιχο «δημοψήφισμα» στους συναδέλφους;

Ας συζητήσουμε και την υπόθεση η ενέργεια να έγινε από μια απλή σχολαστική επιμονή του «να μη χαθεί καμμιά ώρα μάθημα». Ο σχολαστικισμός δεν είναι αρετή και οι μηχανικοί είναι αυτοί «που λύνουν προβλήματα», όχι αυτοί που προσθέτουν κι άλλα στην τόσο φορτωμένη καμπούρα μας. Αλλά θα ήταν ίσως συζητήσιμος αν συνοδεύονταν από αντίστοιχες κινήσεις για όλα τα πραγματικά μείζονα προβλήματα που υπονομεύουν τις σπουδές: από την υποχρηματοδότηση που καταργεί εργαστήρια έως την ισχύουσα διάταξη ότι ένα μέλος ΔΕΠ μπορεί να λείπει έως και 100(!) μέρες από τα μαθήματά του ετησίως για «ερευνητικούς σκοπούς». Αλλιώς, μάλλον «διυλίζουμε τον κώνωπα και καταπίνουμε την κάμηλο».

Η ενέργεια, είτε είναι έκφραση μιας εκτός τόπου και χρόνου «ετσιθελικής» εφαρμογής του «νόμος και τάξη» είτε ακολουθεί μια σειρά «θαρραλέων» κινήσεων ανοιχτής αντιφοιτητικής -αντισυνδικαλιστικής στάσης που επίμονα προσπαθεί να κυριαρχήσει στο ΕΜΠ τα τελευταία χρόνια, είναι ενάντια στην ιστορική φυσιογνωμία του ΕΜΠ και, κυρίως, εναντίον αυτού που έχουμε ανάγκη: της ενότητας, της συσπείρωσης όλης της πολυτεχνειακής κοινότητας για την υπεράσπιση εαυτών και αλλήλων στις νέες καταιγίδες που έρχονται. Η προσχηματική πρόταξη του «καθήκοντος» της υπεράσπισης της «νομιμότητας» για τη δικαιολόγηση απαράδεκτων ενεργειών φέρνει στο νου μια ακόμη ευαγγελική ρήση, μιας που ο συνάδελφος Π.Τ. μας έβαλε στο κλίμα: «Ουαί υμίν…».

Ουαί υμίν…_11-12-2023

Στην 15η επέτειο της δολοφονίας του Αλέξη Γρηγορόπουλου, μια δολοφονία που συντάραξε την ελληνική κοινωνία και ιδιαίτερα τη νέα γενιά, δείχνοντας μέχρι που μπορεί να φτάσει ο φανατισμός και η υπεροψία της εξουσίας, οι φοιτητές συμμετείχαν στις εκδηλώσεις μνήμης μέσω των διαδικασιών των συλλόγων τους.

Κοσμήτορας Σχολής θεώρησε τη διαδικασία του συλλόγου μη αντιπροσωπευτική και έστειλε email στους φοιτητές της Σχολής, ζητώντας ουσιαστικά να αμφισβητήσουν την απόφαση του συλλόγου εκφράζοντας την επιθυμία τους να κάνουν μάθημα στην ώρα των προγραμματισμένων εκδηλώσεων μνήμης! Τι να πρωτοσχολιάσει κανείς; Το απαράδεκτο της ευθείας παρέμβασης στη λειτουργία του φοιτητικού συλλόγου; Την προσβολή στη σημασία της επετείου και την επιλογή της «λάθους πλευράς της ιστορίας» σε ένα γεγονός που σόκαρε την ελληνική κοινωνία; Και τι άραγε εκφράζει ο αριθμός των απαντήσεων; Τις πραγματικές απόψεις των φοιτητών ή την εκβιασμένη συμμόρφωσή τους σε μια κίνηση της διοίκησης υπό την έμμεση απειλή καταγραφής ονομάτων και συμπεριφορών;

Υποτίθεται ότι όλα αυτά συμβαίνουν στη βάση του «θάρρους», που τελευταία προβάρεται πολύ από τις διοικήσεις του ΕΜΠ, ενάντια στις «μειοψηφίες». Πάντα, ώ του θαύματος, τις φοιτητικές. Γιατί δεν είδαμε να κάνουν το ίδιο απέναντι στις πλείστες απαξιωτικές αποφάσεις της κυβέρνησης κατά των δημοσίων πανεπιστημίων (παραλυτική υποχρηματοδότηση και υποστελέχωση, προώθηση των ιδιωτικών πανεπιστημίων, μισθολογική εξαθλίωση και άλλων ων ουκ έστιν αριθμός). Εκεί το 40% επί 60% συμμετοχή στις εθνικές εκλογές δεν παράγει μειοψηφικό αποτέλεσμα; Εκεί πάντα «ευπειθώς» κείμενοι;

Η χαμηλή συμμετοχή στα «κοινά» είναι, δυστυχώς, σύμπτωμα των καιρών, αποτέλεσμα της αδυναμίας να δει κανείς ελπίδα στον ορίζοντα, των διαδοχικών απογοητεύσεων, της κρίσης των θεσμών εκπροσώπησης αλλά και της κυριαρχίας της ιδιώτευσης και του ατομισμού. Το βλέπουμε εξάλλου από τις διαδικασίες του συλλόγου μας, ακόμη κι όταν συζητούνται κρίσιμα προβλήματα που μόνο συλλογικά έχουμε τη δυνατότητα να τα λύσουμε. Όμως, τα μονόχρωμα γυαλιά που αναγνωρίζουν το πρόβλημα της μαζικότητας μόνο στους φοιτητικούς συλλόγους μόνο προκατάληψη και μεροληψία αποδεικνύουν.

Αλλά και πάλι, δεν θα έπρεπε να σκεφτόμαστε με συμπάθεια και υποστήριξη όσους και όσες σε αυτές τις συνθήκες, έστω «μειοψηφικά», συνεχίζουν να παλεύουν για τα οράματά τους για μια καλύτερη κοινωνία ακόμη κι όταν δεν συμφωνούμε μαζί τους; Είναι δυνατόν, στην αντίθετη πλευρά, να αναλαμβάνουμε τον ρόλο του «παιδονόμου» για την με κάθε τρόπο πειθάρχησή τους; Πενήντα χρόνια πριν, τον Νοέμβρη του 73, η Σύγκλητος του ΕΜΠ, σε μια ιστορική απόφαση που έσωσε την τιμή του Ιδρύματος, υπερασπίστηκε τη «μειοψηφία» που εξεγέρθηκε, με αρχική αιτία τον ακηδεμόνευτο φοιτητικό συνδικαλισμό – ανάμεσα σε άλλα και την αντίθεση στον ορισμό υπεύθυνου καθηγητή στις φοιτητικές εκλογές. Σήμερα; O tempora, o mores;

Δάσκαλοι ή «παιδονόμοι» 8-12-2023