Ο πόλεμος είναι θάνατος και καταστροφή για τους πολλούς. Ξέχασε κιόλας η ανθρωπότητα τα 20 εκατ. νεκρών του Α’ ΠΠ; Ξέχασε τα 80 εκατ. νεκρών του Β’ ΠΠ; Και επιτρέπει ξανά το αιματοκύλισμα των λαών; Και επιτρέπει τη γενοκτονία του λαού της Παλαιστίνης από το εγκληματικό καθεστώς του Ισραήλ; Το βαρύ φόρο αίματος που πληρώνουν οι λαοί στην Ουκρανία στον βωμό των ιμπεριαλιστικών σχηματισμών, στον εμφύλιο του Σουδάν ή της Υεμένης και των δεκάδων άλλων ενεργών συγκρούσεων παγκοσμίως (περίπου 60, ο υψηλότερος αριθμός από το τέλος του Β’ ΠΠ); Ότι μετά τον πόλεμο του Κόλπου («για την ασφάλειά τους», τάχα), οι Αμερικανοί ετοιμάζουν νέο πόλεμο με το Ιράν, πατώντας στον αυταρχισμό του καθεστώτος; Ο πόλεμος – σε κάθε μορφή του – δεν είναι τίποτε άλλο, παρά μόνο σκοτωμένα παιδιά, σακατεμένοι άνθρωποι, καταστροφή κόπων και τόπων, και ανείπωτη πίκρα.
Ο πόλεμος είναι πλούτος για τους λίγους. Το παγκόσμιο στρατιωτικό-βιομηχανικό σύμπλεγμα βλέπει πρωτοφανή εκτόξευση των κερδών και συσσώρευση πλούτου -προερχόμενου προφανώς από δημόσιο χρήμα – ειδικά την τελευταία πενταετία, ενώ οι Ισραηλινές εταιρείες έχουν πλέον περάσει από την οικονομία της κατοχής στην οικονομία της γενοκτονίας, όπως η εκπρόσωπος του ΟΗΕ Francesca Albanese έχει ονομάσει1. Ευρωπαϊκές βιομηχανίες όπως η Rheinmetall, η Thales και η Leonardo έχουν αυξήσει τη χρηματιστηριακή τους κεφαλαιοποίηση μεταξύ 2021-2025 από 200% έως 1900%. Και πώς να μην βλέπουν τα κέρδη τους να αυξάνουν, όταν – σύμφωνα με στοιχεία του Συμβουλίου της Ε.Ε. – το 2024 οι αμυντικές δαπάνες των κρατών μελών ανήλθαν σε 343 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση για 10ο συνεχόμενο έτος και το 2025 αναμένεται ότι θα ανέλθουν στα 381 δισ. ευρώ (αύξηση 150% μεταξύ 2020-2025), με προοπτικές περαιτέρω αύξησης μέσω των μηχανισμών SAFE και Readiness 2030 σε βάρος άλλων κοινωνικών αναγκών. Η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση ως προς την ύπαρξη τέτοιων
«εγχώριων», έστω μικρότερων, συμφερόντων. Τι διαπιστευτήρια αξιοπιστίας μπορεί να έχει, για παράδειγμα, το νεοσυσταθέν Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας, στο Διοικητικό Συμβούλιο του οποίου συμμετέχει πρωταγωνιστής του σκανδάλου των υποκλοπών;
Οι λέξεις του πολέμου και ο πόλεμος των λέξεων. Πρώτο και κύριο θύμα είναι η ίδια η λέξη της ειρήνης, αφού ακόμα και το Νόμπελ Ειρήνης κατέληξε – μέσω Ματσάδο – στα χέρια του Τραμπ ως επιβράβευση για την εισβολή στη Βενεζουέλα και τις δηλώσεις του για περιφρόνηση του διεθνούς δικαίου που σηματοδοτούν και επίσημα την έναρξη της περιόδου όπου οι διεθνείς σχέσεις ακολουθούν το νόμο της ζούγκλας, το νόμο του ισχυρότερου. Αλλά και πόσες φορές οι λέξεις «εθνική ασφάλεια» ή «αποκατάσταση της δημοκρατίας» δεν χρησιμοποιήθηκαν για απροκάλυπτες πολεμικές εισβολές σε όλο τον πλανήτη;
Ένας φρικώδης παραλογισμός που προετοιμάζει μια παράλογη φρίκη. Η φρίκη του πολέμου μοιάζει πάντα «μακρινή» πριν χτυπήσει την πόρτα ενός λαού, ο οποίος πάντα αιφνιδιάζεται στη θέα των πρώτων νεκρών. Κι όμως όλα τα σημάδια ήταν παρόντα (σε λανθάνουσα ή όχι μορφή) στο δημόσιο λόγο. Όλα ξεκινούν από την αποστασιοποίηση (οι εικόνες στις ειδήσεις αφορούν τους «άλλους») και την εξοικείωση με τη φρίκη του πολέμου μέσω δηλώσεων του τύπου «το τελευταίο ειρηνικό καλοκαίρι της Ευρώπης» και αναφορές «σε φέρετρα σκεπασμένα με σημαίες», και φυσικά, στην έμπρακτη άρνηση κάθε έννοιας διεθνούς δικαίου. Είναι σαφές, πως η κυβέρνηση κάνει ότι μπορεί για να αποδειχτεί ο πιο πρόθυμος σύμμαχος του Τραμπ (βλέπε ουκρανικό ή πρόσφατη δήλωση για την εισβολή στη Βενεζουέλα) φέρνοντας τον πόλεμο όλο και πιο κοντά στην πόρτα μας.
Πολεμική έρευνα στο ΕΜΠ. Η ιστορία δείχνει ότι βασική προϋπόθεση προετοιμασίας για ένα πόλεμο είναι η στράτευση της επιστήμης. Η επιστήμη στρατεύτηκε στον Α΄ΠΠ και παρήγαγε τα εφιαλτικά «αέρια μουστάρδας». Στον Β’ ΠΠ, με τη χρήση της ατομικής ενέργειας, αναβάθμισε την καταστροφική ικανότητα των πολεμικών μηχανών σε επίπεδα που μπορούν να εξοντώσουν τη ζωή από τον πλανήτη. Σήμερα, καλείται το σύνολο της πανεπιστημιακής κοινότητας, προεξάρχοντος του ΕΜΠ, να ξαναστρατευτεί στην υπόθεση του πολέμου. Δεν πρέπει να διαφεύγει, όμως, της προσοχής μας ότι η πολεμική έρευνα στα πανεπιστήμια έχει επιπλέον και έναν πολύ σημαντικό ιδεολογικό στόχο: προπαγανδίζει τις προτεραιότητές της ώστε να εμπεδωθεί στους νέους ανθρώπους η πολεμική προοπτική ως μια «αναπόδραστη κοινή λογική».
Σε αυτό το πλαίσιο έγινε η απόπειρα στον Ε.Λ.Κ.Ε. του Ε.Μ.Π. αλλαγής ουσιαστικά του Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας χωρίς προηγούμενη συζήτηση, με πρόταση για διαγραφή της τελευταίας φράσης του παρακάτω άρθρου:
“Η ιστορία του Ε.Μ.Π. είναι συνδεδεμένη με αγώνες για την ελευθερία και την ειρήνη. Για τον λόγο αυτό στο Ε.Μ.Π. δεν επιτρέπεται η διεξαγωγή ή συμμετοχή σε έρευνες για πολεμικούς σκοπούς οποιασδήποτε μορφής, με εξαίρεση την έρευνα για τις αμυντικές ανάγκες της χώρας, και δεν αναλαμβάνονται έρευνες με χρηματοδότηση από διεθνείς στρατιωτικούς συνασπισμούς.”
Ως προς τη διαδικαστική πλευρά: Είναι άραγε τυχαίο ότι η συγκεκριμένη προσπάθεια, αλλά και άλλες, συνδέονται με κυνικούς τρόπους κατάργησης της ακαδημαϊκής δεοντολογίας και δημοκρατικής λειτουργίας; Ως προς την ουσία: Όπως αναφέρεται στο συγκεκριμένο σημείο, η θέση του ΕΜΠ για την πολεμική έρευνα, και η ρητή εναντίωση στην χρηματοδότηση από στρατιωτικούς συνασπισμούς, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τους αγώνες για ελευθερία και ειρήνη. Το ΕΜΠ δεν έκλεισε τα μάτια στον ρόλο του ΝΑΤΟ στη χούντα, ούτε και στην τουρκική κατοχή στην Κύπρο, ούτε στην επέμβαση στην Γιουγκοσλαβία. Και βέβαια, η θέση αυτή είναι πιο επίκαιρη από ποτέ! Όσοι προβάλουν το «επιχείρημα» της υπαρκτής οικονομικής καχεξίας, μάλλον καλύπτουν συνειδητά την πολιτική τους συμφωνία στην στρατιωτικοποίηση του ΕΜΠ και τις καταστροφικές συνέπειές της ή ακολουθούν τη γνωστή τακτική της στρουθοκαμήλου. Είναι χρέος μας ως Ακαδημαϊκοί Λειτουργοί και Δάσκαλοι, να μην αφήσουμε την ηττοπαθή λογική του «δεν γίνεται αλλιώς» να μας ενσωματώσει στην πολεμική μηχανή, να μην γίνουμε εμείς αυτοί που θα διαστρέψουν την δημιουργική δύναμη των νέων ανθρώπων για έρευνα και γνώση σε κατεύθυνση που θα καταστρέψει τις δικές τους ζωές και τις ζωές άλλων ανθρώπων. Είναι χρέος μας ως μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας του ΕΜΠ, βλέποντας το παρόν σαν ιστορία, να μην αφήσουμε να χαθεί η ιστορική σύνδεση του Πολυτεχνείου με τους αγώνες για ειρήνη και ελευθερία, που μας κάνει όλους περήφανους και καθιστά το ΕΜΠ σύμβολο Δημοκρατίας σε ολόκληρη την κοινωνία. Αν όχι εμείς, ποιοι θα ορθώσουν το Λόγο και την Ανθρωπιά απέναντι στον παραλογισμό και την φρίκη του πολέμου, πριν να είναι αργά;
Σε αυτόν τον σκοτεινό καιρό, ο μόνος ρόλος που είναι αντάξιος της ιστορίας του Πολυτεχνείου είναι το να αποτελέσει κέντρο αντιπολεμικού λόγου και αγώνα για ολόκληρη την ελληνική πανεπιστημιακή κοινότητα. Η μη διαγραφή της φράσης δεν αποτελεί ιδεολογική αγκύλωση, αλλά αναγκαία θεσμική στάση υπέρ της ειρήνης, του διεθνούς δικαίου και της κοινωνικής ευθύνης της επιστήμης σε έναν κόσμο αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων.
… στους δρόμους του αγώνα γεννιούνται οι συνειδήσεις.
1 From economy of occupation to economy of genocide”, Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights in the Palestinian territories occupied since 1967, Francesca Albanese, Human Rights Council, Fifty- ninth session 16 June–11 July 2025, Agenda item 7: Human rights situation in Palestine and other occupied Arab territories
Προσφατα Σχολια