Δ. Δαμίγος, Επίκ. Καθηγητής ΕΜΠ

Στις 19.8.2013 κοινοποιήθηκε στα ελληνικά ΑΕΙ έγγραφο του Γενικού Γραμματέα του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων (ΥΠΑΙΘ) (αρ. πρωτ. 113287/14.8.2013/ΙΒ) με θέμα «Μεταρρυθμιστικές δράσεις ΥΠΑΙΘ-ΑΕΙ». Με το έγγραφο αυτό ζητήθηκε από όλα τα ΑΕΙ της χώρας να προβούν: (α) στην «αξιολόγηση των διοικητικών και οικονομικών οργανικών μονάδων τους και του προσωπικού» μέχρι 31.8.2013, (β) στη «σύνταξη νέων οργανογραμμάτων ανά υπηρεσιακή μονάδα με κατάργηση ή συγχώνευση υπηρεσιακών μονάδων» μεταξύ 1.9.2013 και 15.9.2013 και (γ) στην «κατάργηση οργανικών θέσεων που πλεονάζουν και τοποθέτηση του προσωπικού που πλεονάζει σε καθεστώς διαθεσιμότητας, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία» στις 16.9.2013.

Στις 3.9.2013, σε συνέχεια του ως άνω εγγράφου, κοινοποιείται στα ΑΕΙ νέο έγγραφο του Γενικού Γραμματέα του ΥΠΑΙΘ (αρ. πρωτ. 120526/2.9.2013) για την υποβοήθηση των Ιδρυμάτων για την υλοποίηση των μεταρρυθμιστικών δράσεων. Το ίδιο έγγραφο αποστέλλεται εκ νέου με «ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ» στις 10.9.2013.

Στις 24.9.2013 εκδίδεται η υπ’ αριθμ. 135211/B2/23.9.2013 (ΦΕΚ 2384/τ. Β/24.9.2013) ΚΥΑ των Υπουργών ΠΑΙΘ και Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης (ΔΜΗΔ) «Κατάργηση χιλίων τριακοσίων σαράντα εννέα (1.349) οργανικών και προσωποπαγών θέσεων μόνιμου και με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου διοικητικού προσωπικού των Πανεπιστημίων, κατ’ εφαρμογή της παρ. 1 του άρθρου 90 του Ν. 4172/13», η οποία τροποποιήθηκε με την υπ’ αριθμ. 150539/B2/23.9.2013 (ΦΕΚ 2601/τ. Β/15.10.2013) ΚΥΑ των Υπουργών ΠΑΙΘ και ΔΜΗΔ. Η τροποποιημένη ΚΥΑ διατηρεί τον ίδιο αριθμό καταργούμενων θέσεων ανά Ίδρυμα και συνολικά. Περιέχει, ωστόσο, εσω-ιδρυματικές αλλαγές σε σχέση με τους κλάδους που καταργούνται στο σύνολό τους και τις θέσεις που καταργούνται με αποτίμηση προσόντων.

Όπως αναφέρεται και στις δύο ανωτέρω ΚΥΑ, ο αριθμός και η κατανομή των καταργούμενων θέσεων πραγματοποιήθηκε με βάση την Ειδική Έκθεση Τεκμηρίωσης Εισήγησης προς τον Υπουργό ΠΑΙΘ της Ομάδας Διοίκησης Έργου (ΟΔΕ) για την αναδιοργάνωση των δομών των Α.Ε.Ι., η οποία συγκροτήθηκε με απόφαση του Υπουργού ΠΑΙΘ (υπ’ αριθμ. πρωτ. 131095/17.9.2013/Η).

Η ως άνω Ειδική Έκθεση Τεκμηρίωσης Εισήγησης της ΟΔΕ δεν κοινοποιήθηκε στα Ιδρύματα, παρά τις επανειλημμένες αιτήσεις της ακαδημαϊκής κοινότητας, γεγονός που δημιούργησε εύλογα ερωτήματα για την ακολουθούμενη διαδικασία (βλ. για παράδειγμα http://www.ntua.gr/announcements/rector/uploads/2013-10-01_967242_protash.pdf).

Στο παρόν σύντομο υπόμνημα πραγματοποιείται μια κριτική ανάλυση των εισηγήσεων του Υπουργού ΠΑΙΘ προς το Υπουργείο ΔΜΗΔ (οι οποίες έχουν συνολική έκταση 106 σελ.), με ημερομηνίες 20.9.2013 και 14.10.2013 (τροποποιητική πρόταση).

2. Παρατηρήσεις επί των εισηγήσεων

Σύμφωνα με δηλώσεις του Υπουργού ΠΑΙΘ (βλ. για παράδειγμα δήλωση του Υπουργού ΠΑΙΘ στις 13-09-13[1]) καθώς και άλλων παραγόντων του Υπουργείου και στελεχών της Κυβέρνησης σε ΜΜΕ, η διαδικασία που δόθηκε στα ΑΕΙ στηρίζεται σε διεθνή μεθοδολογία και κριτήρια.

Στις σελ. 3 έως 5 της από 20.9.2013 εισήγησης περιγράφονται μια σειρά στόχων και αξόνων και στοιχεία μεθοδολογίας που προκρίθηκαν στο πλαίσιο εκπόνησης του Οδικού Χάρτη – Σχεδίου Δράσης για την υλοποίηση μεταρρυθμιστικών δράσεων στα ΑΕΙ. Ανεξαρτήτως της ορθότητας, πληρότητας ή αποδοχής των περιγραφόμενων κριτηρίων στις ως άνω σελίδες, ο Υπουργός ΠΑΙΘ παραδέχεται στην Εισήγηση ότι ζητήθηκε από τα Ιδρύματα να προχωρήσουν άμεσα στην αξιολόγηση των δομών τους, με στόχο τον υπολογισμό των θέσεων διοικητικού προσωπικού που πλεονάζουν ή ελλείπουν, αποκλειστικά και μόνο στη βάση κάποιων ποσοτικών παραμέτρων (σελ. 5).

Στην Εισήγηση, παρά τις επανειλημμένες αναφορές σε «διεθνώς αναγνωρισμένη μεθοδολογία και κριτήρια», δεν υπάρχει καμία βιβλιογραφική πηγή που να τεκμηριώνει την προέλευση και την εγκυρότητα της προτεινόμενης μεθοδολογίας, των χρησιμοποιούμενων κριτηρίων και των ποσοτικών δεικτών. Αντιθέτως, τόσο η μεθοδολογία όσο και τα κριτήρια χαρακτηρίζονται από αυθαιρεσία, προχειρότητα και αδιαφάνεια, όπως αναφέρεται παρακάτω.

Το πρώτο σημείο που χρήζει εξήγησης από την πλευρά του Υπουργείου ΠΑΙΘ είναι η αιτιολόγηση της κρίσης των Εκθέσεων Αξιολόγησης που απέστειλαν όλα τα ΑΕΙ. Στην Εισήγηση του ΥΠΑΙΘ δεν τεκμηριώνονται:

(α)   για ποιο λόγο χαρακτηρίστηκαν οι Εκθέσεις Αξιολόγησης των ΑΕΙ ως «Ελλιπείς» (σελ. 7 και 8 της από 20.9.2013 Εισήγησης) και

(β)   με ποιο σκεπτικό απορρίφθηκαν τα αποτελέσματα των Εκθέσεων Αξιολόγησης των ΑΕΙ, σύμφωνα με τις οποίες τα ελληνικά ΑΕΙ εμφάνιζαν σημαντικές ελλείψεις σε διοικητικό προσωπικό, και όχι πλεόνασμα.

Το δεύτερο σημείο που αξίζει αναφοράς είναι το μοντέλο «Δεικτών και Τιμών Διοικητικού Προσωπικού Πανεπιστημίων και ΤΕΙ» που ακολούθησε η ΟΔΕ. Ενδεικτικά αναφέρονται τα εξής:

• Η ΟΔΕ έχει υπολογίσει 1,5 διοικητικούς υπαλλήλους ανά 100 φοιτητές για όλα τα ΑΕΙ, με εξαίρεση τα δύο Πολυτεχνεία (ΕΜΠ και Κρήτης), την ΑΣΚΤ και τη Γεωπονική, για τα οποία υπολογίζει 4,5 διοικητικούς υπαλλήλους ανά 100 φοιτητές, λόγω του καθολικού εργαστηριακού χαρακτήρα των Τμημάτων τους, όπως αναφέρεται. Με βάση τα στατιστικά στοιχεία της UK Higher Education Statistics Agency[2], στα Ιδρύματα Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης του Ηνωμένου Βασιλείου (για το ακαδημαϊκό έτος 2011-2012), αναλογούν, κατά μέσο όρο, 10,2 υπάλληλοι υποστηρικτικού προσωπικού ανά 100 φοιτητές.
• Η ΟΔΕ έχει υπολογίσει 1 διοικητικό υπάλληλο ανά 100 μέλη ΔΕΠ για όλα τα ΑΕΙ. Με βάση τα στατιστικά στοιχεία της UK Higher Education Statistics Agency, στα Ιδρύματα Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης του Ηνωμένου Βασιλείου (για το ακαδημαϊκό έτος 2011-2012), ο αριθμός του διδακτικού/ερευνητικού προσωπικού ήταν 181.385 άτομα (πλήρους και μερικής απασχόλησης), ενώ του υποστηρικτικού προσωπικού 196.860 άτομα, δηλ. αναλογούν, κατά μέσο όρο, 108 θέσεις υποστηρικτικού προσωπικού ανά 100 μέλη ΔΕΠ.

Πέραν των εξαιρετικά χαμηλών δεικτών που έχουν χρησιμοποιηθεί από την ΟΔΕ προκειμένου να προκύψει το επιθυμητό «πλεόνασμα» προσωπικού, υπάρχουν αυθαίρετοι και ατεκμηρίωτοι συντελεστές όπως, για παράδειγμα, οι συντελεστές πολλαπλασιασμού του υπολογιζόμενου φοιτητικού πληθυσμού (για να εκτιμηθούν λοιπές ανάγκες, π.χ. μεταπτυχιακοί και διδακτορικοί φοιτητές, μετεγγραφές, κλπ.), οι απαιτήσεις διοικητικών υπαλλήλων ανά Τμήμα, οι συντελεστές γεωγραφικής διασποράς και, κυρίως, οι συντελεστές βαρύτητας που χρησιμοποιούνται για να υπολογιστούν οι μέσες σταθμικές απαιτήσεις σε διοικητικούς υπαλλήλους.

Θα πρέπει επιπλέον να επισημανθεί ότι ακόμη και με τους προτεινόμενους δείκτες παρατηρούνται σημαντικές ανακολουθίες κατά τους υπολογισμούς. Για παράδειγμα, τα Πολυτεχνικά Τμήματα Πανεπιστημίων όπως του ΑΠΘ ή του ΔΠΘ υπολογίζονται με 15 διοικητικούς υπαλλήλους ανά Τμήμα αντί των 30 που χρησιμοποιούνται για το ΕΜΠ και το Πολυτεχνείο Κρήτης. Επίσης, Τμήματα με καθολικό εργαστηριακό χαρακτήρα, όπως για παράδειγμα αυτά της Βιολογίας και της Χημείας του ΕΚΠΑ, λαμβάνονται στους υπολογισμούς με 15 διοικητικούς υπαλλήλους αντί των 30 που χρησιμοποιούνται για το ΕΜΠ και το Πολυτεχνείο Κρήτης για τον ίδιο ακριβώς λόγο.

Προκειμένου να γίνουν κατανοητές οι επιπτώσεις των χρησιμοποιούμενων ποσοτικών δεικτών στον καθορισμό του απαιτούμενου προσωπικού παρατίθεται ακολούθως ένα παράδειγμα εφαρμογής της προτεινόμενης από την ΟΔΕ μεθοδολογίας σε ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Πιο συγκεκριμένα, εξετάζονται συγκριτικά το ΕΜΠ και τα ακόλουθα αγγλικά πανεπιστήμια:

• University of Bristol
• University of Nottingham
• University of Sheffield
• University of Leeds

Η επιλογή των συγκεκριμένων πανεπιστημίων βασίστηκε, αποκλειστικά και μόνο για λόγους σύγκρισης, στα αποτελέσματα της κατάταξης QS World University Rankings για το αντικείμενο “Engineering & Technology”. Και τα τέσσερα αγγλικά πανεπιστήμια που επιλέχθηκαν, βρίσκονται εσκεμμένα στην ίδια ή σε λίγο χαμηλότερη θέση κατάταξης από το ΕΜΠ, όπως φαίνεται στον ακόλουθο πίνακα (Πίν. 1).

Πίνακας 1. Θέση των χρησιμοποιούμενων πανεπιστημίων βάσει της κατάταξης QS World University Rankings με βάση το αντικείμενο “Engineering & Technology”

Οι υπολογισμοί πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με τις ακόλουθες παραδοχές, προκειμένου να είναι σύμφωνοι με την προτεινόμενη από την ΟΔΕ μεθοδολογία:

• Ελήφθησαν υπόψη μόνο τα μέλη ΔΕΠ πλήρους απασχόλησης.
• Ελήφθησαν υπόψη, για λόγους συντηρητικής εκτίμησης, οι προπτυχιακοί φοιτητές πλήρους και μερικής απασχόλησης (part-time).
• Ελήφθησαν υπόψη οι πραγματικοί μεταπτυχιακοί φοιτητές (δεν χρησιμοποιήθηκαν δηλ. οι προτεινόμενοι πολλαπλασιαστές).
• Ελήφθησαν υπόψη τα Τμήματα (ή μονοτμηματικές Σχολές) των ως άνω Πανεπιστημίων. Δεν ελήφθησαν υπόψη ινστιτούτα, ερευνητικά κέντρα και άλλες δομές, οι οποίες επίσης αγνοούνται από τη μεθοδολογία της ΟΔΕ.
• Για τον υπολογισμό των απαιτούμενων θέσεων υποστηρικτικού προσωπικού βάσει του αριθμού των Τμημάτων χρησιμοποιήθηκε για τα Πολυτεχνικά Τμήματα συντελεστής 30 υπαλλήλων, ενώ για τα υπόλοιπα 15 υπαλλήλων, καθώς τα ως άνω πανεπιστήμια δεν είναι αμιγή Πολυτεχνεία.
• Για τον υπολογισμό των απαιτούμενων θέσεων υποστηρικτικού προσωπικού βάσει του αριθμού των φοιτητών χρησιμοποιήθηκε συντελεστής 4,5 υπαλλήλων ανά 100 φοιτητές, όπως στο ΕΜΠ, δεδομένου ότι δεν ήταν εφικτός ο διαχωρισμός του φοιτητικού πληθυσμού ανά Τμήμα. Με αυτόν τον τρόπο, ωστόσο, οι εκτιμήσεις είναι πιο συντηρητικές (υπολογίζεται δηλ. μεγαλύτερος αριθμός απαιτούμενων διοικητικών υπαλλήλων).
• Ελήφθη υπόψη το σύνολο του υποστηρικτικού προσωπικού, αλλά όχι το προσωπικό πολλαπλών καθηκόντων (atypical staff[3]). Αυτό οδηγεί, επίσης, σε πιο συντηρητικές εκτιμήσεις.

Τα αποτελέσματα δίνονται στον Πίν. 2 που ακολουθεί.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Πίν. 2, η εφαρμοζόμενη μεθοδολογία της ΟΔΕ θα οδηγούσε στο συμπέρασμα ότι το «πλεονάζον» προσωπικό στα τέσσερα αγγλικά πανεπιστήμια αντιστοιχεί στο 75% έως 80% του υφιστάμενου προσωπικού τους. Το αποτέλεσμα αυτό είτε οφείλεται σε σοβαρά σφάλματα της μεθοδολογίας της ΟΔΕ, είτε καταρρίπτει τους ισχυρισμούς του ΥΠΑΙΘ περί υπερστελέχωσης των ελληνικών ΑΕΙ βάσει της διεθνούς πραγματικότητας.

Πίνακας 2. Συγκριτικός υπολογισμός απαιτούμενου υποστηρικτικού προσωπικού βάσει της μεθοδολογίας της ΟΔΕ

^*: Τα στοιχεία του ΕΜΠ αφορούν στην εισήγηση της 20.9.2013

^**: Οι μεταπτυχιακοί φοιτητές του ΕΜΠ συμπεριλαμβάνονται στους προπτυχιακούς με συντελεστή βαρύτητας

Τέλος, ένα ενδιαφέρον σημείο της μεθοδολογίας είναι το Βήμα 3, το οποίο περιγράφεται στη σελ. 12 της από 20.9.2013 Εισήγησης του Υπουργού ΠΑΙΘ. Το ενδιαφέρον για το Βήμα αυτό έγκειται σε δύο ζητήματα:

(α)   Πρόκειται ουσιαστικά για ένα «μαύρο κουτί», μια απολύτως αδιαφανή διαδικασία, καθώς αναφέρονται κάποιοι παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη για τον τελικό υπολογισμό των απαιτούμενων θέσεων υποστηρικτικού προσωπικού, χωρίς ωστόσο να διευκρινίζεται η σημασία κάθε παράγοντα στη διαμόρφωση του αποτελέσματος. Είναι χαρακτηριστικό, για παράδειγμα[4], ότι μετά την εφαρμογή του Βήματος 3 οι 510 θέσεις «πλεονάζοντος» προσωπικού για το ΕΜΠ μειώνονται σε 399 (μείωση 21,8% περίπου), οι 710 θέσεις «πλεονάζοντος» προσωπικού για το ΕΚΠΑ μειώνονται σε 498 (μείωση 29,9% περίπου), ενώ οι 132 θέσεις «πλεονάζοντος» προσωπικού για το ΑΠΘ αυξάνονται σε 169 (αύξηση 28% περίπου)!

(β)   Οι παράμετροι που λαμβάνονται υπόψη στον καθορισμό του τελικού αριθμού του απαιτούμενου προσωπικού αναδεικνύουν σημαντικές πτυχές της κυβερνητικής πολιτικής για την τριτοβάθμια εκπαίδευση: εργολαβικές αναθέσεις κομβικών υπηρεσιών των Ιδρυμάτων, όπως π.χ. η φύλαξη, με αποτέλεσμα την περαιτέρω ανάπτυξη των ελαστικών σχέσεων εργασίας και την πρόσθετη επιβάρυνση των ήδη δραματικά μειωμένων προϋπολογισμών των Ιδρυμάτων, περαιτέρω συρρίκνωση της δημόσιας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μέσα από καταργήσεις/συγχωνεύσεις Τμημάτων, Σχολών και Ιδρυμάτων οσονούπω, κ.λπ.
 

3. Συμπεράσματα

Η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε από την ΟΔΕ δεν στηρίζεται σε κανένα διεθνές πρότυπο ή κοινά αποδεκτούς δείκτες. Αντιθέτως, είναι μια μεθοδολογία αυθαίρετη και, σε σημεία, αδιαφανής. Στην καλύτερη περίπτωση, η μεθοδολογία ενέχει σημαντικά σφάλματα και ανακολουθίες, τόσο στη διαμόρφωσή της (π.χ. αυθαίρετοι συντελεστές βαρύτητας, υπερβολικά χαμηλοί δείκτες με βάση τη διεθνή πραγματικότητα, κ.ά.) όσο και στην εφαρμογή της (π.χ. αγνόηση του εργαστηριακού χαρακτήρα ορισμένων Τμημάτων των πανεπιστημίων, αγνόηση των Πολυτεχνικών Τμημάτων όλων των πανεπιστημίων πλην του ΕΜΠ και του Πολυτεχνείου Κρήτης, κλπ.).

Συνεπώς, οι καταργούμενες θέσεις διοικητικού προσωπικού είναι είτε απόρροια μιας εσφαλμένης μεθοδολογίας, είτε προϊόν μιας προσχηματικής διαδικασίας με προαποφασισμένο αποτέλεσμα, το οποίο εξυπηρετεί συγκεκριμένες πολιτικές.

Ορισμένα στοιχεία καθιστούν το δεύτερο ενδεχόμενο περισσότερο πιθανό. Για παράδειγμα, στην εισήγηση της 20.9.2013, οι τελικές καταργούμενες θέσεις για το ΕΜΠ ανέρχονταν σε 399 (οι καταργούμενες θέσεις πριν το Βήμα 3 ανέρχονται σε 510), από ένα υποσύνολο 548 εργαζομένων σε συγκεκριμένους κλάδους κι ένα σύνολο 883 εργαζομένων. Στην Εισήγηση της 14.10.2013, οι τελικές καταργούμενες θέσεις για το ΕΜΠ εξακολουθούν να παραμένουν 399 (οι καταργούμενες θέσεις πριν το Βήμα 3 μειώνονται σε 504), από ένα υποσύνολο 542 εργαζομένων σε συγκεκριμένους κλάδους κι ένα σύνολο 877 εργαζομένων. Το Βήμα 3 παρέχει απόλυτη ελευθερία για αυθαίρετες εκτιμήσεις που θα καταλήγουν πάντα στο επιθυμητό αποτέλεσμα. Επίσης, η χρήση συγκεκριμένων κριτηρίων στο Βήμα 3, όπως π.χ. η κατάργηση οργανικών θέσεων μέσα από συγχωνεύσεις/καταργήσεις Τμημάτων, Σχολών, κλπ., εξυπηρετεί απόλυτα τις προτεινόμενες παρεμβάσεις του ΜΠΔΣ 2013-2016[5] για μείωση λειτουργικών δαπανών ΑΕΙ – ΤΕΙ με συγχωνεύσεις κατά 37 εκατ. ευρώ το 2014 (από 24 εκατ. ευρώ το 2013) και επιπλέον 10 εκατ. ευρώ το 2015, μέσα από ένα νέο, σαρωτικό, σχέδιο «Αθηνά» που θα αγγίξει, όπως όλα δείχνουν μέλη ΔΕΠ, ΕΕΔΙΠ και ΕΤΕΠ. Τέλος, θεωρείται δεδομένο ότι η περαιτέρω άσκηση πίεσης στους ήδη ανεπαρκείς για την κάλυψη βασικών αναγκών προϋπολογισμούς των ΑΕΙ, μέσω της επιβάρυνσής τους με νέες δαπάνες για εργολαβίες που καλύπτονται μέχρι τώρα από μόνιμο προσωπικό (π.χ. φύλαξη), θα οδηγήσει στην εισαγωγή διδάκτρων και θα ωθήσει μεγάλο τμήμα του φοιτητικού πληθυσμού είτε στα δάνεια, είτε στη διακοπή των σπουδών.

Ακόμη και αν δεν υπάρχει σκοπιμότητα, κάτι που δύσκολα γίνεται πιστευτό, το συμπέρασμα που προκύπτει σε κάθε περίπτωση είναι ότι η υπ’ αριθμ. 150539/B2/23.9.2013 (ΦΕΚ 2601/τ. Β/15.10.2013) ΚΥΑ των Υπουργών ΠΑΙΘ και ΔΜΗΔ που καταργεί 1349 θέσεις προσωπικού από τα ήδη υποστελεχωμένα ΑΕΙ πρέπει άμεσα να ανακληθεί, καθώς δεν τεκμηριώνεται επ’ ουδενί η ύπαρξη «πλεονάζοντος» προσωπικού.

Συνοπτικό Υπόμνημα (κείμενο σε μορφή pdf)

Nikos Belavilas, Assistant Prof., School of Architecture NTUA

The article was published in the Greek newspaper “Η Αυγή-Ενθέματα” on September 15, 2013. Translated by Maria Kalantzopoulou.

A journalist from a north-european country called yesterday at the Strike Support Centre at the School of Architecture of Athens. He asked for information on the universities’ strike, the crisis and its repercussions on National Technical University of Athens (NTUA) in particular, on the dismissal of staff and the spending cuts. We’ve been talking over all of it for about an hour or so. He was a gentleman, one of that kind of journalists that is hard to find in Greece nowadays.  He was giving me the impression that he wouldn’t like to round the subject arbitrarily, that he was asking for persuasive and interesting information. Thus, I found myself, looking for argumentation, and an as much as possible objective explanation of reality; and at the same time to be surprised by the actual size of the problem created by the immediate dismissal of 60% of NTUA’s administrative staff or by the already announced dismissal some time soon of 40% of the educational staff of Greek Universities.

The largest eight Greek universities are on their 7th week of strike, since September 5, 2013, trying to stop the dismissal of 50% of their staff

Why would a government sack the majority of employees of the country’s greatest technological academic institute? National Technical University of Athens (NTUA) comprises nine historical schools. It educates around 20.000 undergraduate, graduate and post-graduate students. It’s running 125 research labs, a very important technological and cultural park in Lavrion-Attica, a research centre in Metsovo-Epirus, the country’s largest technical library, one of the best network centres. In other words It consists of some of the best university infrastructure in the Balkans.

Are the employees of NTUA redundant? The answer is no. On the contrary, it even needs 10% more of them. Are its professors and educational staff redundant? Again, no. NTUA has already lost due to retirement almost 300 educational positions and all of the positions for teaching under fixed contract. Professor Dimitris Damigos published a good article under the title “The role of Universities’ auxiliary staff and the ticking time bomb of suspension” (https://pd.ntua.gr/?p=185, in Greek). It makes reference of international standards in students-staff ratio in universities, showing thus that our universities are lagging behind compared to those standards. From the other side, the government’s side, there hasn’t been reference to any evidence whatsoever that would explain the political decision behind massive suspension of employees.

Is NTUA wasteful? Should there be applied spending cuts? One institution that along the last 20 years created a reserve fund of 55 million euros, coming from research, deriving funds from anywhere but the budget of the Ministry of Education, can it be considered wasteful? Those are funds that are entering not thanks to government, but thanks to professors and young researchers from sources within and outside Greece funding research programmes and as a sum they are “recycled” again to support education and research. Instead of being supported and diffused this successful activity it’s being punished through salary cuts, dismissals and dispossession of 30 million euros from the university’s reserve fund.

Are NTUA’s diplomas satisfactory or have they been degraded? There has been a systematic campaign, already since the successful rallies against the revision of Article 16 of the Greek Constitution (took place in 2007, against the abolition of public education), by all subsequent ministers of Education and the mainstream media, so as to convince the Greek society that NTUA is a troublesome institution offering degraded diplomas. The answer lies in the curriculum of studies, the  CV of academic staff, in the laboratories, the professional, educational and research career of its graduates both in and outside Greece. NTUA is a prestigious and first class educational institution. So simple as that!

Yet, given that all those facts are not always obvious for an outsider and face to that organized libel campaign, there do exist even easier answers. Let’s talk for a while using the jargon of all public prosecutors, ministers and media. We would tell them then, that there is no Greek family that doesn’t dream of having its descendant/s studying at the NTUA. There is no boy or girl interested in technical education that does not desire studying at NTUA. In even fewer words, how come the “elite” of Greek pupils is incessantly and passionately contesting the opportunity to study at this so problematic –according to dominant discourse- institution? But, even leaving aside all that, international ranking brings out 6 Greek universities, topped by University of Athens and NTUA amongst the top 5% at a global scale, with NTUA ranking among the 10 best in Europe in terms of research. Is this possible to still happen after all 3 years of dissolution and bleeding out of staff, funds and salaries? Is it possible not to be mentioned or praised by any newscast at all? Yes, all of that is certainly happening, no matter how improbable it may seem.

We’re reaching the end of the question-answer scheme. Is it possible the most sought after technological institution of the country, an economically self-sufficient one, a prestigious one, to be leaded towards a de facto disintegration or even cease of function?

NTUA, an educational institution offering free education for all, innovation, technological primacy and social sensibility, constitutes an efficient, productive scientific “engine” belonging to the Greek people. This is what they’re trying to get rid off…

Try to recall or investigate libraries, encyclopedias or the net to locate more than one or two successful ministers of Education, that have left memorable work in the field, since the establishment of the modern Greek state in the 19^th century. It’s going to be rather hard. If you try the same with NTUA’s professors and graduates, Greek engineers, you’ll be surprised by the number of people that have contributed substantially to the matter of scientific and technological evolution, and social progress in our country.

NTUA, an educational institution offering free education for all, innovation, technological primacy and social sensibility, constitutes an efficient, productive scientific “engine” belonging to the Greek people. This is what they’re trying to get rid off ; to efface a public and democratic institution that is actually in a position to contribute to exiting the crisis, as well as to the social and productive reconstruction, the same way it did twice more in the past, in and after WW II and in and after Military Dictatorship 1967-74. It’s not by accident or incompetence of the political leadership. In order to conclude the looting of the country’s commodities and wealth producing resources, in order to remove the common wealth of our people, it is necessary to destroy even the infrastructure that defends and utilizes this wealth, both material and immaterial. All pillars of free knowledge, central universities of the country that provide scientists equipped with knowledge and critical mind must collapse. All those begetting that task, naively, believe they’re going to accomplish it.

NTUA: A pillar of free knowledge in danger

Μ. Σπαθής, Καθηγητής ΕΜΠ

Αναδημοσίευση από την εφημερίδα «H Εποχή», 6.10.2013

Είναι ευρύτατα διαδεδομένη η επιχειρηματολογία των πολιτικών δυνάμεων, που χαρακτηρίζονται ως μνημονιακές , ότι η κρίση που περνάει αυτή τη στιγμή ο τόπος, παρά τις αρνητικές επιπτώσεις της, αποτελεί και μια ευκαιρία για βαθιές διαρθωτικές αλλαγές. Αλλαγές που για πολλά χρόνια χαρακτηρίζονταν ως αναγκαίες για την ένταξη του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι με αξιόπιστο τρόπο.

Βασικό μεταξύ των άλλων ιδεολόγημα δηλ. του τρόπου με τον οποίο επιχειρεί να υλοποιήσει τις μνημονιακές πολιτικές η τροϊκανή κυβέρνηση είναι, ότι και αν ακόμη δεν είχαμε την κρίση χρέους του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα, πολλά από τα εφαρμοζόμενα μέτρα θα ήταν αναγκαίες ‘διαρθρωτικές’ μεταρρυθμίσεις του σπάταλου, πελατειακού και υπερδιογκωμένου κράτους.

Το ιδεολόγημα όμως αυτό όταν διατυπώνεται, αναιρείται αυτόματα την επομένη. Γιατί η πίεση των εκπροσώπων των δανειστών για την ικανοποίηση συγκεκριμένων προϋποθέσεων, ως αναγκαιότητα για την καταβολή της εκάστοτε δόσης, οδηγεί τους κυβερνώντες στην πιο επιθετική αντικοινωνική πολιτική ανεξάρτητα από το πόσο συμβατή είναι με τις περίφημες μεταρρυθμίσεις. Το παράδειγμα των 12500 διαθεσιμοτήτων δικαίως εκλαμβάνεται ως μια ακόμη προσφορά στον τροϊκανό βωμό του Μολώχ. Η πολιτική αυτή διχάζει την ελληνική κοινωνία και ιδιαίτερα τον κόσμο της μισθωτής εργασίας (δημόσιου και ιδιωτικού τομέα) γιατί προσλαμβάνεται στρεβλά και με διαφορετικό τρόπο από την κάθε πλευρά. Οι εργαζόμενοι που εκάστοτε θυσιάζονται δικαίως θεωρούν ότι αυτοί αποτελούν τα άδικα και αναιτιολόγητα θύματα αυτής της κρίσης. Από την άλλη πλευρά οι εργαζόμενοι που δεν έχει έρθει ακόμη η σειρά τους, σιωπηρά ελπίζουν στον κορεσμό του συστήματος, που καταβροχθίζει ανθρώπινες ζωές, και ορισμένοι από αυτούς δεν διστάζουν να καταφεύγουν στο αρχικό ιδεολόγημα της αναγκαιότητας των αναδιαθρώσεων για να δικαιολογήσουν μια παθητική στάση απέναντι στις εξελίξεις.

Είναι όμως αυτές οι προσδοκίες βάσιμες? Ή μήπως είναι σωστή η στάση, όσων υπερασπίζονται τους εργαζόμενους που πλήττονται, να διακηρύσσουν με όλους τους τρόπους ότι πρέπει να είμαστε αλληλέγγυοι και συμπαραστάτες στους πληττόμενους σήμερα, γιατί αύριο θα έρθει και η δική μας σειρά?

Για να απαντηθούν τα ερωτήματα αυτά δεν αρκεί να καταφεύγει κανείς στην καταγγελία απλά των επιχειρημάτων που αξιοποιεί το αστικό πολιτικό σύστημα για να διαιωνίζει την ιδεολογική του ηγεμονία πάνω στις εργαζόμενες τάξεις. Απαιτείται μια πιο βαθιά ανάλυση των συντελούμενων διεργασιών για να εξοπλιστούν όλες οι κοινωνικές κατηγορίες, που αποτελούν τα θύματα αυτής της πολιτικής.

Το παράδειγμα του ΕΜΠ είναι πολύ χαρακτηριστικό.

Το ΕΜΠ λοιπόν, ως πειραματόζωο, με αυτά τα χαρακτηριστικά, θα παρασύρει ως χιονοστιβάδα όλο το σύστημα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη χώρα μας, κι αυτό δεν είναι μια απλή απαίτηση των δανειστών μας, ώστε να συμπληρωθεί ο αριθμός των 12500 διαθεσιμοτήτων. Είναι απόρροια του πυρήνα της πολιτικής τους που εδράζεται στο οικονομικό υποδειγμα: αν θέλετε να επιβιώσετε ως χώρα, αφήστε την αγορά να λειτουργήσει ως ο απόλυτος ρυθμιστής των νέων πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών σχέσεων του νεοφιλελεύθερου υποδείγματος.

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Για μια δεκαετία σχεδόν, αρχής γενομένης από το 2000, οι κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ και ΝΔ συνεπικουρούμενες από μια εκδοχή της Αριστεράς που βρήκε την πολιτική της εκπροσώπηση ως ΔΗΜΑΡ, είχαν επιδοθεί σε έναν μεταρρυθμιστικό οργασμό στον χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Η ένταξη στον ενιαίο ευρωπαϊκό χώρο ανώτατης εκαπίδευσης και έρευνας, η διακήρυξη της Μπολόνια, οι δύο κύκλοι σπουδών, η νομιμοποίηση των ιδιωτικών κολλεγίων, η απόσυρση του δημόσιου τομέα από τις χρηματοδοτήσεις και η πίεση που δέχονται τα ΑΕΙ για αναζήτηση πόρων από την ελεύθερη αγορά για τη λειτουργία τους, ήταν οι βασικές μεταρρυθμιστικές απόπειρες στην πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα. Μεταρρυθμίσεις όμως, που δεν κατέστη δυνατόν να υλοποιηθούν σε μεγάλο βαθμό μέχρι το 2010, λόγω των αντιστάσεων του πανεπιστημιακού κινήματος. Έπρεπε να προκύψουν οι μνημονιακές πολιτικές για να δοθεί η ευκαιρία στο ΠΑΣΟΚ και στην τριμερή κυβέρνηση ΝΔ/ΠΑΣΟΚ/ΔΗΜΑΡ να ψηφίσει την πιο ακραία εκδοχή υλοποίησης της παραπάνω πολιτικής, με του νόμους Διαμαντοπούλου/Αρβανιτόπουλου. Το θεσμικό πλαίσιο που διέπει σήμερα την τριτοβάθμια εκπαίδευση διαθέτει μέσα και έξω από τα ΑΕΙ, του θιασώτες του νεοφιλελευθερισμού, έτοιμους να εφαρμόσουν με απόλυτο τρόπο το όνειρο της προηγούμενης δεκαετίας. Οι αλλαγές στον τρόπο διοίκησης με το θεσμό του Συμβουλίου Ιδρύματος, η δυνατότητα επιβολής διδάκτρων στα μεταπτυχιακά κατ’ αρχήν και στα προπτυχιακά στη συνέχεια, η δυνατότητα λειτουργίας παραρτημάτων εντός των κρατικών ΑΕΙ ως ιδιωτικά κολλέγια, η δραματική μείωση του διδακτικού προσωπικού και η δυνατότητα αντικατάστασής του με συμβασιούχους διδάσκοντες που θα πληρώνονται από ιδίους πόρους, ο αυταρχισμός, η καταστολή και τελικά η ‘πειθάρχηση’ φοιτητών, διδασκόντων και εργαζομένων, είναι μόνο μερικά από τα βασικά θεσμικά μέτρα που έχουν ήδη θεσπιστεί.

Τί έμεινε λοιπόν ως τελευταία πράξη του δράματος που συντελείται για να εξωθηθούν τα ΑΕΙ που αντιστέκονται στην εφαρμογή αυτής της πολιτικής?

Η κατακρεούργηση του δοικητικού/τεχνικού προσωπικού στις λειτουργίες των ΑΕΙ. Το ΕΜΠ και το ΕΚΠΑ αποτελούσαν το καλύτερο υπόδειγμα.

Πώς αλλιώς μπορεί κανείς να κατανοήσει τη διάλυση εκείνων των δομών μέσα στο ΕΜΠ που τα προηγούμενα χρόνια είχαν παγιωθεί με την προσαρμογή του στην αξιοποίηση πληθώρας ευρωπαϊκών, ανταγωνιστικών προγραμμάτων και παροχής υπηρεσιών σε ιδιωτικούς και δημόσιους φορείς?

Πώς είναι δυνατόν τα αναγκαία μέσα ενός σύγχρονου αναβαθμισμένου τεχνολογκού ιδρύματος, όπως οι σύγχρονες βιβλιοθήκες, τα κέντρα Η/Υ και δικτύων, οι δομές διαχείρισης ειδικών λογαριασμών έρευνας να θυσιάζονται με αυτή την πολιτική? Πώς είναι δυνατόν να απομακρύνεται το 45% του υποστηρικτικού προσωπικού και το 70% του διοικητικού προσωπικού του ΕΜΠ?

Μια απάντηση μόνο μπορεί να δοθεί:

Να αναγκαστούν οι διοικήσεις και το διδακτικό/ερευνητικό προσωπικό να περάσουν άμεσα στο στάδιο επιβολής διδάκτρων και στην εξασφάλιση πόρων με την απόλυτη προσαρμογή τους στην αγορά, ώστε να στελεχώσουν τις κατεστραμμένες δομές με το αναγκαίο προσωπικό. Να μετασχηματιστούν δηλαδή κατά τα πρότυπα ενός ιδιωτικού, ημικρατικού κολλεγίου Αγγλοσαξωνικής κοπής.

Το ΕΜΠ λοιπόν, ως πειραματόζωο, με αυτά τα χαρακτηριστικά, θα παρασύρει ως χιονοστιβάδα όλο το σύστημα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη χώρα μας, κι αυτό δεν είναι μια απλή απαίτηση των δανειστών μας, ώστε να συμπληρωθεί ο αριθμός των 12500 διαθεσιμοτήτων. Είναι απόρροια του πυρήνα της πολιτικής τους που εδράζεται στο οικονομικό υποδειγμα: αν θέλετε να επιβιώσετε ως χώρα, αφήστε την αγορά να λειτουργήσει ως ο απόλυτος ρυθμιστής των νέων πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών σχέσεων του νεοφιλελεύθερου υποδείγματος.

Οι καλοθελητές αυτής της πολιτικής είναι δυστυχώς υπαρκτοί μέσα στο πανεπιστήμιο σήμερα. Πρόκειται για τους πανεπιστημιακούς που πρωτοστάτησαν την προηγούμενη χρονιά στην εκλογή των Συμβουλίων Ιδρύματος και επικαλούνται τώρα, ως αιτία του συντελούμενου κακού, την μη πιστή εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου Διαμαντοπούλου/Αρβανιτόπουλου. Εάν αυτοί περιμένουν σιωπηλοί, φοβούμενοι την μήνιν των εργαζομένων, που βλέπουν την πόρτα εξόδου από το ΕΜΠ, απομένει, σε όσους αντιστέκονται, να ενισχύσουν τις δυνάμεις τους σε ένα κοινό μέτωπο όλης της τριτοβάθμιας με τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, ώστε να μην πέσει και ένα από τα τελευταία προπύργια κατά του νεο-φιλελευθερισμού που είναι το δημόσιο πανεπιστήμιο.

Την Πέμπτη 03/10/13 οι εργαζόμενοι του ΕΜΠ και συμπαραστάτες τους προχώρησαν σε νέα κινητοποίηση. Διαδήλωσαν σε όλη τη διαδρομή από το campus του ΕΜΠ στου Ζωγράφου μέχρι τα Προπύλαια, όπου ενώθηκαν με άλλους εργαζόμενους, φοιτητές, μαθητές και καθηγητές στο Πανεκπαιδευτικό Συλλαλητήριο.

Διαδήλωσαν με μάσκες, θέλοντας να δείξουν ότι η πολιτική της κυβέρνησης τους μεταχειρίζεται ως αριθμούς. Απολύοντάς τους, τους καταργεί ως πρόσωπα, γι αυτό φορούν τις μάσκες της θλίψης και της οργής. Πορεύονται ο ένας πίσω από τον άλλον στους δρόμους της Αθήνας για να συνειδητοποιήσει ο λαός, ότι κάθε απολυόμενος είναι ένας ξεχωριστός άνθρωπος, και ότι το νούμερο των 399 διαθέσιμων – απολυόμενων είναι εφιαλτικά μεγάλο.
Συνέχεια →