Στις 4 Δεκεμβρίου 2019 τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από το Υπουργείο Παιδείας το Σ/Ν «Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), Ειδικοί Λογαριασμοί Κονδυλίων Έρευνας Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων, Ερευνητικών και Τεχνολογικών Φορέων και άλλες διατάξεις». Η νυν ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας συνεχίζει την πρακτική των προηγούμενων ηγεσιών ως προς την αποσπασματική θεσμοθέτηση μέτρων και, μάλιστα, για μείζονος σημασίας θέματα όπως είναι η αξιολόγηση των Ιδρυμάτων της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης και η δημιουργία μιας νέας Αρχής για την ανώτατη εκπαίδευση, γεγονός που επιδεινώνει το πρόβλημα των διάσπαρτων, ασαφών και αντιφατικών νομοθετικών διατάξεων. Και βέβαια, δεν λείπουν ούτε οι περίφημες «Λοιπές διατάξεις», μέσω των οποίων λαμβάνονται αποφάσεις για πλείστα όσα σοβαρά θέματα.

Οι διατάξεις των Άρθρων 22 έως 31 που αφορούν στο πλαίσιο λειτουργίας των ΕΛΚΕ είναι πολύ κατώτερες της ανάγκης για άμεση αποδέσμευση της Έρευνας από τον γραφειοκρατικό στραγγαλισμό και των προσδοκιών που είχαν δημιουργηθεί από σχετικά (μάλλον κατευθυνόμενα) δημοσιεύματα. Επίσης,  δεν περιλαμβάνουν αντίστοιχες προβλέψεις για τη διαχείριση των κονδυλίων του Τακτικού Προϋπολογισμού, εγκαταλείποντας ένα σημαντικό τμήμα των πανεπιστημιακών δράσεων κυριολεκτικά στο έλεος μιας απίθανης  γραφειοκρατίας. Έτσι, η γραφειοκρατία και η αντίληψη πως οι συνάδελφοι είναι εν δυνάμει απατεώνες καλά κρατούν. Προφανώς, η Υπουργός κρίνει εξ ιδίων τα αλλότρια, αφού το κόμμα της ΝΔ διέθεσε σημαντικό ποσό από τη συνολική κρατική επιμορφωτική δαπάνη που έλαβε για εξόφληση χρεών του κόμματος σε Τράπεζες και Δημόσιο, σε ρητή αντίθεση με τους σκοπούς της συγκεκριμένης επιχορήγησης[1]! Αναμφίβολα, λοιπόν, τα πλέον κρίσιμα ζητήματα που τίθενται στο παρόν νομοσχέδιο είναι η συγκρότηση της ΕΘΑΑΕ και η σύνδεση της αξιολόγησης των ΑΕΙ με τη χρηματοδότησή τους σε ποσοστό 20% (χωρίς να υποτιμάται η σημασία άλλων διατάξεων όπως, για παράδειγμα, της παρ. 2 του Άρθρου 10 για την αξιολόγηση των προγραμμάτων σπουδών που οδηγούν στην άσκηση «νομοθετικώς ρυθμιζόμενων επαγγελμάτων», και τις επισφαλείς διαδικασίες  που ανοίγει)...

Διδάσκουμε στο ΕΜΠ και πασχίζουμε η έρευνα και η διδασκαλία μας να εφοδιάσει τους νέους της χώρας με τη γνώση και τη δύναμη να συμβάλλουν στην πρόοδο μιας κοινωνίας βαθιά τραυματισμένης από την κρίση. Καμαρώνουμε όταν οι φοιτητές και οι φοιτήτριές μας διαπρέπουν και εδώ και στο εξωτερικό, παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν στη φοίτησή τους με την υποχρηματοδότηση και την υποστελέχωση του ΕΜΠ.

Τι να τους πούμε όμως τώρα; Ότι η κυβερνητική πλειοψηφία με μια μονοκοντυλιά διαγράφει και τις δικές τους και τις δικές μας προσπάθειες; Ότι εξισώνει τη σπουδή τους με εκείνην των κολλεγίων, υπονομεύοντας ό,τι έχει απομείνει από τα επαγγελματικά τους δικαιώματα; Ότι οι συνταγματικές εγγυήσεις για τον δημόσιο χαρακτήρα της Ανώτατης παιδείας (άρθρο 16) δεν έχουν καμία αξία; Ότι η τωρινή κυβέρνηση, ακολουθώντας τις προηγούμενες, δεν δεσμεύεται για την ανάπτυξη της στελέχωσης σε διδακτικό προσωπικό του ΕΜΠ που έχει φτάσει σε αρκετές γνωστικές περιοχές στα όρια της λειτουργίας του;

η ανώτατη εκπαίδευση, θυσία όπως και τόσες κρίσιμες πλευρές του δημοσίου τομέα στην μνημονιακή λιτότητα και τις τεράστιες αδικίες που την συνοδεύουν, δεν θα σωθεί μέσα από μέτρα που την υπονομεύουν αποφασιστικά. Δεν θα σωθεί γιατί θα την ωφελήσει ο ανταγωνισμός των πτυχίων, δεν θα σωθεί γιατί θα αυξηθούν και άλλο οι πιέσεις για την ένταση της δουλειάς μας, δεν θα σωθεί γιατί κάποιοι που εμφανίζουν τα ΑΕΙ ως κέντρα ανομίας, βάλθηκαν να τα «εξυγιάνουν».

Αρκεί αλήθεια να καθησυχάσουμε τους φοιτητές και τις φοιτήτριές μας ότι οι προσπάθειές τους θα ανταμειφθούν φτάνει να τελειώσουν γρήγορα και να πάρουν καλούς βαθμούς; Να κάνουμε πως τα ΑΕΙ μπορούν να λειτουργούν σαν να πρόκειται για business as usual; Να κλείσουμε τα μάτια στην συχνά απελπισμένη προσπάθεια οι απόφοιτοί μας να βρουν δουλειά εδώ ή στο εξωτερικό, λες και τους περιμένει μια αγορά  που είναι ισότιμα ανοικτή σε όλους;

Εμείς δεν θα διστάσουμε να πούμε την αλήθεια: η ανώτατη εκπαίδευση, θυσία όπως και τόσες κρίσιμε...

Οι δημοκρατίες δεν κρίνονται από την προστασία και τα δικαιώματα που παρέχουν στους ισχυρούς αλλά από την προστασία και τα δικαιώματα που εξασφαλίζουν για τους αδυνάτους. Η δημοκρατική λειτουργία δεν αποδεικνύεται μόνο στη δύναμη της πλειοψηφίας να συγκροτεί αποφάσεις για το κοινό καλό αλλά και στην υποστήριξη των εκάστοτε μειοψηφιών ως απαραίτητων για τη διαμόρφωση της αυτοκριτικής της κοινωνίας. Χωρίς αυτήν την εγγυημένη προστασία των περιστασιακά λίγων ή των λιγότερο περιστασιακά ανίσχυρων ούτε δημοκρατία ούτε κοινωνική δημιουργικότητα μπορεί να υπάρξει.

Εμείς θεωρούμε το άσυλο χώρο ελευθερίας, χώρο προστασίας των αδυνάτων, χώρο ανοικτό σε όλη την κοινωνία και τα ρεύματα αμφισβήτησης και αυτοκριτικής που πρέπει να τρέφει αν θέλει να λέγεται δημοκρατική. Στο όνομα αυτών που κάποτε, το 1973, κατηγορήθηκαν ως αλήτες και μετά τους αναγνωρίσαμε ως αγωνιστές της δημοκρατίας θα υπερασπιστούμε το Πανεπιστημιακό άσυλο μαζί με τους φοιτητές μας, τους εργαζόμενος στο ΕΜΠ και όλη την κοινωνία ακόμη καi αν οι νόμοι δεν το προστατεύουν.

Η έννοια του ασύλου την προστασία αυτή γεννήθηκε για να εκφράσει και να υλοποιήσει. Σήμερα μια σειρά πόλεις στις ΗΠΑ διαχωρίζουν τη θέση τους από την κυρίαρχη άδικη πολιτική αντιμετώπισης του μεταναστευτικού ρεύματος: δεν είναι τυχαίο ότι διάλεξαν το όνομα πόλεις-άσυλα (sanctuary cities). Και σχεδόν μόλις χτες, στην Ελλάδα του αντιδικτατορικού αγώνα, το ΕΜΠ και η Νομική με τις κινητοποιήσεις τους έδωσαν υπόσταση στην ζωογόνο δύναμη του Πανεπιστημιακού ασύλου (παρότι νομικά τότε δεν είχε κατοχυρωθεί) –αυτήν που βάρβαρα και παραδειγματικά θέλησε να συντρίψει η δικτατορία.

Οι σημερινοί κυβερνώντες, όπως και πολλοί άλλοι στο παρελθόν, θέλουν αντίθετα να παρουσιάσουν το άσυλο ως άντρο ανομίας αν όχι ως πηγή κάθε είδους επικίνδυνης παραβατικότητας. Οι προθέσεις τους παρά την ρητορεία που επικαλείται την επιβολή του νόμου και της τάξης είναι σαφείς. Να εξαλείψουν παραδειγματικά και προληπτικά κάθε εστία αντίστασης σε έναν κοινωνικό χώρο που πάντα γεννούσε την αμφισβήτηση και την κοινωνική κριτική. Όχι, τα Πανεπιστήμια δεν είναι ένας ακόμα δημόσιος χώρος...

Με έκπληξη και οργή πληροφορηθήκαμε κατά τη διάρκεια των προγραμματικών δηλώσεων της νέας κυβέρνησης, δια στόματος του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ότι το ιστορικό συγκρότημα Πατησίων του ΕΜΠ, το «σπίτι» μας, θα ενοποιηθεί με το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο! Αυθαίρετα, προκλητικά, χωρίς καμία συζήτηση με την πολυτεχνειακή κοινότητα επιχειρείται η απαλλοτρίωση της Ιστορίας του ΕΜΠ. Του οράματος του Νικόλαου Στουρνάρη. Της εξέγερσης του Πολυτεχνείου το Νοέμβριο του ‘73, της κορυφαίας στιγμής του αντιδικτατορικού κινήματος που οδήγησε ουσιαστικά στην επαναφορά της δημοκρατίας στη χώρα μας. Προφανώς, στη λογική της νέας κυβέρνησης η αυτοκέλευστη αλλαγή χρήσης ενός Πανεπιστημίου σε Μουσείο είναι κάτι «φυσιολογικό», αντίστοιχο με τη μεταφορά ενός σωφρονιστικού ιδρύματος και τη μετατροπή της έκτασης σε πάρκο!

Η εξαγγελία αυτή βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση τόσο με τη λογική που πρέπει να διέπει το κράτος δικαίου όσο και με το συνταγματικά κατοχυρωμένο αυτοδιοίκητο των Πανεπιστημίων. Το σχέδιο φαίνεται να έχει δρομολογηθεί από καιρό, αφού ο Πρωθυπουργός ευχαρίστησε το Ίδρυμα «Σταύρος Νιάρχος» που ανέλαβε το κόστος της σχετικής μελέτης.

Καλούμε τα Συλλογικά Όργανα του Ιδρύματος να λάβουν άμεσα θέση, καθιστώντας σαφές πως κάθε συζήτηση περί «μουσειοποίησης» (να μην πούμε μουμιοποίησης) του συγκροτήματος Πατησίων θα βρει απέναντί της σύσσωμη και ενωμένη όλη την πολυτεχνειακή κοινότητα. Μαζί με τους φοιτητές μας και τους εργαζόμενους του ΕΜΠ θα αποτρέψουμε κάθε τέτοιο σχέδιο.

22.7.2019

Η Ιστορία δεν απαλλοτριώνεται…

Την τριετία 2010 – 2012 οι περικοπές των μισθών των μελών ΔΕΠ άγγιξαν το 40%. Η απόφαση 4741/2014 του ΣτΕ αλλά και η μεταγενέστερη απόφαση του Συμβουλίου Συμμόρφωσης του ΣτΕ (1/2017), έχουν κρίνει αντισυνταγματικές τις μειώσεις στις αποδοχές των μελών ΔΕΠ που έγιναν τον Αύγουστο του 2012. Κι ενώ σε άλλες κατηγορίες ειδικών μισθολογίων υπήρξε πλήρης ή μερική αποκατάσταση, η Κυβέρνηση, το Μάιο του 2017 με το συμπληρωματικό Μνημόνιο (Ν.4452/2017),  νομοθέτησε νέο ειδικό μισθολόγιο για τα μέλη ΔΕΠ το οποίο επέφερε περαιτέρω μειώσεις στις καθαρές αποδοχές έως και 5,5% και μάλιστα αναδρομικά από 1/1/2017! Παρά τις δεσμεύσεις του Υπουργού Οικονομικών για επανεξέταση από την Κυβέρνηση του μισθολογίου των μελών ΔΕΠ ο εμπαιγμός συνεχίζεται. Ο Υπουργός Οικονομικών δεν έχει προχωρήσει καν στη συγκρότηση του τεχνικού κλιμακίου που ο ίδιος πρότεινε στη συνάντηση με την ΕΓ της ΠΟΣΔΕΠ για την επεξεργασία των θεμάτων του ειδικού μισθολογίου και τηρεί σιγήν ιχθύος για το αν είναι διατεθειμένος να διαθέσει κονδύλια για το ειδικό μισθολόγιο των μελών ΔΕΠ.

Την ίδια στιγμή, ο Υπουργός Οικονομικών σε αγαστή συνεργασία με τον Υπουργό Παιδείας φρόντισαν, εν μέσω θερινής ραστώνης, να περάσουν (επιτέλους μετά από τρεις προσπάθειες!) τη χαριστική διάταξη για τους πανεπιστημιακούς που ασκούσαν ελευθέριο επάγγελμα και δεν απέδιδαν τη σχετική παρακράτηση στους ΕΛΚΕ των Ιδρυμάτων τους (άρθρο 35 του Ν. 4559/2018). Η ρύθμιση αυτή είναι πελατειακή, κυνική και αήθης. Προσβάλει δε διπλά τους μισθοσυντήρητους συναδέλφους που βλέπουν νέες περικοπές αντί αποκατάστασης των μισθών τουλάχιστον στα επίπεδα του 2012, καθώς η ρύθμιση συνοδεύεται με τη φαεινή ιδέα να διατεθούν τα έσοδα που θα εισπράξουν οι ΕΛΚΕ από τις παλιές οφειλές αποκλειστικά για τη χρηματοδότηση έργων όσων ασκούσαν επιχειρηματική δραστηριότητα αλλά απέδιδαν τη σχετική παρακράτηση και όχι για άλλες δραστηριότητες των ΕΛΚΕ προς όφελος των Α.Ε.Ι. (υποτροφίες Υ.Δ., αναπτυξιακά προγράμματα Σχολών, κ.λπ...