Αγαπητές και αγαπητοί συνάδελφοι,

Οι προσεχείς εκλογές της 19ης Δεκεμβρίου για την εκλογή των μελών του ΔΣ του Συλλόγου ΔΕΠ ΕΜΠ και αντιπροσώπων για το συνέδριο της ΠΟΣΔΕΠ, βρίσκουν το ΕΜΠ και όλους μας σε μια ακόμα κρίσιμη περίοδο.

Μεγάλο διακύβευμα της τρέχουσας περιόδου είναι η διακηρυγμένη πρωτοβουλία της κυβέρνησης για ίδρυση Ιδιωτικών Πανεπιστημίων, με μια ανήκουστη, για οποιαδήποτε συνταγματική δημοκρατία, λαθροχειρία, στην οποία ομολογείται ανοιχτά η προσπάθεια παραχάραξης του συντάγματος! Πέρα από την έντονη ανησυχία για το αντιδημοκρατικό και αντιθεσμικό αυτό ολίσθημα, η συγκεκριμένη πρωτοβουλία της κυβέρνησης που αφορά στα πανεπιστήμια μπορεί να αξιολογηθεί κοιτάζοντας τη συνολική εικόνα.

• To 2009, η κρατική επιχορήγηση (Τακτικός Προϋπολογισμός και Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων), ανέρχονταν στα 20,3 εκατ. ευρώ. Το 2022 το αντίστοιχο ποσό ήταν 6,4 εκατ. ευρώ, εν πολλοίς σταθερό τα τελευταία χρόνια, πράγμα που σημαίνει ένα αθροιστικό έλλειμμα πάνω από 150 εκ. ευρώ για το ΕΜΠ.  Οι πραγματικές απώλειες είναι σημαντικά υψηλότερες αν ληφθούν υπόψη οι πόροι που χάθηκαν από την απώλεια των υπέρ ΕΜΠ κρατήσεων και το «κούρεμα» των αποθεματικών του Ιδρύματος με το PSI. Ο διαρκής αυτός οικονομικός στραγγαλισμός όχι μόνο καθιστά αδύνατη την απαραίτητη ανάπτυξη σύγχρονων ερευνητικών και εκπαιδευτικών υποδομών αλλά οδηγεί σε καθημερινές εικόνες υπανάπτυξης και παρακμής, όπου ούτε τα στοιχειώδη (θέρμανση-ψύξη, φωτισμός και λειτουργία εγκαταστάσεων υγιεινής) δεν είναι δεδομένα. Σε αυτό πρέπει να προστεθεί και η δραματική υποστελέχωση: Το 2009, τα μέλη ΔΕΠ του ΕΜΠ ήταν πάνω από 600, ενώ σήμερα είναι λιγότερα από 390 (περίπου 35% μείωση), με όλα όσα αυτό συνεπάγεται τόσο για τις συνθήκες εργασίας των μελών ΔΕΠ όσο και για το επίπεδο σπουδών στο ΕΜΠ.
• Έναντι αυτής της οριακής κατάστασης λειτουργίας των δημόσιων πανεπιστημίων η κυβέρνηση, προκλητικά, αποφασίζει ως «πρώτη κίνηση» της να υλοποιήσει τον διακαή της πόθο: την ίδρυση Ιδιωτικών Πανεπιστημίων. Αφού υπονόμευσε συστηματικά, τόσο αυτή όσο και προηγούμενες κυβερνήσεις τα δημόσια πανεπιστήμια παραβιάζοντας τη συνταγματική επιταγή για τη στήριξή τους, έρχεται τώρα να θεσμοθετήσει τον ανταγωνιστή τους. Πόσο, άραγε, θεμιτό και ηθικό είναι κάτι τέτοιο; Κι αν για τα δημόσια πανεπιστήμια η ίδρυση των ιδιωτικών ΑΕΙ είναι συνώνυμη της επίσημης εγκατάλειψης, για τον ελληνικό λαό σημαίνει την απώλεια ενός ακόμα δημόσιου αγαθού, όπως ακριβώς συνέβη στον χώρο της Υγείας: Ο συστηματικός μαρασμός του δημόσιου συστήματος υγείας πριμοδότησε μια αγορά για ιδιωτικές υπηρεσίες υγείας, η οποία οδήγησε σε περαιτέρω εγκατάλειψη των δημόσιων υγειονομικών δομών, αλλά και στασιμότητα των ήδη εξαιρετικά χαμηλών αμοιβών του προσωπικού τους. To «Ελεύθερο Πανεπιστήμιο» θα αναβαθμίσει τα Δημόσια Πανεπιστήμια, όσο τα Ιδιωτικά Νοσοκομεία αναβάθμισαν τα Δημόσια…
• Οι πρόσφατες αυξήσεις του Ν. 5045/2023 παρουσιάστηκαν, δυστυχώς, από όσους έχουν προτεραιότητα την υποστήριξη της κυβερνητικής πολιτικής, ως μερική αποκατάσταση των χρόνιων αδικιών. Στην πραγματικότητα, η μισθολογική μας αντιμετώπιση, παραμένει κατάφωρα άδικη έναντι των άλλων ειδικών μισθολογίων, και ειδικά των δικαστικών λειτουργών. Οι πρόσφατες αυξήσεις μόλις και μετά βίας αντιστοιχούν στους ονομαστικούς μισθούς των προ του Ν. 4093/2012 περικοπών για τις χαμηλές βαθμίδες, ενώ για τη βαθμίδα του Καθηγητή στο υψηλότερο μισθολογικό κλιμάκιο οι ετήσιες μεικτές απολαβές είναι μειωμένες κατά 6% περίπου, παραβιάζοντας καταφανώς τις σχετικές αποφάσεις του ΣτΕ. Σε πραγματικές τιμές δε, η αγοραστική μας δύναμη με το νέο μισθολόγιο είναι μειωμένη από 12% (για τις χαμηλές βαθμίδες) έως 20% περίπου (για τη βαθμίδα του Καθηγητή στο ανώτερο μισθολογικό κλιμάκιο) σε σύγκριση με το μισθολόγιο του Ν. 4093/2012 και 35% έως 42% σε σχέση με το προ των μνημονιακών περικοπών μισθολόγιο, με το οποίο πρέπει να συγκρίνουμε. Και βέβαια, ούτε κουβέντα για τα αναδρομικά της περιόδου Ιανουάριος 2017-Σεπτέμβριος 2022. «Ατομική ευθύνη» η διεκδίκησή τους…

Πιστεύουμε ότι η προσεχής περίοδος θα είναι καθοριστική για το μέλλον της Δημόσιας Ανώτατης Εκπαίδευσης και τον δωρεάν χαρακτήρα της, ο οποίος διαμόρφωσε καθοριστικά την Ελληνική κοινωνία, δίνοντας τη δυνατότητα σε νέους και νέες από μη-εύπορες οικογένειες να αλλάξουν το κοινωνικό τους πεπρωμένο προς το καλύτερο. Οι Πανεπιστημιακοί Δάσκαλοι ΕΜΠ,  θεωρούμε τη γνώση, όχι ως εμπόρευμα, αλλά ως ένα βασικό κοινωνικό αγαθό που παράγεται συλλογικά και ανήκει στην κοινωνία, με την πρόσβαση σε αυτό να αποτελεί μέτρο δημοκρατικότητας και δικαιοσύνης ενός κοινωνικού σχηματισμού. Έχοντας απόλυτη συναίσθηση του κοινωνικού ρόλου του Δημόσιου Πανεπιστημίου θεωρούμε αδιαπραγμάτευτο χρέος μας την υπεράσπισή του.

Η απερχόμενη πλειοψηφία του ΣΔΕΠ δεν στάθηκε αντάξια των ευθυνών της απέναντι στους συναδέλφους και της ιστορίας του Συλλόγου. Η θητεία της ταυτίστηκε με μια απόλυτη επιδείνωση των συνθηκών ζωής και εργασίας μας. Ωστόσο, αυτό δεν οδήγησε σε αποφάσεις και, κυρίως,  δράσεις του Συλλόγου αντίστοιχες της κατάστασης. Αντιθέτως, τόσο εντός ΕΜΠ, έφτασε σχεδόν να αποτελεί… γραφείο τύπου της διοίκησης, όσο και σε σχέση με τη κυβέρνηση, πρωτεύουσα παράμετρος υπήρξε η επί της ουσίας υπεράσπιση της πολιτικής της. Έτσι ο ΣΔΕΠ, μακριά από το ζητούμενο του να αποτελεί έναν χώρο γόνιμης συνάντησης και σύνθεσης απόψεων, αποτέλεσε πεδίο στείρας καταγραφής προδιαμορφωμένων θέσεων, με κριτήριο πολιτικές «συμπάθειες» και δεσμεύσεις.

Οι Πανεπιστημιακοί Δάσκαλοι ΕΜΠ αποτελούμε μια ανοικτή συλλογικότητα διαλόγου και συνδιαμόρφωσης γνώμης που στέκεται μακριά από προκαθορισμένες κυβερνητικές και κομματικές γραμμές, καθώς και προσωπικές ατζέντες. Αντίθετοι προς την μοναχική ατομικότητα που κατακερματίζει την ακαδημαϊκή ζωή περιορίζοντάς την στους τοίχους των γραφείων και των εργαστηρίων μας, προτάσσουμε την συλλογικότητα ως απαραίτητη συνθήκη δημιουργικής ύπαρξης και έκφρασης μέσα στο ΕΜΠ. Αντιλαμβανόμαστε την αξία μιας δημοκρατικής ακαδημαϊκής κοινότητας με ζωντανή αλληλεπίδραση και σεβασμό όλων των συνιστωσών της – καθηγητών, φοιτητών, ερευνητών και εργαζομένων – για τη διαμόρφωση των ακαδημαϊκών εκείνων συνθηκών που προάγουν την παραγωγή και τη μετάδοση της επιστημονικής γνώσης και την απόδοση των αποτελεσμάτων της ως κοινωνικό αγαθό.

• Υπερασπιζόμαστε μια δημόσια και δωρεάν ανώτατη εκπαίδευση, υψηλού επιπέδου και πρωτοπόρα σε ιδέες και αξίες, σύμμαχο της ελληνικής κοινωνίας. Τα σημερινά επίπεδα υποχρηματοδότησης και υποστελέχωσης τη μετατρέπουν σε παρία του διεθνούς επιστημονικού γίγνεσθαι και την ωθούν να γίνει, ακόμη περισσότερο, αντικείμενο εμπορευματοποίησης. Να μην κατατεθεί το σ/ν για την ίδρυση «μη κρατικών»-ιδιωτικών πανεπιστημίων μέσω συνταγματικής λαθροχειρίας.
• Υπερασπιζόμαστε το δικαίωμα του πανεπιστημιακού σε μισθολογικές απολαβές, αντίστοιχες του λειτουργήματος που επιτελεί. Να σταματήσει άμεσα ο εμπαιγμός με τα αναδρομικά και να υλοποιηθούν στο ακέραιο οι αποφάσεις του ΣτΕ για τους μισθούς των πανεπιστημιακών. Να επιστρέψουν οι μισθοί άμεσα στα προ-μνημονιακά επίπεδα. Διεκδικούμε αύξηση των συντάξεων σε αξιοπρεπή επίπεδα.
• Υπερασπιζόμαστε τη δημοκρατία στα πανεπιστήμια και την ουσιαστική αυτοτέλειά τους. Να καταργηθεί ο Ν. 4957/2022, που επιβλήθηκε παρά τη σχεδόν καθολική και κλιμακούμενη απόρριψή του από την πανεπιστημιακή κοινότητα. Διεκδικούμε ένα νέο δημοκρατικό θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας.

Για τις προσεχείς εκλογές του ΣΔΕΠ δεν ζητούμε απλώς την στήριξη των Πανεπιστημιακών Δασκάλων με μια εντολή ανάθεσης και εκπροσώπησης. Πολύ περισσότερο ζητούμε την ενεργό συμμετοχή όλων των συναδέλφων στην αναγέννηση του ΣΔΕΠ ως ανεξάρτητου συλλογικού φορέα, με ρόλο μαχητικό στη διεκδίκηση των δικαιωμάτων και αναγκών μας, με πλούσιες σε περιεχόμενο και μαζικές δημοκρατικές διαδικασίες, ικανό να εκφράσει τις ανησυχίες μας και να υπερασπιστεί το ρόλο του ΕΜΠ στην κοινωνία, θυμούμενοι τα λόγια του ποιητή Γ. Σεφέρη:

«…Σ’ αυτόν τον κόσμο που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους….»

ΠΔ_για εκλογές ΔΣ ΕΜΠ – ΠΟΣΔΕΠ

ΠΔ_Ψηφοδέλτιο_ΣΔΕΠ_2023

ΠΔ Ψηφοδέλτιο ΠΟΣΔΕΠ 2023

Την τριετία 2010 – 2012 οι περικοπές των μισθών των μελών ΔΕΠ άγγιξαν το 40%. Η απόφαση 4741/2014 του ΣτΕ αλλά και η μεταγενέστερη απόφαση του Συμβουλίου Συμμόρφωσης του ΣτΕ (1/2017), έχουν κρίνει αντισυνταγματικές τις μειώσεις στις αποδοχές των μελών ΔΕΠ που έγιναν τον Αύγουστο του 2012. Κι ενώ σε άλλες κατηγορίες ειδικών μισθολογίων υπήρξε πλήρης ή μερική αποκατάσταση, η Κυβέρνηση, το Μάιο του 2017 με το συμπληρωματικό Μνημόνιο (Ν.4452/2017),  νομοθέτησε νέο ειδικό μισθολόγιο για τα μέλη ΔΕΠ το οποίο επέφερε περαιτέρω μειώσεις στις καθαρές αποδοχές έως και 5,5% και μάλιστα αναδρομικά από 1/1/2017! Παρά τις δεσμεύσεις του Υπουργού Οικονομικών για επανεξέταση από την Κυβέρνηση του μισθολογίου των μελών ΔΕΠ ο εμπαιγμός συνεχίζεται. Ο Υπουργός Οικονομικών δεν έχει προχωρήσει καν στη συγκρότηση του τεχνικού κλιμακίου που ο ίδιος πρότεινε στη συνάντηση με την ΕΓ της ΠΟΣΔΕΠ για την επεξεργασία των θεμάτων του ειδικού μισθολογίου και τηρεί σιγήν ιχθύος για το αν είναι διατεθειμένος να διαθέσει κονδύλια για το ειδικό μισθολόγιο των μελών ΔΕΠ.

Την ίδια στιγμή, ο Υπουργός Οικονομικών σε αγαστή συνεργασία με τον Υπουργό Παιδείας φρόντισαν, εν μέσω θερινής ραστώνης, να περάσουν (επιτέλους μετά από τρεις προσπάθειες!) τη χαριστική διάταξη για τους πανεπιστημιακούς που ασκούσαν ελευθέριο επάγγελμα και δεν απέδιδαν τη σχετική παρακράτηση στους ΕΛΚΕ των Ιδρυμάτων τους (άρθρο 35 του Ν. 4559/2018). Η ρύθμιση αυτή είναι πελατειακή, κυνική και αήθης. Προσβάλει δε διπλά τους μισθοσυντήρητους συναδέλφους που βλέπουν νέες περικοπές αντί αποκατάστασης των μισθών τουλάχιστον στα επίπεδα του 2012, καθώς η ρύθμιση συνοδεύεται με τη φαεινή ιδέα να διατεθούν τα έσοδα που θα εισπράξουν οι ΕΛΚΕ από τις παλιές οφειλές αποκλειστικά για τη χρηματοδότηση έργων όσων ασκούσαν επιχειρηματική δραστηριότητα αλλά απέδιδαν τη σχετική παρακράτηση και όχι για άλλες δραστηριότητες των ΕΛΚΕ προς όφελος των Α.Ε.Ι. (υποτροφίες Υ.Δ., αναπτυξιακά προγράμματα Σχολών, κ.λπ.)!!

Καλούμε όλους τους συναδέλφους να συμμετάσχουν στη διήμερη προειδοποιητική απεργία που έχει προκηρύξει η ΠΟΣΔΕΠ, με την από 1.6.2018 απόφαση της ΔΕ, για τις 3 και 4 Σεπτεμβρίου 2018, με σκοπό να σταλεί ένα ηχηρό μήνυμα προς την Κυβέρνηση ότι ο εμπαιγμός σταματάει εδώ!

Τέλος στον εμπαιγμό

Στις 25/1/2018, πραγματοποιήθηκε στη Φιλοσοφική Σχολή του ΕΚΠΑ συνάντηση διαφόρων  Συλλόγων Μελών ΔΕΠ του ΕΚΠΑ και άλλων Πανεπιστημίων, μετά από πρόσκληση του Συλλόγου Διδακτικού Προσωπικού της Φιλοσοφικής Σχολής. Το ζητούμενο της συνάντησης υπήρξε ο σχεδιασμός ενός κοινού πλαισίου δράσης ενάντια στις νέες μισθολογικές περικοπές και στην υποχρηματοδότηση των ΑΕΙ. Στη συνάντηση αυτή, ως πρώτο βήμα, προτάθηκε να πραγματοποιηθούν Γ.Σ. στους Συλλόγους ώστε να αποφασιστεί από όλες τις Συνελεύσεις διήμερη προειδοποιητική απεργία στις 7 -8/3/2018.

Ο ΣΔΕΠ ΕΜΠ συμμετείχε στη συνάντηση και στήριξε την πρωτοβουλία. Ωστόσο, ένα πολύ δυσάρεστο γεγονός, που γνωρίζουμε όλοι, επισκίασε τις προσπάθειες που καταβάλλονταν από το Σύλλογο στην κατεύθυνση αυτή.

Στις 7 και 8/3/2018, δεκατρείς Σύλλογοι Μελών ΔΕΠ (Φιλοσοφικής ΕΚΠΑ, Θεολογικής Σχολής ΕΚΠΑ, Σχολής Θετικών Επιστημών ΕΚΠΑ, Σχολής Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού ΕΚΠΑ, Ιατρικής ΕΚΠΑ, Παιδαγωγικoύ Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης ΕΚΠΑ, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών ΕΚΠΑ, Ιατρικής ΑΠΘ, ΕΣΔΕΠ ΑΠΘ, Παντείου Πανεπιστημίου, Πανεπιστημίου Αιγαίου, Πανεπιστημίου Πατρών και Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών), συμμετείχαν με διάφορες μορφές (απεργία ή στάσεις εργασίας) στις κινητοποιήσεις που είχαν αποφασιστεί στο πλαίσιο αυτής της συντονισμένης δράσης αλλά και της απόφασης της Ε.Γ. της ΠΟΣΔΕΠ της 1/3/2018.

Ο αγώνας απέναντι στην απαράδεκτη πολιτική της κυβέρνησης με τις νέες μειώσεις στις αποδοχές των καθηγητών Πανεπιστημίου και με τη συνεχιζόμενη υποχρηματοδότηση των ιδρυμάτων δεν κατέληξε με αυτή τη διήμερη κινητοποίηση. Τώρα άρχισε και θα είναι μακρύς και δύσκολος.

Ως Πανεπιστημιακοί Δάσκαλοι ΕΜΠ θα επιχειρήσουμε στο αμέσως επόμενο διάστημα να ξαναβρούμε τον βηματισμό μας ως Σύλλογος και να αναπτύξουμε, μαζί με όλους τους άλλους Συλλόγους ΔΕΠ, ένα κοινό μέτωπο δράσεων, διεκδικώντας:

• εφαρμογή των αποφάσεων του ΣτΕ για επαναφορά των μισθών μας στα επίπεδα του 2012 με τη νομοθέτηση ενός νέου μισθολογίου, το οποίο θα ανταποκρίνεται στον ρόλο και στην προσφορά των Πανεπιστημιακών στην κοινωνία, καθώς και στις απαιτήσεις του έργου τους,
• αύξηση της χρηματοδότησης των Πανεπιστημίων και προκήρυξη νέων θέσεων προσωπικού για την αντιμετώπιση των σταθερά μεγάλων αναγκών της ακαδημαϊκής λειτουργίας τους
• κατάργηση των γραφειοκρατικών διαδικασιών που δυσχεραίνουν την εκπαιδευτική και ερευνητική δραστηριότητα των μελών της πανεπιστημιακής κοινότητας
• συντάξεις στους αφυπηρετήσαντες καθηγητές, αντάξιες του λειτουργήματος που άσκησαν, ανάλογες προς τις υψηλές ασφαλιστικές εισφορές που κατέβαλαν και ικανές να τους εξασφαλίσουν ένα στοιχειώδες βιοτικό επίπεδο μετά την αποχώρηση από το λειτούργημά τους.

Ακαδημαϊκή αξιοπρέπεια

Δυο χρόνια πέρασαν από τις τελευταίες εκλογές του Συλλόγου ΔΕΠ ΕΜΠ και της ΠΟΣΔΕΠ. Το ΕΜΠ μόλις είχε βγει νικηφόρα (αλλά ματωμένο) από τη σκληρή μάχη για την απόκρουση των διαθεσιμοτήτων-απολύσεων των μισών υπαλλήλων του. Σε αυτή τη  σκληρή μάχη επιβίωσης συγκροτήθηκε το μέτωπο των δυνάμεων που υπερασπίστηκε το «κοινό μας σπίτι», μακριά από παλιούς διαχωρισμούς (αν και οι «Λακεδαιμόνιοι» δεν έλειψαν, δυστυχώς…). Την ίδια περίοδο, μια πολιτική αλλαγή που αμφισβητούσε τον μονόδρομο της αέναης λιτότητας  που τα μνημόνια εμμονικά επιβάλλουν, έσπερνε ένα αέρα αισιοδοξίας στην ελληνική κοινωνία.

…Μη βαδίζεις μπροστά μου γιατί μπορεί να μην σε ακολουθήσω. Μη βαδίζεις πίσω μου γιατί μπορεί να μη σε οδηγήσω. Βάδιζε πλάι μου και γίνε ο σύντροφός μου…

Και σήμερα; Σήμερα που δυνάμεις που επαγγέλονταν μια άλλη πορεία για τον τόπο βρίσκονται στο τιμόνι της εφαρμογής των ίδιων συνταγών; Υπάρχει ελπίδα για τον τόπο; Είμαστε υποχρεωμένοι να ξεκινήσουμε από αυτό, γιατί η συζήτηση για τις προοπτικές του ελληνικού πανεπιστημίου έχει ως οριακή συνθήκη την πορεία της ελληνικής κοινωνίας.

Οι Πανεπιστημιακοί Δάσκαλοι ΕΜΠ μοιράζονται διαφορετικές εκτιμήσεις και απόψεις για το πώς φτάσαμε ως εδώ και τι πρέπει να γίνει από εδώ και μπρος, όπως κάθε ζωντανός χώρος σκέψης και δράσης, αλλά συμφωνούμε σε δυο βασικές διαπιστώσεις, καθοριστικής σημασίας.

Πρώτον, ο δρόμος που μας προτείνουν, όχι μόνο δε συνιστά διέξοδο, αλλά απεναντίας είναι δρόμος ολοκληρωτικής καταστροφής των παραγωγικών και πνευματικών δυνάμεων της χώρας. Ας ακούσουμε τους ίδιους τους «σωτήρες». Ο Τόμσεν δηλώνει ότι η χώρα θα επιστρέψει σε προ κρίσης επίπεδα ανεργίας μετά από 20 χρόνια (!). Το ΔΝΤ δηλώνει ότι το δημόσιο χρέος θα βρίσκεται το 2060 στο 270% του ΑΕΠ και ότι ούτε πλεονάσματα του 3,5% για 10 χρόνια δεν επαρκούν για την εξυπηρέτηση του χρέους. Αυτό που εξυφαίνεται συστηματικά για τον τόπο είναι η εφιαλτική προοπτική μιας μόνιμης κατάστασης παρακμής και επιτροπείας για την ελληνική κοινωνία. Αυτό δεν μπορεί να είναι η λύση! Πρέπει να σταθούμε στα πόδια μας και με πίστη στις δυνάμεις μας να χαράξουμε μια διαφορετική προοπτική. Αλλιώς, θα μας αξίζει ο στίχος  του Βάρναλη:

δειλοί, μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα,
προσμένουμε, ίσως, κάποιο θάμα!

Δεύτερον, η έμπρακτη προάσπιση της ζωής μας, ο αγώνας  ενάντια σε μια πολιτική που την αποδιαρθρώνει, όποιος και αν είναι αυτός που την υλοποιεί,  αποτελεί όρο επιβίωσης και καθήκον για την υπεράσπιση της αξιοπρέπειάς μας και την εξασφάλιση των ελάχιστων προϋποθέσεων για να κάνουμε σωστά τη δουλειά μας. Ταυτόχρονα, είναι αυτό που κρατά την ελπίδα, για μια άλλη πορεία της χώρας, ζωντανή και δίνει όραμα, ειδικά στη νέα γενιά που αντιμετωπίζει ακόμη πιο δύσκολες συνθήκες.

Δε δίνουμε, λοιπόν, μια μάχη οπισθοφυλακών, για την «τιμή των όπλων». Απεναντίας, ο απεγκλωβισμός από τον πειθαναγκασμό του «δεν υπάρχει άλλη λύση», συνιστά το πρώτο μεγάλο βήμα για να βρεθεί μια πραγματική λύση και να αποφύγουμε τον προδιαγεγραμμένο κοινωνικό όλεθρο. Η πραγματικότητα είναι μαζί μας και η ελληνική κοινωνία δε θα μείνει για πολύ ακόμη αποσβολωμένη  από το σοκ στο οποίο την έχουν υποβάλλει.

Οι θέσεις μας,  είναι γνωστές. Αυτό που αλλάζει είναι το γεγονός ότι γίνονται ακόμη πιο επίκαιρες, κατά τη γνώμη μας, στην τρέχουσα συγκυρία:

• Υπερασπιζόμαστε μια δημόσια και δωρεάν ανώτατη εκπαίδευση, υψηλού επιπέδου και πρωτοπόρα σε ιδέες και αξίες, σύμμαχο της ελληνικής κοινωνίας στις δύσκολες στιγμές που περνά και εφαλτήριο για την υπέρβαση της κρίσης. Τα σημερινά επίπεδα (υπο)χρηματοδότησης τη μετατρέπουν σε παρία του διεθνούς επιστημονικού γίγνεσθαι και την ωθούν να γίνει, ακόμη περισσότερο, αντικείμενο εμπορευματοποίησης.
• Υπερασπιζόμαστε το δικαίωμα του πανεπιστημιακού σε αξιοπρεπή αμοιβή, ώστε να μπορεί απερίσπαστος να αφοσιωθεί στα καθήκοντά του. Δεν αποδεχόμαστε μια ζωή «γυρολόγου»- που θα τσιμπολογά πρόσθετα έσοδα, από δω κι από κει, για να επιβιώσει. Να σταματήσει άμεσα ο εμπαιγμός και να υλοποιηθούν άμεσα οι αποφάσεις του ΣτΕ για τους μισθούς των πανεπιστημιακών.
• Υπερασπιζόμαστε τη δημοκρατία στα πανεπιστήμια και την ουσιαστική αυτοτέλειά τους. Να καταργηθούν οι νόμοι Διαμαντοπούλου- Αρβανιτόπουλου, που εισήγαγαν (πρώτοι αυτοί!) την επιτροπεία των ελληνικών πανεπιστημίων από τους ξένους και την αυταρχική διοίκηση. Τα πανεπιστήμια της κρίσης είναι πυριτιδαποθήκες προβλημάτων και το τελευταίο που χρειάζονται είναι η «ελέω θεού» διοίκηση από «σατραπίσκους».

Οι Πανεπιστημιακοί Δάσκαλοι ΕΜΠ ήμασταν παρόντες σε όλες τις κρίσιμες μάχες, και στις μικρές και στις μεγάλες, με σταθερή παρουσία και καθαρές θέσεις, με επιχειρηματολογημένη άποψη για τα τεκταινόμενα και μέσα στο ΕΜΠ και γενικότερα στα πανεπιστήμια. Αντιδράσαμε με όλη τη δύναμή μας στη μισθολογική κατρακύλα («Οι μνημονιακές “υποχρεώσεις” της κυβέρνησης βλάπτουν σοβαρά (και) τα μέλη ΔΕΠ!») και στις αναξιοπρεπείς συντάξεις («Ο θάνατος του πανεπιστημιακού…»). Αποκαλύψαμε τη ριζική μετάλλαξη που εγκυμονεί για τα πανεπιστήμια η ανάθεση αυτοδύναμης διδασκαλίας με το κομμάτι και 300€ το μήνα «(Μια καθόλου ακίνδυνη κίνηση “βοήθειας” των πανεπιστημίων»). Παλέψαμε για την ανατροπή της απαράδεκτης κατάστασης ο απόφοιτος του ΕΜΠ να χρειάζεται 6-9 χρόνια για να αποκτήσει επαγγελματικό πτυχίο. Αρνηθήκαμε το δόλωμα των αμειβόμενων μεταπτυχιακών («Νομοσχέδιο για τα μεταπτυχιακά: “καταπίνοντες την κάμηλον…”»), και για λόγους αρχής και επειδή θα χρησιμοποιούνταν για την περαιτέρω συρρίκνωση του μισθού, με το επιχείρημα «εσείς τα παίρνετε από παντού». Υπερασπιστήκαμε το ΕΜΠ στη μάχη του με το Υπουργείο Παιδείας στο θέμα της χρηματοδότησης («Εκεί που μας χρωστούσαν….»). Αναλάβαμε πρωτοβουλίες στο πλαίσιο του Συλλόγου, όσον αφορά στις προσφυγές για τη δικαστική διεκδίκηση της αναπλήρωσης των μισθολογικών απωλειών και την επιστροφή των ασφαλιστικών εισφορών της «ειδικής προσαύξησης» κλπ.

Ο Σύλλογος ΔΕΠ ΕΜΠ δραστηριοποιήθηκε σε ένα βαθμό, αλλά έκανε λίγα πράγματα με κριτήριο το τι θα έπρεπε να είχε κάνει. Εκείνο που, κυρίως, έλειψε είναι η συλλογική συζήτηση και η μαζική, αποφασιστική δράση. Δεν βγάζουμε την ουρά μας έξω από τις ευθύνες γι αυτό, ούτε προσποιούμαστε τους ανεπηρέαστους από τις χαμηλές πτήσεις των καιρών. Όμως, οι ευθύνες εκείνων  που κατέβασαν παράταξη στο Σύλλογο, διεκδικήσαν και πήραν την ψήφο αρκετών συναδέλφων και μετά …εξατμίστηκαν (κυριολεκτικά) είναι μεγάλες.  Κατέβηκαν μόνο για να αδρανοποιήσουν το Σύλλογο; Τόση υποτίμηση, ακόμη και αυτών που τους ψήφισαν;

Θα χρειαστούμε το Σύλλογο. Ας πάρουμε ένα παράδειγμα: ως γνωστόν, οι αμοιβές των πανεπιστημιακών στη χώρα μας, μετά το συντριπτικό χτύπημα των τελευταίων ετών κατά 40%, είναι από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη. Όμως, ένας από τους δείκτες του ΟΟΣΑ για την Παιδεία είναι να συγκρίνονται οι αμοιβές αυτές με το μέσο μισθό. Με τη συνεχή καταβαράθρωση των μισθών, οι πανεπιστημιακοί στην Ελλάδα θα εμφανίζονται λίαν συντόμως ως … οι πιο καλοπληρωμένοι πανεπιστημιακοί στον κόσμο! Σημειωτέον, ο νέος Υπουργός Παιδείας έχει ανακοινώσει ότι θα ακολουθήσει ως κόρη οφθαλμού τις προτάσεις του ΟΟΣΑ για την Παιδεία. Όπερ σημαίνει… «έρχεται βροχή, έρχεται μπόρα…». Και δεν υπάρχει ασφαλές προσωπικό καταφύγιο, για κανέναν. Θα πρέπει να ξανα-ανακαλύψουμε το Σύλλογο, να πετάξουμε τη σκουριά πάνω από τη συλλογική δράση.

Χρειαζόμαστε μια άλλη ΠΟΣΔΕΠ. Η σημερινή πλειοψηφία της σπατάλησε όλες της τις δυνάμεις για την πλήρη επαναφορά του «Ιερού Δισκοπότηρου» των νόμων Διαμαντοπούλου- Αρβανιτόπουλου, όταν δεν πίεζε για πιστή εφαρμογή των μνημονιακών επιταγών ή δεν προωθούσε προκλητικά τα πολύ στενά συμφέροντα εκείνου του τμήματος των μελών ΔΕΠ που χρησιμοποιούν τον τίτλο του καθηγητή για αχαλίνωτη  επαγγελματική δραστηριότητα. Φέρει σημαντική ευθύνη για την εξαιρετικά δύσκολη θέση που βρίσκεται σήμερα ο κλάδος. Η Συνάντηση Πανεπιστημιακών Δασκάλων πάλεψε για τον αναπροσανατολισμό της δράσης της ΠΟΣΔΕΠ, αλλά ο λόγος της συνάντησε «ώτα μη ακουόντων». Μια νέα πορεία της ΠΟΣΔΕΠ, με ριζική ανατροπή των σημερινών συσχετισμών είναι περισσότερο από ποτέ αναγκαία.

Καλούμε, λοιπόν, κάθε συνάδελφο να συμμετέχει στις εκλογές του Συλλόγου και στις εκλογές για την ΠΟΣΔΕΠ, για να ενισχύσει το κοινό μήνυμα «είμαστε εδώ!». Ζητάμε, ως Πανεπιστημιακοί Δάσκαλοι ΕΜΠ, ανοιχτά και θαρρετά, τη στήριξή σας σε αυτές τις εκλογές, μα περισσότερο απ’ όλα, αποζητούμε την κοινή δράση μετά τις εκλογές. Γιατί, όπως λέει και ο Καμύ:

«…Μη βαδίζεις μπροστά μου γιατί μπορεί να μην σε ακολουθήσω. Μη βαδίζεις πίσω μου γιατί μπορεί να μη σε οδηγήσω. Βάδιζε πλάι μου και γίνε ο σύντροφός μου…»

Βάδιζε πλάι μου….

Τα πανεπιστήμια στροβιλίζονται στη δίνη της κρίσης, όπως και ολόκληρη η ελληνική κοινωνία. Ίσως, μάλιστα, να βρίσκονται εγγύτερα από κάθε άλλο τομέα του κοινωνικού κράτους στο κέντρο της τρομακτικής αυτής περιδίνησης, μιας που οι προϋπολογισμοί τους έχουν περικοπεί κατά 70-80%, ποσοστό πολλαπλάσιο της αντίστοιχης μείωσης του ΑΕΠ. Τα πανεπιστήμια, τα κέντρα μόρφωσης της ελληνικής νεολαίας και θερμοκοιτίδες ενός καλύτερου αύριο για τη χώρα, αντιμετωπίστηκαν από τους δανειστές – επικυρίαρχους και από τις μνημονιακές κυβερνήσεις ως περιττή πολυτέλεια. Σήμερα, βρίσκονται σε συνεχή πτωτική πορεία, αντιμέτωπα με πολλαπλά προβλήματα επιβίωσης, που είναι αδύνατον να λυθούν από το περίσσευμα φιλοτιμίας και αίσθησης καθήκοντος του διδακτικού προσωπικού και των εργαζομένων τους.

Η σημερινή κυβέρνηση έχει δώσει πια πολλά δείγματα γραφής για την πολιτική της στα πανεπιστήμια, και δια των πράξεων και δια των παραλείψεων της.

• Η κυβέρνηση μοιάζει να εγκαταλείπει τα πανεπιστήμια στο έλεος της αδυσώπητης οικονομικής δυσπραγίας. Φράσεις, όπως «να μείνει η παιδεία εκτός μνημονίου γιατί προετοιμάζει το μέλλον της χώρας» έχουν αποσυρθεί ακόμη και από τη ρητορική της κυβέρνησης. Στο οικονομικό ζήτημα, εκεί που εμφανίζεται απογυμνωμένη από μακιγιάζ κάθε πολιτική, τα πράγματα είναι ξεκάθαρα. Οι δαπάνες παραμένουν σταθερά κάτω από τις στοιχειώδεις λειτουργικές ανάγκες των πανεπιστημίων, δηλαδή κάτω από το επίπεδο επιβίωσης. Ακόμη και στο θέμα των μισθών, στο οποίο υπάρχει τελεσίδικη απόφαση του ΣτΕ για επιστροφή στο επίπεδο του 2012, η κυβέρνηση αρνείται να κάνει αυτό που η ίδια υλοποίησε στην αντίστοιχη περίπτωση των δικαστικών. Αντ’ αυτού δηλώνει ότι ψάχνει να βρει τη «μαγική φόρμουλα» ώστε να «δώσει αυξήσεις» στα μέλη ΔΕΠ, αν και το συνολικό κόστος των ειδικών μισθολογίων θα πρέπει να παραμείνει «δημοσιονομικά ουδέτερο», σύμφωνα με το Μνημόνιο, δηλαδή παγωμένο.
• Οι αναπόδραστες συνέπειες αυτής της πραγματικότητας γίνεται προσπάθεια να αντιμετωπιστούν με πρόχειρο, άτολμο και αποσπασματικό τρόπο. Αλλά αυτό επιβεβαιώνει το «ενός κακού μύρια έπονται». Έτσι, για να αντιμετωπιστεί η τρομακτική έλλειψη διδακτικού προσωπικού εισάγεται ο θεσμός «μαθήματα με το κομμάτι» των 300 ευρώ, πατώντας πάνω στην απόγνωση των νέων διδακτορούχων επιστημόνων. Πρόσφατα, δε, μετά από πρόταση του «Ποταμιού», επανέρχονται σε πλήρη εκπαιδευτική και ερευνητική δράση οι ομότιμοι καθηγητές! Έτσι, τα πανεπιστήμια, χάνουν τη δυνατότητα ανανέωσης, καταδικάζονται να γερνάνε, ηλικιακά και όχι μόνο, εσαεί.  Όπως η ανάγκη εσόδων «νομιμοποίησε» το αίσχος των αυθαιρέτων, έτσι και η ανάγκη επιβίωσης των πανεπιστημίων «νομιμοποιεί» τις ελαστικές σχέσεις εργασίας στο πανεπιστήμιο, αποτελεί το πρόσχημα για τη διατήρηση παγιωμένων πυραμίδων εξουσίας μέσα στο πανεπιστήμιο (τις «νέες έδρες»), που ούτε καν η συνταξιοδότηση δεν «πρέπει»  να διαταράξει.
• Στο πρόσφατο νομοσχέδιο για τα μεταπτυχιακά η κυβέρνηση δίνει ένα ολοκληρωμένο δείγμα γραφής της πολιτικής της, με δυο σημαντικά νέα στοιχεία. Την καθ’ ολοκληρίαν υιοθέτηση του μοντέλου των τριών κύκλων σπουδών, γνωστού ως μοντέλου της Μπολόνια, και τη θεσμοθέτηση διδάκτρων. Η αντίθεση και στα δυο αποτελεί επί δεκαετίες στοιχείο ταυτότητας για το προοδευτικό ακαδημαϊκό κίνημα. Αλλά το θέμα δεν είναι η «συνέπεια στις αρχές» (αν και σε μια εποχή που δεν ξέρει κανείς «τι είναι τι» και «ποιος είναι ποιος» κι αυτό έχει μεγάλη σημασία), αλλά η ουσία. Κατ’ αρχάς, το μοντέλο της Μπολόνια αμφισβητείται σήμερα, έντονα, ακόμη και σε χώρες που το υποστήριξαν φανατικά. Οδηγεί σε ένα μαζικό, αναιμικά χρηματοδοτούμενο πρώτο κύκλο σπουδών και σε ένα μικρότερο –για όσους αντέχουν οικονομικά– δεύτερο κύκλο με δίδακτρα, που ανοίγει επαγγελματικές προοπτικές. Προτάθηκε ως η νεοφιλελεύθερη λύση για να μειωθεί «με μια κίνηση» η δημόσια χρηματοδότηση στην ανώτατη εκπαίδευση και ως τρόπος παραγωγής άμεσα εκμεταλλεύσιμου και φθηνού δυναμικού για τις επιχειρήσεις. Οδηγεί, όμως, στην ταχύτατη απαξίωση των πτυχίων και σε πολυποίκιλες απώλειες για το δημόσιο συμφέρον. Για τους λόγους αυτούς ευρύτατες δυνάμεις εντός του πανεπιστημίου έχουν διαφωνήσει και έχουν αντισταθεί στην επιβολή του μοντέλου αυτού. Η κυβέρνηση, στο ίδιο σ/ν αντί να επιβάλει την άρση των διδάκτρων όπου υπάρχουν (διορθώνοντας οριστικά το καθεστώς ζούγκλας που επικρατεί σήμερα στον τομέα αυτό), αποδέχεται και θεσμοθετεί τα δίδακτρα στις «μεταπτυχιακές» σπουδές, που δεν είναι καθόλου μεταπτυχιακές, αφού αφορούν πρόσβαση σε δικαιώματα του βασικού πτυχίου (επαγγελματικά δικαιώματα στους μηχανικούς, δυνατότητα διδασκαλίας στις καθηγητικές σχολές κλπ). Ωθεί δε τα υπαμειβόμενα μέλη ΔΕΠ να πάρουν πρόσθετη αμοιβή («αλλά με μέτρο»)  από τα δίδακτρα αυτά.
• Οι δομές εξουσίας που ο ν. 4009 εγκαθίδρυσε στα πανεπιστήμια, εξορίζοντας τη δημοκρατία από αυτά, όχι μόνο παραμένουν ανέγγιχτες, αλλά έχουν αναβαθμιστεί στον επίσημο συνομιλητή της κυβέρνησης, με απεριόριστες μάλιστα  δυνατότητες άσκησης veto, όπως έχει αποδειχτεί σε πλείστες περιπτώσεις.

Συνολικά, είτε με τη μορφή των «κατ’ οικονομία λύσεων», των συμβατών με τις μνημονιακές υποχρεώσεις, είτε με τη μορφή των μεγάλων ιδεολογικών και πολιτικών υποχωρήσεων, στη χώρα συνεχίζεται ίδιος δρόμος απαξίωσης και παρακμής της δημόσιας ανώτατης εκπαίδευσης. Συνεχίζεται η οικοδόμηση του νεοφιλελεύθερου πανεπιστήμιου, και μάλιστα  της πιο μίζερης εκδοχής του, αυτού που αναπτύσσεται  σε συνθήκες φτώχειας. Κανένα στοιχείο σοβαρής αμφισβήτησης στις καθεστηκυίες ευρωπαϊκές πολιτικές, κανένα  ίχνος φρεσκάδας και νέων ιδεών.

Όμως, όπως και πριν, ο δρόμος αυτός είναι και αδιέξοδος και καταστροφικός, σε κάθε επίπεδο αναφοράς. Για παράδειγμα, αν τα μέλη ΔΕΠ δεχτούν το ανήθικο και δηλητηριώδες δέλεαρ της αύξησης των αποδοχών μέσω διδάκτρων, αυτό θα μεταφραστεί στο κύριο επιχείρημα για την καθήλωση ή και μείωση των μισθών. Ή, πιστεύει κανείς ότι τα πανεπιστήμια θα ανθίσουν, απομυζώντας (και αυτά) τη χειμαζόμενη ελληνική οικογένεια, που δεν μπορεί να καλύψει καν τα στοιχειώδη; Ή απλά θα «στιγματιστούν» για μια κυνική συμπεριφορά, σε μια στιγμή μεγάλης δυσκολίας για το λαό μας;

Γνωρίζουμε τον αντίλογο. Μα υπάρχει άλλος δρόμος; Πάντα υπάρχει ένας άλλος δρόμος όταν αυτός που ακολουθούμε οδηγεί στην καταστροφή.  Ή αν δεν υπάρχει πρέπει να φτιαχτεί! Πόσους ακόμη γύρους καταστροφής πρέπει να ζήσει η ελληνική κοινωνία – και μαζί με αυτή και εμείς – για να αντιμετωπίσουμε τον παραλυτικό φόβο, να σταθούμε στα πόδια μας και να σχεδιάσουμε το μέλλον έξω από τον κλοιό της αποικιοκρατικού τύπου εξάρτησης που αλυσοδένει πολλές γενιές μπροστά; Ιδεοληπτική είναι η επιμονή στις νεοφιλελεύθερες «λύσεις» που τσακίζουν την κοινωνία και όχι η αναζήτηση λύσεων έξω από αυτές.

Ή, ακόμη, μήπως ένας κακός έστω συμβιβασμός μπορεί να δώσει χρόνο για την προετοιμασία μιας άλλη διεξόδου; Αλλά δεν μάθαμε πια, μετά από την τρίτη επανάληψη, ότι κάθε μνημόνιο προετοιμάζει απλά ένα επόμενο; H λογική των μνημονίων είναι να αντιμετωπιστεί η κρίση με τα εργαλεία που τη γέννησαν. Κάθε μέτρο της μνημονιακής πολιτικής που εφαρμόζεται διαμορφώνει έτσι την κοινωνία ώστε να δυσκολεύει την πορεία αλλαγής της. Είναι δυνατόν, για παράδειγμα, να προετοιμάζεται ένα ισχυρό δημόσιο δωρεάν δημόσιο πανεπιστήμιο βάζοντας δίδακτρα; Ή εξωθώντας το διδακτικό προσωπικό στην παράλληλη απασχόληση;

Η πλειοψηφία της ΠΟΣΔΕΠ, τώρα που η κυβέρνηση υιοθετεί θεμελιώδεις πλευρές της νεοφιλελεύθερης πολιτικής, πιέζει με κάθε τρόπο για περισσότερες υποχωρήσεις, χλευάζοντας στη συνέχεια την κυβέρνηση για κάθε βήμα πίσω που κάνει. Το στίγμα της διαμορφώνεται όλο και πιο καθαρά. Υπερασπίζεται με πάθος τα συμφέροντα των «επαγγελματιών»- καθηγητών και των manager των μεγάλων ερευνητικών ομάδων και προτείνει την πλήρη εμπορευματοποίηση του πανεπιστημίου. Και, όπως φάνηκε από την πρώτη κιόλας στιγμή, είναι αποφασισμένη να δώσει λυσσαλέα μάχη για να ολοκληρώσει το καταστροφικό της έργο, εκμεταλλευόμενη την ενδοτικότητα της κυβέρνησης.

Η Συνάντηση Πανεπιστημιακών Δασκάλων, ο μεγάλος ενιαίος αυτοπροσδιοριζόμενος χώρος συνδικαλιστικής έκφρασης της αριστεράς στα πανεπιστήμια, γεννήθηκε όταν η νεοφιλελεύθερη πολιτική με τους νόμους Διαμαντοπούλου-Αρβανιτόπουλου αποπειράθηκε όχι μόνο να επιβάλει πλήρως το επιχειρηματικό πανεπιστήμιο αλλά και να εξαρθρώσει το προοδευτικό ρεύμα μέσα σε αυτό. Συναντήθηκε με τους φυσικούς της συμμάχους, τους φοιτητές και τους εργαζόμενους, και συγκρότησε ένα ισχυρό προοδευτικό μέτωπο στα πανεπιστήμια που έδωσε κρίσιμες μάχες στις πιο δύσκολες στιγμές της μνημονιακής επίθεσης. Ήταν ίσως φυσιολογικό να χάσει το βηματισμό της όταν την πολιτική του αντιπάλου κλήθηκαν να υλοποιήσουν «οι δικοί μας». Όμως, η καθημερινή αβίωτη πραγματικότητα των προβλημάτων, τα μέτρα που περιγράφηκαν που όχι μόνο δεν την αντιμετωπίζουν αλλά και την οξύνουν και το όραμά μας για ένα σύγχρονο πανεπιστήμιο, ελεύθερο και δημοκρατικό, ικανό να βοηθήσει το λαό μας σε μια πορεία αναγέννησης, δεν μας επιτρέπουν να μείνουμε παθητικοί. Ποτέ δεν αποφύγαμε να πάρουμε θέση, δεν θα το κάνουμε και τώρα. Επειδή πιστεύουμε ότι η μνημονιακή πολιτική είναι καταστροφική και για τα πανεπιστήμια και για τη χώρα, θα κάνουμε ότι μπορούμε να μην περάσει, για να μείνει ανοιχτή η πόρτα μιας άλλης διεξόδου για τη χώρα. Τα αιτήματά μας, όπως αυτά έχουν επανειλημμένα διατυπωθεί στις διακηρύξεις μας, όχι απλώς παραμένουν επίκαιρα αλλά αποκτούν επείγοντα χαρακτήρα.

Και δεν θα τα αφήσουμε να μείνουν «στα χαρτιά»!

ΣΠΔ_Απέναντι στον φιλελευθερισμό