Ο πόλεμος είναι θάνατος και καταστροφή για τους πολλούς. Ξέχασε κιόλας η ανθρωπότητα τα 20 εκατ. νεκρών του Α’ ΠΠ; Ξέχασε τα 80 εκατ. νεκρών του Β’ ΠΠ; Και επιτρέπει ξανά το αιματοκύλισμα των λαών; Και επιτρέπει τη γενοκτονία του λαού της Παλαιστίνης από το εγκληματικό καθεστώς του Ισραήλ; Το βαρύ φόρο αίματος που πληρώνουν οι λαοί στην Ουκρανία στον βωμό των ιμπεριαλιστικών σχηματισμών, στον εμφύλιο του Σουδάν ή της Υεμένης και των δεκάδων άλλων ενεργών συγκρούσεων παγκοσμίως (περίπου 60, ο υψηλότερος αριθμός από το τέλος του Β’ ΠΠ); Ότι μετά τον πόλεμο του Κόλπου («για την ασφάλειά τους», τάχα), οι Αμερικανοί ετοιμάζουν νέο πόλεμο με το Ιράν, πατώντας στον αυταρχισμό του καθεστώτος; Ο πόλεμος – σε κάθε μορφή του – δεν είναι τίποτε άλλο, παρά μόνο σκοτωμένα παιδιά, σακατεμένοι άνθρωποι, καταστροφή κόπων και τόπων, και ανείπωτη πίκρα.

Ο πόλεμος είναι πλούτος για τους λίγους. Το παγκόσμιο στρατιωτικό-βιομηχανικό σύμπλεγμα βλέπει πρωτοφανή εκτόξευση των κερδών και συσσώρευση πλούτου -προερχόμενου προφανώς από δημόσιο χρήμα – ειδικά την τελευταία πενταετία, ενώ οι Ισραηλινές εταιρείες έχουν πλέον περάσει από την οικονομία της κατοχής στην οικονομία της γενοκτονίας, όπως η εκπρόσωπος του ΟΗΕ Francesca Albanese έχει ονομάσει¹. Ευρωπαϊκές βιομηχανίες όπως η Rheinmetall, η Thales και η Leonardo έχουν αυξήσει τη χρηματιστηριακή τους κεφαλαιοποίηση μεταξύ 2021-2025 από 200% έως 1900%. Και πώς να μην βλέπουν τα κέρδη τους να αυξάνουν, όταν – σύμφωνα με στοιχεία του Συμβουλίου της Ε.Ε. – το 2024 οι αμυντικές δαπάνες των κρατών μελών ανήλθαν σε 343 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση για 10^ο συνεχόμενο έτος και το 2025 αναμένεται ότι θα ανέλθουν στα 381 δισ. ευρώ (αύξηση 150% μεταξύ 2020-2025), με προοπτικές περαιτέρω αύξησης μέσω των μηχανισμών SAFE και Readiness 2030 σε βάρος άλλων κοινωνικών αναγκών. Η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση ως προς την ύπαρξη τέτοιων

«εγχώριων», έστω μικρότερων, συμφερόντων. Τι διαπιστευτήρια αξιοπιστίας μπορεί να έχει, για παράδειγμα, το νεοσυσταθέν Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας, στο Διοικητικό Συμβούλιο του οποίου συμμετέχει πρωταγωνιστής του σκανδάλου των υποκλοπών;

Οι λέξεις του πολέμου και ο πόλεμος των λέξεων. Πρώτο και κύριο θύμα είναι η ίδια η λέξη της ειρήνης, αφού ακόμα και το Νόμπελ Ειρήνης κατέληξε – μέσω Ματσάδο – στα χέρια του Τραμπ ως επιβράβευση για την εισβολή στη Βενεζουέλα και τις δηλώσεις του για περιφρόνηση του διεθνούς δικαίου που σηματοδοτούν και επίσημα την έναρξη της περιόδου όπου οι διεθνείς σχέσεις ακολουθούν το νόμο της ζούγκλας, το νόμο του ισχυρότερου. Αλλά και πόσες φορές οι λέξεις «εθνική ασφάλεια» ή «αποκατάσταση της δημοκρατίας» δεν χρησιμοποιήθηκαν για απροκάλυπτες πολεμικές εισβολές σε όλο τον πλανήτη;

Ένας φρικώδης παραλογισμός που προετοιμάζει μια παράλογη φρίκη. Η φρίκη του πολέμου μοιάζει πάντα «μακρινή» πριν χτυπήσει την πόρτα ενός λαού, ο οποίος πάντα αιφνιδιάζεται στη θέα των πρώτων νεκρών. Κι όμως όλα τα σημάδια ήταν παρόντα (σε λανθάνουσα ή όχι μορφή) στο δημόσιο λόγο. Όλα ξεκινούν από την αποστασιοποίηση (οι εικόνες στις ειδήσεις αφορούν τους «άλλους») και την εξοικείωση με τη φρίκη του πολέμου μέσω δηλώσεων του τύπου «το τελευταίο ειρηνικό καλοκαίρι της Ευρώπης» και αναφορές «σε φέρετρα σκεπασμένα με σημαίες», και φυσικά, στην έμπρακτη άρνηση κάθε έννοιας διεθνούς δικαίου. Είναι σαφές, πως η κυβέρνηση κάνει ότι μπορεί για να αποδειχτεί ο πιο πρόθυμος σύμμαχος του Τραμπ (βλέπε ουκρανικό ή πρόσφατη δήλωση για την εισβολή στη Βενεζουέλα) φέρνοντας τον πόλεμο όλο και πιο κοντά στην πόρτα μας.

Πολεμική έρευνα στο ΕΜΠ. Η ιστορία δείχνει ότι βασική προϋπόθεση προετοιμασίας για ένα πόλεμο είναι η στράτευση της επιστήμης. Η επιστήμη στρατεύτηκε στον Α΄ΠΠ και παρήγαγε τα εφιαλτικά «αέρια μουστάρδας». Στον Β’ ΠΠ, με τη χρήση της ατομικής ενέργειας, αναβάθμισε την καταστροφική ικανότητα των πολεμικών μηχανών σε επίπεδα που μπορούν να εξοντώσουν τη ζωή από τον πλανήτη. Σήμερα, καλείται το σύνολο της πανεπιστημιακής κοινότητας, προεξάρχοντος του ΕΜΠ, να ξαναστρατευτεί στην υπόθεση του πολέμου. Δεν πρέπει να διαφεύγει, όμως, της προσοχής μας ότι η πολεμική έρευνα στα πανεπιστήμια έχει επιπλέον και έναν πολύ σημαντικό ιδεολογικό στόχο: προπαγανδίζει τις προτεραιότητές της ώστε να εμπεδωθεί στους νέους ανθρώπους η πολεμική προοπτική ως μια «αναπόδραστη κοινή λογική».

Σε αυτό το πλαίσιο έγινε η απόπειρα στον Ε.Λ.Κ.Ε. του Ε.Μ.Π. αλλαγής ουσιαστικά του Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας χωρίς προηγούμενη συζήτηση, με πρόταση για διαγραφή της τελευταίας φράσης του παρακάτω άρθρου:

“Η ιστορία του Ε.Μ.Π. είναι συνδεδεμένη με αγώνες για την ελευθερία και την ειρήνη. Για τον λόγο αυτό στο Ε.Μ.Π. δεν επιτρέπεται η διεξαγωγή ή συμμετοχή σε έρευνες για πολεμικούς σκοπούς οποιασδήποτε μορφής, με εξαίρεση την έρευνα για τις αμυντικές ανάγκες της χώρας, και δεν αναλαμβάνονται έρευνες με χρηματοδότηση από διεθνείς στρατιωτικούς συνασπισμούς.”

Ως προς τη διαδικαστική πλευρά: Είναι άραγε τυχαίο ότι η συγκεκριμένη προσπάθεια, αλλά και άλλες, συνδέονται με κυνικούς τρόπους κατάργησης της ακαδημαϊκής δεοντολογίας και δημοκρατικής λειτουργίας; Ως προς την ουσία: Όπως αναφέρεται στο συγκεκριμένο σημείο, η θέση του ΕΜΠ για την πολεμική έρευνα, και η ρητή εναντίωση στην χρηματοδότηση από στρατιωτικούς συνασπισμούς, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τους αγώνες για ελευθερία και ειρήνη. Το ΕΜΠ δεν έκλεισε τα μάτια στον ρόλο του ΝΑΤΟ στη χούντα, ούτε και στην τουρκική κατοχή στην Κύπρο, ούτε στην επέμβαση στην Γιουγκοσλαβία. Και βέβαια, η θέση αυτή είναι πιο επίκαιρη από ποτέ! Όσοι προβάλουν το «επιχείρημα» της υπαρκτής οικονομικής καχεξίας, μάλλον καλύπτουν συνειδητά την πολιτική τους συμφωνία στην στρατιωτικοποίηση του ΕΜΠ και τις καταστροφικές συνέπειές της ή ακολουθούν τη γνωστή τακτική της στρουθοκαμήλου. Είναι χρέος μας ως Ακαδημαϊκοί Λειτουργοί και Δάσκαλοι, να μην αφήσουμε την ηττοπαθή λογική του «δεν γίνεται αλλιώς» να μας ενσωματώσει στην πολεμική μηχανή, να μην γίνουμε εμείς αυτοί που θα διαστρέψουν την δημιουργική δύναμη των νέων ανθρώπων για έρευνα και γνώση σε κατεύθυνση που θα καταστρέψει τις δικές τους ζωές και τις ζωές άλλων ανθρώπων. Είναι χρέος μας ως μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας του ΕΜΠ, βλέποντας το παρόν σαν ιστορία, να μην αφήσουμε να χαθεί η ιστορική σύνδεση του Πολυτεχνείου με τους αγώνες για ειρήνη και ελευθερία, που μας κάνει όλους περήφανους και καθιστά το ΕΜΠ σύμβολο Δημοκρατίας σε ολόκληρη την κοινωνία. Αν όχι εμείς, ποιοι θα ορθώσουν το Λόγο και την Ανθρωπιά απέναντι στον παραλογισμό και την φρίκη του πολέμου, πριν να είναι αργά;

Σε αυτόν τον σκοτεινό καιρό, ο μόνος ρόλος που είναι αντάξιος της ιστορίας του Πολυτεχνείου είναι το να αποτελέσει κέντρο αντιπολεμικού λόγου και αγώνα για ολόκληρη την ελληνική πανεπιστημιακή κοινότητα. Η μη διαγραφή της φράσης δεν αποτελεί ιδεολογική αγκύλωση, αλλά αναγκαία θεσμική στάση υπέρ της ειρήνης, του διεθνούς δικαίου και της κοινωνικής ευθύνης της επιστήμης σε έναν κόσμο αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων.

… στους δρόμους του αγώνα γεννιούνται οι συνειδήσεις.

¹ From economy of occupation to economy of genocide”, Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights in the Palestinian territories occupied since 1967, Francesca Albanese, Human Rights Council, Fifty- ninth session 16 June–11 July 2025, Agenda item 7: Human rights situation in Palestine and other occupied Arab territories

Η αλλαγή του χρόνου σημαδεύτηκε με γεγονότα που άλλες εποχές θα φαίνονταν αδιανόητα. Ο «Πρόεδρος της Ειρήνης» αποφάσισε να συλλάβει τον Πρόεδρο μια άλλης χώρας και να τον «προσαγάγει σε δίκη» στην δική του χώρα. Δήλωσε, δε, χωρίς κανένα πρόσχημα, για να μην υπάρχει καμμιά αμφιβολία για τις πραγματικές επιδιώξεις, ότι οι αμερικανικές εταιρείες πετρελαίου θα εγκατασταθούν στην Βενεζουέλα. Και η ωμή καταπάτηση του Διεθνούς Δικαίου, για ακόμη μία φορά; Μα ποιος ασχολείται; Η ανθρωπότητα πρέπει να πειστεί με παραδειγματικό τρόπο ότι ο  Νόμος του Ισχυρού θα επιβάλλεται, με κάθε τρόπο. «Πρόθυμη», για μια ακόμη φορά η ελληνική κυβέρνηση, δηλώνει ότι δεν είναι ώρα να εξεταστεί η νομιμότητα (!), ξέροντας βέβαια πολύ καλά ότι η  κατάλυση του Διεθνούς Δικαίου, πέραν των άμεσων επιπτώσεων στο Κυπριακό, ανοίγει τους ασκούς του πολέμου, παντού. Όσοι αναρωτιούνται πώς προετοιμάστηκαν οι μεγαλύτερες τραγωδίες της ανθρωπότητας, όσοι απορούν γιατί άραγε δεν υπήρξε κανένα φρένο που να τις σταματά πριν συμβούν, δυστυχώς μπορούν να βγάλουν συμπεράσματα από το πώς εξελίσσονται τα πράγματα σήμερα.

Αλλάζοντας κλίμακα, αλλά όχι πολιτική συμπεριφορά, το 2025 έκλεισε με μια ακόμη «θριαμβευτική επιτυχία» της κυβέρνησης στα πανεπιστήμια. Διέγραψε εν μία νυκτί, πάνω από 300.000 φοιτητές και φοιτήτριες από τα πανεπιστήμια. Κάποιοι, ίσως, να είχαν εγκαταλείψει τα όνειρα της νιότης τους για σπουδές. Η πραγματικότητα έχει πολλές φορές τον δικό της άγριο τρόπο να ψαλιδίζει όνειρα, να προσγειώνει ανώμαλα, ειδικά τους αδύναμους. Κάποιοι έκαναν σποραδικές προσπάθειες να συνεχίσουν στο μέτρο του δυνατού, κάποιοι μπορεί να ήθελαν να έχουν μια χαραμάδα ανοιχτή στο όνειρο τους για σπουδές. Άλλωστε, δεν είναι και λίγα τα παραδείγματα αυτών που ολοκλήρωσαν τις σπουδές τους σε μια άλλη φάση της ζωής τους. Και το γιόρτασε μαζί τους όλος ο κόσμος, σαν μια νίκη της ελπίδας και της προσπάθειας, σαν μια νίκη της γνώσης ως αυταξίας, πέραν της χρήσης της. Σε κάθε περίπτωση δεν υπήρχε κανένα ουσιαστικό «κόστος» για το εκπαιδευτικό σύστημα. «Έπρεπε», όμως, να συνθλιβούν, να νοιώσουν «εκπαιδευτικά απόβλητα», να νοιώσουν κοινωνικό «βάρος», για να εμπεδώσει η κυβέρνηση την εικόνα «του νόμου και της τάξης», να τροφοδοτήσει και τροφοδοτηθεί από τα πιο συντηρητικά αντανακλαστικά της ελληνικής κοινωνίας, που καθόλου ανεξήγητα ζητούν διαρκώς ένα όλο και σκληρότερο «μάθημα στους νέους».

Κι όμως, παρά την αγριότητα των κρατούντων, η αντίσταση, η αξιοπρέπεια, η συλλογικότητα, η αλληλεγγύη, η ανθρωπιά εν ολίγοις, βρίσκει τρόπο να διαπερνά τα σύννεφα και να ρίχνει φως. Στις γιορτές τα τρακτέρ ήταν στους δρόμους. Η κυβέρνηση απέτυχε να μετατρέψει τον κοινωνικό αυτοματισμό σε όπλο της. Ίσως, γιατί ο θυμός, ειδικά μετά την προκλητικότητα των «φραπέδων» και των «χασάπηδων» σε πανελλήνια μετάδοση, είναι πολύ βαθύς, και όχι μόνο στους αγρότες αλλά σε ολόκληρη την ελληνική κοινωνία. Στα καθ’ ημάς, οι εκλογές στο Σύλλογο έδειξαν πως δεν δικαιούνται να μιλάνε στο όνομά μας όσοι ποδοπατούν βάναυσα την ανεξαρτησία και τις δημοκρατικές παραδόσεις του ΕΜΠ. Και ακόμη, μαζί με εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο, νοιώσαμε χαρά, όταν στην Νέα Υόρκη, στην Μητρόπολη του σύγχρονου άγριου κόσμου, οι «από κάτω» έβγαλαν, ενάντια σε θεούς και δαίμονες, τον δικό τους Δήμαρχο, ο οποίος δεν δίστασε να ονομάσει, άμεσα, την επέμβαση Τραμπ στην Βενεζουέλα «ενέργεια πολέμου». 

Καλή μας χρονιά, λοιπόν, συναδέλφισσες και συνάδελφοι!

Και, βέβαια, για όλες και όλους μας ισχύει το «συν Αθηνά και χείρα κίνει»!