Το πρωί της Δευτέρας 26.01.2026, όλη η χώρα πληροφορείται παγωμένη το πολύνεκρο εργατικό δυστύχημα στο εργοστάσιο της εταιρείας «ΒΙΟΛΑΝΤΑ» στα Τρίκαλα που έχει συμβεί λίγες ώρες πριν. Πέντε εργαζόμενες χάνουν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια της νυχτερινής βάρδιας, την οποία – τραγική ειρωνεία – είχαν επιλέξει ώστε να είναι με τις οικογένειές τους κατά τη διάρκεια της ημέρας. Τα πρώτα πορίσματα της Πυροσβεστικής κάνουν αναφορές σε πολύμηνη διαρροή προπανίου, η οποία είχε ως αποτέλεσμα τη συγκέντρωσή του σε υπόγειο χώρο του εργοστασίου, όπου και εξερράγη εξαιτίας σπινθήρα από τον ηλεκτρολογικό μηχανισμό. Σύμφωνα μάλιστα με μαρτυρίες, υπήρχαν επανειλημμένες αναφορές από εργαζόμενους για έντονη οσμή το περασμένο διάστημα, οι οποίες αγνοήθηκαν.
Η Κυβέρνηση – και τα φίλα προσκείμενα σε αυτή ΜΜΕ – έσπευσαν, όπως συνηθίζουν άλλωστε, να κρύψουν την πραγματικότητα με επικοινωνιακά τερτίπια. Σε χρόνο ρεκόρ, πριν καν οι οικογένειες θρηνήσουν τους ανθρώπους τους, κυβερνητικά στελέχη έσπευσαν να μας πείσουν ότι η Ελλάδα είναι ένας εργασιακός παράδεισος(!) καθώς «… παραμένει σταθερά μεταξύ των 3 ευρωπαϊκών χωρών με τα λιγότερα εργατικά δυστυχήματα στην ΕΕ. Και αυτό αφορά και το 2024 και την περσινή χρονιά…».
Η πραγματικότητα όμως δεν κρύβεται πίσω από τα Greek statistics. Είναι γνωστό ότι η καταγραφή των εργατικών ατυχημάτων εξαρτάται από τον ορισμό τους, και εκεί εμφιλοχωρούν πολλά μαγειρέματα. Για παράδειγμα, στην Ελλάδα δεν καταγράφονται οι θάνατοι από επαγγελματικές ασθένειες στα επίσημα στατιστικά στοιχεία. Η πραγματικότητα αποτυπώνεται με τον πλέον δραματικό τρόπο στην έκθεση της Ομοσπονδίας Συλλόγων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΟΣΕΤΕΕ), η οποία καταγράφει ραγδαία επιδείνωση των συνθηκών στους χώρους εργασίας με διπλασιασμό σχεδόν των θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων το 2025 και υπερδιπλασιασμό των σοβαρών τραυματισμών. Στην κορυφή, μάλιστα, των θανατηφόρων ατυχημάτων βρίσκονται τα τεχνικά επαγγέλματα και ο κατασκευαστικός κλάδος, αριθμώντας περίπου το ένα τέταρτο επί του συνόλου.
Οι εργαζόμενοι πληρώνουν το κόστος των συνειδητών πολιτικών επιλογών της Κυβέρνησης: επέκταση αντεργατικών ρυθμίσεων (βλ. 13ωρα) που οδηγούν στη σωματική και ψυχική εξάντληση των εργαζομένων και δραματική υποστελέχωση των αρμόδιων Υπηρεσιών Επιθεώρησης εργασίας, με αποτέλεσμα την ανυπαρξία ουσιαστικής πρόληψης και τη μετατροπή του κανόνα του ελέγχου σε εξαίρεση. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Σύλλογος των Εργαζομένων στην Επιθεώρηση Εργασίας, στους νομούς Τρικάλων και Καρδίτσας λειτουργούν πάνω από 12.000 επιχειρήσεις, χωρίς τα οικοδομοτεχνικά έργα, ελεγχόμενες από μόλις 4 Επιθεωρητές Εργασίας.
Παράλληλα, οι εργαζόμενοι πληρώνουν το τίμημα της αυξημένης κερδοφορίας του κεφαλαίου. Διεθνείς μελέτες συνδέουν την αύξηση των εργατικών ατυχημάτων με την πίεση για μείωση του κόστους και αύξηση της παραγωγής (“cost-cutting pressure/production pressure”). Ελαττώνονται οι διαθέσιμοι πόροι για ζητήματα ασφάλειας (π.χ. για επενδύσεις σε εκπαίδευση, εξοπλισμό, ή πρόληψη των κινδύνων) και αυξάνεται η κούραση από την επιβολή εργασιακών μοτίβων με περισσότερες ώρες εργασίας, συνεχόμενες βάρδιες και ελάχιστη ανάπαυση, δημιουργώντας έναν εκρηκτικό συνδυασμό που καταστρατηγεί στην πράξη τη βασική αρχή “safety first”.
Είμαστε όμως βέβαιοι ότι οι σπουδές στο ΕΜΠ υπηρετούν με συνέπεια την αρχή αυτή; Μια γρήγορη ματιά στα Προγράμματα Σπουδών των Σχολών, μάλλον περί του αντιθέτου συνηγορεί. Αλήθεια, πόσες φορές έχουν αναληφθεί εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες προς αυτή την κατεύθυνση; Πού χώρος για ουσιαστική συζήτηση και καλλιέργεια χαρακτήρων με πυρήνα τον κοινωνικό ρόλο και την κοινωνική ευθύνη του μηχανικού; Η μόνη λέξη που παπαγαλίζεται πλέον, σχεδόν εμμονικά, είναι η λέξη επιχειρηματικότητα. Και αλήθεια, πώς να πείσεις τους αυριανούς μηχανικούς για τη σοβαρότητα των θεμάτων ασφάλειας και υγείας, όταν σπουδάζουν (κι εμείς εργαζόμαστε…) σε κτίρια με ελλιπείς (ευφημισμός) συνθήκες ασφάλειας και υγείας; Δάσκαλε που δίδασκες…
Ως τεχνολογικό πανεπιστήμιο στη χώρα έχουμε το χρέος να εμφυσήσουμε στους αυριανούς μηχανικούς τον κώδικα δεοντολογίας και ηθικής που αρμόζει στον κοινωνικό τους ρόλο. Και, φυσικά, να λάβουμε όλα τα απαραίτητα μέτρα που θα καταστήσουν τους χώρους μας, στους οποίους εργάζονται και σπουδάζουν χιλιάδες άνθρωποι, ασφαλείς. Πριν γίνουμε πρωτοσέλιδο για τους λάθους λόγους…
Προσφατα Σχολια