Κι εμείς ονειρευόμαστε ένα Πολυτεχνείο με υψηλή ποιότητα εκπαίδευσης και έρευνας. Και καθημερινά μοχθούμε γι’ αυτό απέναντι σε συνθήκες εξαιρετικά αντίξοες. Δεν ευχόμαστε όμως ένα καλύτερο μέλλον, έτσι θολά και αόριστα, ξεχνώντας ότι ζούμε σε μια κοινωνία που οι κυβερνώντες και οι εταίροι τους τη σπρώχνουν όλο και περισσότερο στην εξαθλίωση. Ξέρουμε ότι η Παιδεία ως δύναμη αντίστασης, κριτικής και προόδου μπορεί να υπάρξει μόνο αν την υπερασπιστούμε απέναντι στους αυταρχικούς αναμορφωτές της και τους «εισπράκτορές» τους. Πώς μπορεί κανείς να μιλά για ποιότητα αν δεν στέκεται απέναντι σ’ αυτούς που έφτασαν να επιχειρήσουν τη δήμευση της περιουσίας των ΑΕΙ, έχοντας ήδη λοιδορήσει και εξαθλιώσει οικονομικά τους δασκάλους της κι έχοντας σχεδιάσει για τους διδασκόμενους το ρόλο του πελάτη-καταναλωτή;

Κι εμείς μιλάμε για τη δημοκρατία. Αυτήν που πλαστογραφούν καθημερινά οι κρατούντες με τη δύναμη των ΜΜΕ, των τραπεζών και των μηχανισμών καταστολής. Και στο όνομα της δημοκρατίας εκείνης που καταστρέφεται στην απόλυτη αναντιστοιχία προεκλογικών εξαγγελιών και μετεκλογικών πράξεων, εκείνης που ακυρώνεται στην κατάργηση κάθε συμμετοχής των πολιτών σε αποφάσεις καθοριστικές για τη ζωή τους, είναι που αγωνιζόμαστε ενάντια στην εγκατάσταση μιας ολιγαρχικής και ανεξέλεγκτης διοίκησης στο ΕΜΠ. Σύσσωμοι οι φορείς της πανεπιστημιακής κοινότητας, όργανα ακαδημαϊκά και συνδικαλιστικά όλων των επιπέδων και υποκειμένων της εκπαίδευσης, αντιστάθηκαν στην ακύρωση της δημοκρατικής αυτοδιοίκησης. Στο όνομα της δημοκρατίας αρνούμαστε τις ψευδεπίγραφες εκλογές που θέλουν να νομιμοποιήσουν διοικητικά όργανα μη αιρετά και μη υπόλογα στην κοινότητα που διοικούν. Και αν επιχειρούμε να δείξουμε τον έσχατο εξευτελισμό της διαδικασίας με την ηλεκτρονική ψήφο είναι μόνο για να αποδείξουμε ότι εκείνοι που δοκιμάζουν να αλώσουν το σημερινό Πανεπιστήμιο είναι αδίστακτοι. Θα φτάσουν, το βλέπουμε, να διορίσουν σε κάποια ΑΕΙ ακόμη και τα μέλη που ο νόμος προέβλεπε να εκλεγούν. «Επίτροποι» που θυμίζουν άλλες εποχές θα τολμήσουν άραγε να διαβούν το κατώφλι των Ιδρυμάτων;

Κι εμείς μιλάμε για τη νομιμότητα. Μόνο που η νομιμότητα αυτή είναι ακριβώς εκείνη που κατοχυρώνει το Σύνταγμα και που οι κρατούντες αδίστακτα καταπατούν. Ένας νόμος που από την πρώτη στιγμή χαρακτήρισαν αντισυνταγματικό η επιστημονική επιτροπή της βουλής, οι πρυτάνεις, τα ακαδημαϊκά και συνδικαλιστικά όργανα της πανεπιστημιακής κοινότητας στη συντριπτική τους πλειοψηφία, είναι ένας νόμος απονομιμοποιημένος. Όπως πλήρως απονομιμοποιημένοι είναι στη συνείδηση του κόσμου οι έκτακτοι νόμοι που θεσπίζονται για την εκποίηση της δημόσιας περιουσίας με το πρόσχημα της εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους (ενός χρέους που δημιούργησαν εκείνοι που σήμερα αυτοπροσδιορίζονται ως «σωτήρες» μας). Έκτακτη νομοθεσία που θέλει να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις της εκποίησης, εμπορευματοποίησης και ελέγχου της δημόσιας εκπαίδευσης συνιστούν οι νόμοι που πολεμάμε. Και αντίστοιχου πνεύματος νομοθέτημα ήταν και εκείνο που μεθόδευε τη μετακίνηση της περιουσίας των Ιδρυμάτων στο ΤΑΙΠΕΔ προς πώληση (παραβιάζοντας το δίκαιο των κληροδοτημάτων και την συνταγματική υποχρέωση της πολιτείας να στηρίζει οικονομικά τα αυτοδιοικούμενα δημόσια ΑΕΙ).

Όλοι μαζί καταφέρνουμε και θα συνεχίσουμε να καταφέρνουμε να αναχαιτίζουμε την επέλαση αυτή στα δικαιώματα και στις συλλογικές κατακτήσεις που αφορούν την αξιοπρέπεια και την επιβίωση των υποκειμένων της εκπαίδευσης, δασκάλων, φοιτητών και εργαζομένων. Το Πανεπιστήμιο Αιγαίου με τον αγώνα του πέτυχε να αναγκάσει το Υπουργείο να εγκρίνει τελικά θέσεις διδασκόντων 407, ενόψει της επαπειλούμενης πλήρους κατάρρευσης του προγράμματος σπουδών. Η δήμευση της περιουσίας των ΑΕΙ μέσω του ΤΑΙΠΕΔ μοιάζει να αποτράπηκε προς το παρόν με την αποφασιστική στάση όλων. Και πάνω από όλα, οι προγραμματισμένες εκλογές σταματούν σε όλα τα ΑΕΙ με τις κινητοποιήσεις της πανεπιστημιακής κοινότητας.

Στις εκλογές τούτες για τα Συμβούλια Ιδρυμάτων στα ΑΕΙ φαίνεται πως μετριέται όλων μας η αξιοπρέπεια, μοιάζει όλοι να κάνουμε τον απολογισμό μας, εκθέτοντας όχι με τα λόγια μόνο αλλά και με τις πράξεις μας αυτό που μας κινεί. Ως Πανεπιστημιακοί Δάσκαλοι απευθυνθήκαμε στους συναδέλφους, στους φοιτητές μας και στους εργαζόμενους του ΕΜΠ για να προσθέσουμε τη συμβολή μας σε έναν δίκαιο, πολύμορφο και πολυπρόσωπο αγώνα. Έναν αγώνα που δίνει σήμερα το Δημόσιο Πανεπιστήμιο με όλες τις δυνάμεις του για να μπορεί να υπάρχει και αύριο.

Δεν διστάσαμε να μιλήσουμε αυστηρά, όχι για να ενοχοποιήσουμε απόψεις, όπως κάποιοι μας κατηγορούν, αλλά σίγουρα για να ενοχοποιήσουμε πράξεις. Όχι ως δικαστές, όμως, αλλά στο όνομα κάποιων ηθικών αρχών. Γιατί όποιος σήμερα βάζει το όνομά του στην υπηρεσία αυτού του άδικου, αντιδημοκρατικού και αντι-ακαδημαϊκού νόμου, ταυτίζεται αναγκαστικά με το μοντέλο διοίκησης που ο νόμος θεσπίζει. Δέχεται, και ας μην το ομολογεί δημόσια, ότι θεωρεί δίκαιο αύριο να έχουμε όλοι έναν ελάχιστο μισθό και να πασχίζουμε να διαπραγματευόμαστε ατομικά κάποια πριμ επιδόσεων, δέχεται την προοπτική των διδάκτρων, δέχεται τη διοικητική διαχείριση των γνωστικών αντικειμένων, δέχεται την απουσία λογοδοσίας των μη εκλεγμένων οργάνων, δέχεται τη μελλοντική ασυδοσία της αγοραίας λογικής στα Πανεπιστήμια, δέχεται την ανάπτυξη της διαφθοράς, της διαπλοκής και της τρομοκράτησης των υφισταμένων (που αν σήμερα έχει τα κρούσματά της σε συνθήκες δημοκρατικής αυτοδιοίκησης, αύριο σε συνθήκες ολιγαρχικής διοίκησης μοιραία θα γιγαντωθεί).

Όσοι σήμερα επιχειρούν να μας κρίνουν αποδίδοντάς μας ολοκληρωτικές απόψεις μάλλον περιγράφουν τον ιδεολογικό τους πανικό. Η δυναμική του κινήματος των πανεπιστημιακών του ΕΜΠ γέννησε την πρωτοβουλία μας, που ούτε κρύβεται στην ανωνυμία, μια και όλοι σε τούτο το Ίδρυμα ξέρουμε ποιος λέει τι, και ούτε ενσπείρει το διχασμό. Ίσα-ίσα την ενότητα αναζητούμε και έτσι φτιάξαμε έναν τόπο συνάντησης όσων θέλουν να αγωνιστούν για εκείνα που περιγράψαμε στην πρόσφατη διακήρυξή μας. Και σε τέτοιους καιρούς κρίσιμους, δάσκαλοι κι εμείς δίπλα σε δασκάλους, δεν αποδεικνύουμε τίποτε παραπάνω με τα λόγια μας παρά μόνο αυτό που δείχνει η πράξη μας. Όσοι στέκονται στο ύψος των περιστάσεων έχουν το σεβασμό μας ακόμη και αν διαφωνούμε μαζί τους. Οι άλλοι, ας σκεφτούν πως καθετί που λέμε και κάνουμε σήμερα σημαδεύει το μέλλον των παιδιών μας. Στο όνομα μιας κοινωνίας η οποία σαστισμένη από τα απανωτά χτυπήματα αυτών που την κατέστρεψαν και την πωλούν, αναζητά την αξιοπρέπεια και το όνειρο, θα αγωνιστούμε για ένα πανεπιστήμιο αλλιώτικο. Φυτώριο νέων ανθρώπων που θα πράττουν και θα στοχάζονται ελεύθερα, καταφύγιο δασκάλων και ερευνητών που θα πλάθουν την κριτική και τις γνώσεις που μια δίκαιη κοινωνία χρειάζεται για να ανθίσει. Αν όχι εμείς ποιοι; Αν όχι σήμερα πότε;

Η Πολυτεχνειακή κοινότητα έστειλε ένα ακόμα ηχηρό μήνυμα αντίστασης στο Νόμο Διαμαντοπούλου και τη μεταμφίεσή του. Οι υποψηφιότητες που κατατέθηκαν (κακήν κακώς και την τελευταία στιγμή, υπό τον φόβο ότι δεν θα συμπληρωθεί καν ο απαραίτητος αριθμός υποψηφίων) περιορίστηκαν κυρίως σε γνωστούς υποστηρικτές κάθε κίνησης που εκπορεύεται από την κυβέρνηση, κάποιοι από αυτούς με ακραίες και επικίνδυνες απόψεις. Η συντριπτική πλειοψηφία των άξιων συναδέλφων, όλων των χώρων, που θα μπορούσαν εύλογα να διεκδικήσουν έναν ρόλο δημοκρατικής διοίκησης στο Ίδρυμα, κρατήθηκε μακριά από τη διαδικασία συγκρότησης του Συμβουλίου Ιδρύματος, αρνούμενη να νομιμοποιήσει με τη συμμετοχή της κάτι στο οποίο διαφωνεί και ως προς το περιεχόμενο και ως προς τον τρόπο που επιβάλλεται.

Θα αντισταθούμε στο (μεγάλο) πειρασμό να σχολιάσουμε προσωπικά τις υποψηφιότητες. Έτσι κι αλλιώς, αυτό που κυρίως έχει σημασία είναι η κίνηση και όχι το «περιτύλιγμά» της. Δηλαδή, η περιφρονητική συμπεριφορά έναντι των συλλογικών οργάνων (όλων των συνδικαλιστικών φορέων του ΕΜΠ, της Συγκλήτου, των σχολών κλπ) και η πρόθυμη και υπάκουη στήριξη των κυβερνητικών επιλογών με το Νόμο που καταστρέφει το Δημόσιο Πανεπιστήμιο. Οι συνάδελφοι δεν πήραν το μήνυμα ούτε καν από τις δέκα (!) μέχρι τώρα παραιτήσεις των μελών της Εφορευτικής Επιτροπής, όλες με αιτιολογικό παραίτησης ενάντια στο Νόμο. Μάλλον, επιλέγουν να κλείσουν τα αυτιά τους. Έχουν αποφασίσει να μας διοικήσουν «με το ζόρι».

Θα πρέπει να κάνουν υπομονή. Και αυτοί και η κυβέρνηση. Το μήνυμα που εστάλη με τις υποψηφιότητες θα γίνει ακόμη πιο καθαρό στις επόμενες ημέρες. Στο Πολυτεχνείο της επιστήμης και της έρευνας, αλλά και της δημοκρατίας και των αγώνων, «μπότα» δεν θα επιβληθεί. Ο αντιδημοκρατικός και αντιεκπαιδευτικός Νόμος δεν θα περάσει.

Η κυβέρνηση εγκαταλείπει τα πανεπιστήμια στη δίνη της κρίσης. Ακρωτηριάζει στο 1/3 τους προϋπολογισμούς των πανεπιστημίων καθιστώντας αδύνατη την κάλυψη αναγκαίων για τη λειτουργία τους δαπανών. Εξουθενώνει τους πανεπιστημιακούς μισθολογικά, αφού πρώτα τους διασύρει στην κοινωνία, συλλήβδην, ως ανίκανους ή/και διεφθαρμένους. Προωθεί, με προκλητική αγνόηση της πανεπιστημιακής κοινότητας, την κατάργηση τμημάτων, σχολών ή ακόμη και ολόκληρων πανεπιστημίων. Εξαφανίζει τα αποθεματικά των πανεπιστημίων μέσω του PSI και δημεύει την ακίνητη περιουσία τους μέσω της μεταφοράς της στο ΤΑΙΠΕΔ.

Ίσως, όμως, είμαστε υπερβολικοί. Υπάρχει ένα πράγμα για το οποίο η κυβέρνηση κόπτεται, φροντίζει σχολαστικά, δεν αφήνει στην τύχη την παραμικρή πιθανότητα αστοχίας. Ένα πράγμα, για το οποίο έχει προβλέψει κάθε σενάριο. Κι αυτό είναι η αντικατάσταση του δημοκρατικού συστήματος αυτοδιοίκησης από τα ολιγαρχικά και αυταρχικά Συμβούλια Ιδρύματος. Έχει, από την πλευρά της, δίκιο. Καμιά δημοκρατικά εκλεγμένη και δημοκρατικά υπόλογη στην πανεπιστημιακή κοινότητα διοίκηση δεν θα μπορούσε να προχωρήσει στην εκατόμβη των θυμάτων (μισθοί, απολύσεις, δίδακτρα, εξουθενωτικές περικοπές) που το μνημόνιο απαιτεί και η κυβέρνηση πειθήνια προωθεί.

Στο στρατηγικό αυτό στόχο (κι εδώ που τα λέμε στο μοναδικό πράγμα με το οποίο ασχολείται) η κυβέρνηση βρήκε πρόθυμο σύμμαχο την Ακαδημαϊκή Πρωτοβουλία. Οι αγαπητοί συνάδελφοι θεώρησαν χρήσιμο, στην πρώτη τους εμφάνιση μετά από καιρό, να βάλουν «πλάτη» στην εφαρμογή της βασικής κυβερνητικής επιλογής: την εγκαθίδρυση των Συμβουλίων. Καμιά αναφορά στον οικονομική ασφυξία των πανεπιστημίων, καμιά αναφορά στη μισθολογική εξαθλίωση των πανεπιστημιακών, καμιά αναφορά στις κυβερνητικές ευθύνες, καμιά αναφορά στο μνημόνιο που γονατίζει και τα πανεπιστήμια και τη χώρα…

Για τους καλούς συνάδελφους της Ακαδημαϊκής Πρωτοβουλίας ο κύριος αντίπαλος είναι, δυστυχώς, μέσα στο πανεπιστήμιο. Αυτοί που αγωνίζονται, αυτοί που αντιστέκονται στις κυβερνητικές επιλογές. Λοιδορεί το Σύλλογο για ελλιπή μαζικότητα, αφού πρώτα κάνει ότι περνάει από το χέρι της για να τον αποδυναμώσει. Τις δύο τελευταίες ΓΣ ο Σύλλογος είχε απαρτία, παρά το γεγονός ότι δυσκολευόταν κανείς να διακρίνει ακόμα και τα μέλη του ΔΣ της Ακαδημαϊκής Πρωτοβουλίας.
Καμιά αντίρρηση: στο Σύλλογο και στο συλλογικό αγώνα πολλά πράγματα πρέπει να αλλάξουν, αυτό αποτελεί ζωτική ανάγκη. Αλλά, ας μας πει η Ακαδημαϊκή Πρωτοβουλία πότε πρότεινε και πώς εφάρμοσε μια αποτελεσματικότερη μέθοδο, από αυτή του συλλογικού αγώνα, για την υπεράσπιση των στοιχειωδών δικαιωμάτων των μελών ΔΕΠ από τη συντριπτική κυβερνητική επίθεση; Γιατί, αλλιώς, χρεώνεται και με την πλήρη ευπείθεια έναντι της κυβερνητικής πολιτικής και με την καταστροφική λογική του «εσωτερικού εχθρού».
Κατά την Ακαδημαϊκή Πρωτοβουλία, ο «εσωτερικός εχθρός» είναι παντού παρών. Στις συλλογικές αποφάσεις, στις αποφάσεις των διοικητικών οργάνων, στα πάντα. Απέναντι σε αυτόν καλεί σε εγρήγορση (επιτέλους!) την περίφημη (και υπερβολικά σιωπηρή) «σιωπηρή πλειοψηφία». Και γιατί άραγε, αγαπητοί συνάδελφοι, να υπάρχει μια «σιωπηρή πλειοψηφία» που μύχιος πόθος της θα είναι η εθελούσια απεμπόληση κάθε δικαιώματος από τα μέλη ΔΕΠ και η παράδοσή τους στην κυβέρνηση, την ίδια μάλιστα κυβέρνηση που τους σπρώχνει μισθολογικά στην εξαθλίωση; Μήπως, όπως ακριβώς με τον αιθέρα, δεν χρειάζεται να υποθέτουμε κάτι ανύπαρκτο και είναι καλύτερα, για να καταλάβουμε τι συμβαίνει γύρω μας, να βασιστούμε στην εκπεφρασμένη με πολυποίκιλους τρόπους αντίθεση της πολυτεχνειακής κοινότητας στον καταστροφικό νόμο;

Η Ακαδημαϊκή Πρωτοβουλία δαιμονοποιεί νέες μορφές συλλογικής αντίστασης, όπως οι Παμπολυτεχνειακές Συνελεύσεις. Τις θεωρεί ένα «πονηρό» by-pass για να φαλκιδευτούν αποφάσεις, να καλυφθούν «έκνομες ενέργειες». Φοβόμαστε πως οι συνάδελφοι δεν έχουν καλή επαφή με την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί τόσο στην κοινωνία όσο και στο πανεπιστήμιο μετά το μνημόνιο. Οι άνθρωποι όλων των ιδιοτήτων (φοιτητές, εργαζόμενοι, καθηγητές) νοιώθουν να παραπαίουν σε μια δίνη διαρκών απειλών και αβεβαιοτήτων, ψάχνουν ο ένας τον άλλον για να στηριχτούν, να αντλήσουν λίγη δύναμη και αισιοδοξία. Στεγανά και στερεότυπα διαρρηγνύονται, αντιθέσεις εξομαλύνονται, η αίσθηση της κοινής μοίρας κάνει όλους πιο υπεύθυνους. Αυτό γέννησε την παμπολυτεχνειακή συνέλευση. Ένα κοινό τόπο συζήτησης, αλληλεγγύης, κοινής δράσης.

Το τελευταίο πράγμα που χρειάζονται σήμερα τα πανεπιστήμια και το ΕΜΠ είναι το άνοιγμα ενός ακόμα εσωτερικού μετώπου. Αντίθετα, η βιαιότητα με την οποία κυβέρνηση και τρόικα επιτίθενται στα πανεπιστήμια και στις ζωές όλων μας, απαιτεί τη μέγιστη δυνατή ενότητα. Η έντεχνη απόκρυψη της επίθεσης αυτής, οι διασπαστικές κινήσεις, προσφέρουν πολύτιμη βοήθεια στην κυβέρνηση και προκαλούν μεγάλη ζημιά στα πανεπιστήμια. Οι συνάδελφοι της Ακαδημαϊκής Πρωτοβουλίας ας αναλογιστούν τις ευθύνες τους.

Ήταν γνωστό πως οι μισθοί των Ελλήνων πανεπιστημιακών ήταν από τους χαμηλότερους στην Ε.Ε., (στην 22η θέση μεταξύ 33 χωρών [1] της Ε.Ε.-25 και συνδεδεμένων χωρών). Το πρώτο κύμα μισθολογικών μειώσεων τα έτη 2010 και 2011 (κατάργηση 13ου και 14ου μισθού, μειώσεις επιδομάτων, κ.λπ.), σε συνδυασμό με τις πρόσθετες φορολογικές επιβαρύνσεις οδήγησε σε απώλειες της τάξης του 25% και πλέον. Οι πρόσφατα αναγγελθείσες μειώσεις στις απολαβές των πανεπιστημιακών και τα νέα φορολογικά μέτρα αποτελούν τη σταγόνα που ξεχειλίζει το ποτήρι, καθώς το πραγματικό εισόδημα εκτιμάται θα μειωθεί κατά 45-50% περίπου σε σχέση με το 2009.

Πού βρισκόμαστε σήμερα και πού θα οδηγηθούμε;
Σύμφωνα με τις πρόσφατες ανακοινώσεις, η μεσοσταθμική μείωση στους μισθούς των πανεπιστημιακών θα ανέλθει σε 17,5%. Το επικρατέστερο σενάριο για τον τρόπο υπολογισμού είναι το ακόλουθο: -5% για μισθούς μέχρι 1000 ευρώ, -15% από 1001 μέχρι και 1500 ευρώ, -25% από 1501 μέχρι 2500 ευρώ , και -30% από 2.501 ευρώ και πάνω. Στον Πίνακα 1 που ακολουθεί δίνονται οι αναμενόμενες μειώσεις, σε όλες τις βαθμίδες, λαμβάνοντας υπόψη τις μέσες μηνιαίες μεικτές αποδοχές.

Πίνακας 1. Μέσες μηνιαίες μεικτές αποδοχές σήμερα και μετά τη μείωση.

Λαμβάνοντας υπόψη κρατήσεις της τάξης του 38% περίπου (με την παρακράτηση φόρου), οι καθαρές μηνιαίες αποδοχές θα ανέλθουν σε €1.860 περίπου για τον Καθηγητή, €1.620 περίπου για τον Αναπλ. Καθηγητή, €1.220 περίπου για τον Επίκ. Καθηγητή και €1.080 για το Λέκτορα. Η δυσχερής θέση των Ελλήνων πανεπιστημιακών καθίσταται εμφανέστερη κατά τη σύγκριση των απολαβών τους με αυτές ξένων συναδέλφων. Στη διεθνή βιβλιογραφία απαντούν διάφορες ερευνητικές εργασίες αναφορικά με τη συγκριτική αξιολόγηση των μισθών των πανεπιστημιακών [1,2,3,4,5,6].

Μετά και τις νέες μειώσεις, οι Έλληνες πανεπιστημιακοί θα λαμβάνουν λιγότερα από τους πανεπιστημιακούς της Ινδίας, της Μαλαισίας, της Νιγηρίας, της Βραζιλίας, ακόμη και της «χρεοκοπημένης» Αργεντινής

Η πλέον πρόσφατη και πιο ολοκληρωμένη εργασία (από πλευράς αριθμού χωρών που μελετώνται) είναι το πρόγραμμα “International Comparison of Academic Salaries in 28 Countries” [7] το οποίο αποτελεί μια κοινή ερευνητική προσπάθεια του Εργαστηρίου Institutional Analysis του Higher School of Economics (HSE) της Μόσχας (Ρωσία) και του Boston College Center for International Higher Education (CIHE) των ΗΠΑ, με συμμετοχή ειδικών από 28 χώρες (στις οποίες δεν συμπεριλαμβάνονται η Ελλάδα και η Κύπρος). Σημειώνεται ότι οι μισθοί αφορούν σε δημόσια πανεπιστήμια.

Για να πραγματοποιηθεί η σύγκριση των μισθών των πανεπιστημιακών μεταξύ των 28 χωρών, της Ελλάδας και της Κύπρου [8], σήμερα και μετά τις νέες μειώσεις, οι μεικτές αποδοχές που παρατίθενται στις ιστοσελίδες του προγράμματος [9] μετατράπηκαν σε Ευρώ ισοδύναμης αγοραστικής δύναμης χρησιμοποιώντας το δείκτη ισοδύναμης αγοραστικής δύναμης της Παγκόσμιας Τράπεζας [10]. Τα αποτελέσματα παρατίθενται στους Πίνακες 2 και 3 για το σύνολο των βαθμίδων (σε κάποιες χώρες οι βαθμίδες είναι 6, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται Assistant Lecturers, Instructors, Teaching Assistants, κ.λπ.).

Πίνακας 2. Μέσες ετήσιες μεικτές αποδοχές πανεπιστημιακών πριν τις νέες μειώσεις (αξία σε €ΜΑΔ, 2011)

Πίνακας 3. Μέσες ετήσιες μεικτές αποδοχές πανεπιστημιακών μετά τις νέες μειώσεις (αξία σε €ΜΑΔ, 2011)

Μετά και τις νέες μειώσεις, οι Έλληνες πανεπιστημιακοί θα λαμβάνουν λιγότερα από τους πανεπιστημιακούς της Ινδίας, της Μαλαισίας, της Νιγηρίας, της Βραζιλίας, ακόμη και της «χρεοκοπημένης» Αργεντινής. Κι ενώ, την ίδια στιγμή, η αναλογία φοιτητών / διδακτικού προσωπικού στην Ελλάδα, ανέρχεται σε 28,1 και είναι η υψηλότερη (άρα και χειρότερη) στην Ε.Ε.-27 (μ.ό. Ε.Ε: 15,9)[11] για το έτος 2011. Θα πρέπει δε να σημειωθεί ότι στις απολαβές των πανεπιστημιακών των άλλων χωρών δεν συμπεριλαμβάνονται διαφόρων ειδών πρόσθετες παροχές (π.χ. στην Κύπρο το Πανεπιστήμιο μπορεί να εγκρίνει την καταβολή ειδικού επιδόματος ύψους μέχρι και €11.960 ετησίως σε κάποιον Καθηγητή Α’ βαθμίδας).

Η κατάσταση θα επιδεινωθεί μετά την εφαρμογή του νέου θεσμικού πλαισίου για τα ΑΕΙ. Οι πρόσθετες παροχές που προβλέπονται στο Άρθρο 22 του νέου νόμου για τους «καθηγητές που διακρίνονται για τις ερευνητικές ή εκπαιδευτικές τους επιδόσεις» και αφορούν σε πράγματα που θεωρούνταν δεδομένα μέχρι σήμερα (χορήγηση υποτροφιών για υποψήφιους διδάκτορες, έξοδα συμμετοχής σε συνέδρια, προμήθειες εργαστηρίου, κ.λπ.), αποτελούν χαρακτηριστικό στοιχείο της νέας κατάστασης. Η λογική του νέου νόμου ήδη αναπαράγεται από κάποιους συναδέλφους που δηλώνουν πια ανοιχτά ότι ο μισθός πρέπει να συνδέεται με την προσέλκυση από το μέλος ΔΕΠ ερευνητικών προγραμμάτων. Και μιλάμε για το μισθό, όχι για τις πρόσθετες αμοιβές. Ακόμη, το νέο θεσμικό πλαίσιο καταργεί τα μέχρι σήμερα συλλογικά δικαιώματα και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ατομική διαπραγμάτευση με το Συμβούλιο Ιδρύματος ή τον Κοσμήτορα, με ότι αυτό συνεπάγεται στην Ελλάδα της κρίσης και της καθόλου απίθανης πληθώρας απολυμένων συναδέλφων από καταργημένα ΑΕΙ που θα αγωνίζονται για μια θέση, έναντι οποιασδήποτε αμοιβής.

Οι μισθολογικές περικοπές, η ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων, οι αυταρχικές σχέσεις που «χτίζονται» μέσα από το νέο θεσμικό πλαίσιο είναι απλά η εξειδίκευση της μνημονιακής πολιτικής στο πανεπιστήμιο. Γι’ αυτό το λόγο είναι απαραίτητο να συνδεθεί η μάχη για αξιοπρεπείς μισθούς, μισθούς αντίστοιχους της σημασίας του λειτουργήματος που επιτελούμε, με τα αιτήματα της κοινωνίας. Γι’ αυτό και είναι εσφαλμένη η συντεχνιακή και πλήρως αναποτελεσματική προσέγγιση της ηγεσίας της ΠΟΣΔΕΠ που βασίζεται στην απομόνωση των αιτημάτων μας από την υπόλοιπη κοινωνία, σιωπώντας εκκωφαντικά έναντι των συνολικών δεινών που το μνημόνιο και η κυβέρνηση επισωρεύουν στις πλάτες της ελληνικής κοινωνίας. Άλλωστε, η κυβέρνηση δίνει την πειστικότερη απόδειξη γι αυτό. Σύμφωνα με τις μέχρι σήμερα πληροφορίες, προτίθεται να περάσει το σύνολο των μέτρων μέσα από μία και μόνη, ενιαία διάταξη.

Το δικαίωμα του πανεπιστημιακού στην αξιοπρεπή διαβίωση είναι απαραίτητη προϋπόθεση για μια υψηλού επιπέδου δημόσια εκπαίδευση. Και το αντίστροφο. Γι’ αυτό ενωμένοι και συντεταγμένοι, χωρίς «ελιτίστικες» ή «συντεχνιακές» διαφοροποιήσεις από άλλους κλάδους, πρέπει να δώσουμε τη μάχη για ένα καλύτερο δημόσιο, δωρεάν και δημοκρατικό πανεπιστήμιο, μαζί με την κοινωνία και όχι στο περιθώριο ή, ακόμη χειρότερα, ενάντιά της.

Αναφορές
1. European Commission (2007). Study on the Remuneration of Researchers in the Public and Private Commercial Sectors, Directorate-General for Research, Luxembourg: Office for Official Publications of the European Communities, pp. 49.

2. Li Lian Ong & Mitchell, J.D. (2000): Professors and hamburgers: an international comparison of real academic salaries, Applied Economics, 32:7, pp. 869-876.

3. European University Institute (2008). Towards an Open and Competitive European Area for Research Careers, Some basic findings from the Max Weber Programme Academic Careers Observatory, Report, διαθέσιμο στη διεύθυνση: http://www.eui.eu/Documents/MWP/AcademicCareers/ACOdocument2008.pdf
4. Rumbley, L., Pacheco, I. & Altbach, P. (2008). International Comparison of Academic Salaries: An Exploratory Study, Center for International Higher Education, Boston College.
5. Coates, H., Dobson, I., Edwards, D., Friedman, T., Goedegebuure, L. & Meek, L. (2009). The attractiveness of the Australian academic profession: A comparative analysis, Melbourne, Vic.: LH Martin Institute, University of Melbourne & Australian Council for Educational Research & Educational Policy Institute.
6. Deloitte (2012). University Staff Academic Salaries and Remuneration: A comparison of New Zealand and Selected International (Australia, Canada, UK and USA) Universities, New Zealand.
7. http://acarem.hse.ru/
8. Οι απολαβές των πανεπιστημιακών στην Κύπρο υπολογίστηκαν βάσει των προκηρύξεων για ακαδημαϊκό προσωπικό στο Πανεπιστήμιο Κύπρου και στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου
9. http://acarem.hse.ru/data
10. http://data.worldbank.org/indicator/PA.NUS.PPP
11. Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2007). Αριθμοί – κλειδιά της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης στην Ευρώπη, Έκδοση 2007, Γενική Διεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισμού, σελ. 82.

Δεν έφτανε που τα Πανεπιστήμια βρίσκονται στο χείλος του γκρεμού από τη ριζική μείωση της δημόσιας χρηματοδότησης, την αποψίλωσή τους από εκπαιδευτικό και διοικητικό προσωπικό και την καταστροφή της οποιασδήποτε φοιτητικής μέριμνας. Χρειαζόταν και η κατεπείγουσα εφαρμογή ενός νόμου που ανατρέπει πλήρως τη λογική της πανεπιστημιακής αυτοδιοίκησης, καθώς και το πλαίσιο εκπαιδευτικών και εργασιακών σχέσεων στο εσωτερικό του Πανεπιστημίου. Στο όνομα της ευρείας κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας που ψήφισε αυτόν το νόμο, εμφανίζεται ως αυταπόδεικτη ή επιβεβλημένη η εφαρμογή του. «Οι νόμοι υπάρχουν για να τηρούνται»: Σε τούτο τον ηθικό εκβιασμό σύρονται όλοι, ακόμη και όσοι καταλαβαίνουν τα καταστροφικά αποτελέσματα που η εφαρμογή ενός τέτοιου νόμου θα έχει στα ΑΕΙ.

Δυστυχώς, στη χώρα μας σήμερα περισσεύει ένας λόγος για τη νομιμότητα που σκόπιμα παραλείπει την ίδια την πηγή της. Υποτίθεται ότι σε μια «ευνομούμενη πολιτεία» πηγή νομιμοποίησης της όποιας νομοθεσίας είναι η συμβατότητά της με το Σύνταγμα. Γνωρίζουμε, όμως, ότι τη συνταγματικότητα του νόμου αυτού αμφισβήτησαν έντονα, από την αρχή, η αρμόδια επιτροπή της Βουλής, η Σύνοδος των Πρυτάνεων, όλα τα όργανα της Πανεπιστημιακής αυτοδιοίκησης και όλοι οι σύλλογοι φοιτητών και διδασκόντων.

Γνωρίζουμε, επίσης, ότι ακόμα και οι πλειοψηφίες εκείνης της Βουλής που νομοθέτησε αποδείχτηκαν απολύτως αναντίστοιχες με την κοινωνία, που τις αποδοκίμασε ριζικά στις αμέσως επόμενες εκλογές. Και ξέρουμε ότι και η σημερινή κυβερνητική πλειοψηφία την ίδια αναντιστοιχία με την κοινωνία έχει, πράττοντας στον αντίποδα αυτών που εξήγγειλε προεκλογικά.

Οι αγωνιζόμενοι φοιτητές, εργαζόμενοι και πανεπιστημιακοί που αρνούνται την καταστροφή του Δημόσιου Πανεπιστημίου δεν είναι εκείνοι που παρανομούν. Παρανομούν αυτοί που με πλήρη απουσία θεσμικής και λαϊκής νομιμοποίησης απεργάζονται μορφές λειτουργίας του Πανεπιστημίου που διαλύουν κάθε ίχνος δημοκρατικού ελέγχου και διαφάνειας. Ένας νόμος που θεσπίζει τη συγκέντρωση εξουσιών σε μη εκλεγμένα πρόσωπα και όργανα, εξευτελίζοντας ακόμα και τις αρχικές εκλογές μελών των Σ.Ι. με την απολύτως διαβλητή διαδικασία της επιστολικής ή ηλεκτρονικής ψήφου, ένας νόμος που καταργεί το δημόσιο έλεγχο και τη διαφάνεια στον ιδιαίτερα ευαίσθητο τομέα της Ανώτατης Εκπαίδευσης, ένας νόμος που πλαγιοκοπεί τις συνταγματικές επιταγές της δημόσιας δωρεάν ανώτατης εκπαίδευσης, δεν συνιστά ορίζοντα νομιμότητας.

Ευθύνη των πανεπιστημιακών δασκάλων σε όποιο πόστο και αν βρίσκονται είναι να ορθώσουν το ανάστημά τους στο όνομα της δημοκρατίας και της υπεράσπισης της δημοκρατικής νομιμότητας. Να επιβεβαιώσουν το ρόλο τους ως συνταγματικά αναγνωρισμένοι δημόσιοι λειτουργοί: σ’ αυτούς εναπόκειται η υπεράσπιση του Πανεπιστημίου από μια επαπειλούμενη εκτροπή του ρόλου του.
Ξέρουμε, δυστυχώς, όπως και όλη η υπόλοιπη κοινωνία, ότι ζούμε σε ένα κράτος έκτακτων μέτρων. Ο κυνισμός του «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα» υποβάλλεται από τους κυβερνώντες ως η μόνη τελικά πηγή δικαιολόγησης μέτρων κοινωνικά άδικων και καταστροφικών. Όμως, ούτε ο ίδιος ο σκοπός τους είναι αυτονόητα άγιος: η υποτιθέμενη αποπληρωμή ενός χρέους, που ποτέ δεν μάθαμε ποιος και με ποιες δεσμεύσεις συνήψε, και η αυτονόητη υπαγωγή των αναγκών μιας κοινωνίας στα συμφέροντα των τραπεζών. Ούτε τα μέσα, πολύ περισσότερο, καθαγιάζονται: κάθε παράκαμψη της δημοκρατίας, κάθε μέτρο διεύρυνσης της κοινωνικής ανισότητας ενισχύει την αδικία και την αίσθηση κοινωνικής διάλυσης που πλανιέται παντού.

Με τι ανάστημα μια τόσο απονομιμοποιημένη πολιτική τακτική, που συναντά την αντίθεση όλων πια των εργαζομένων και των επαγγελματιών (και κατεξοχήν εκείνων που ψήφισαν ένα από τα κυβερνώντα κόμματα), μπορεί να διαλαλεί τη νομιμότητα των αποφάσεών της; Αυτοί που εξέθρεψαν τη διαφθορά και την αδιαφάνεια, αυτοί που καταδίκασαν μια κοινωνία στην εξαθλίωση, πώς τολμούν να μας διδάσκουν τι είναι δίκαιο;

Με βαθιά συναίσθηση της ευθύνης μας σαν δάσκαλοι που πάνω απ’ όλα οφείλουμε στους φοιτητές μας και στις φοιτήτριές μας να μαθαίνουμε το δίκαιο και την ελευθερία, δηλώνουμε ότι δεν θα επιτρέψουμε την καταστροφή της Ανώτατης Παιδείας. Δεν είμαστε εμείς που αντιδρούμε παράνομοι. Παράνομοι είναι εκείνοι που έχουν ολότελα απωλέσει τη δημοκρατική νομιμοποίηση, εκείνοι που καταστρέφουν την υγεία, την παιδεία, την κοινή ωφέλεια, τα εργασιακά δικαιώματα, εκείνοι που εκποιούν με έκτακτη νομοθεσία τη δημόσια περιουσία.

Οι φοιτητές μας, οι γονείς τους, η κοινωνία που θυμώνει με την αδικία που εισπράττει καθημερινά, είναι μαζί μας. Αυτός ο νόμος είναι απολύτως απονομιμοποιημένος και καταστροφικός. Δεν θα εφαρμοστεί όσο υπάρχουν αξιοπρεπείς διδάσκοντες, αξιοπρεπείς διδασκόμενοι και αξιοπρεπείς εργαζόμενοι στα Πανεπιστήμια. Η δημοκρατία και η αλληλεγγύη τελικά θα επικρατήσουν.